Postanowienie NSA z 19 kwietnia 2018 r., II OZ 404/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 19 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 16/17 o odmowie przywrócenia terminu

Sprawa

w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2016 r., nr [...] znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 4 lipca 2017 r. odrzucił skargę kasacyjną A. B. od wyroku WSA w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2017 r. w sprawie ze skargi A. B. na decyzję nr [...] Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2016 r., znak [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki albowiem złożona w sprawie skarga kasacyjna nie została opłacona w wyznaczonym do tego terminie. Zarządzeniem z dnia 12 czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 250,00 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Zarządzenie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 19 czerwca 2017 r. (k. 74). Do dnia 30 czerwca 2017 r. braki fiskalne skargi kasacyjnej nie zostały usunięte. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt II OZ 1359/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie A. B. na powyższe postanowienie.

We wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej z dnia 20 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że skarżąca uiściła wpis po terminie z powodu problemów związanych z jej rachunkiem bankowym, które powstały niezależnie od niej. Z przyczyn niezrozumiałych dla skarżącej pierwsze polecenie przelewu opłaty sądowej, które złożyła 24 czerwca 2017 r. nie zostało zrealizowane przez bank i dopiero jej kolejne polecenie przelewu z dnia 3 lipca 2017 r. zrealizowano. Do wniosku dołączono jedynie polecenie przelewu z dnia 3 lipca 2017 r.

Postanowieniem z dnia 27 lipca 2017 r. WSA w Krakowie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W związku z zażaleniem NSA postanowieniem z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1360/17 uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że jednoczesne złożenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi i wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi, skutkuje tym, że wniosek o przywrócenie terminu podlega rozpoznaniu po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej przed rozpoznaniem zażalenia na postanowienie z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 16/17, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę kasacyjną. Rozpoznanie przedmiotowego wniosku mogło nastąpić dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej kasacyjnie o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 16 stycznia 2018 r. odmówił przywrócenia terminu we wnioskowanym zakresie.

Sąd zaznaczył, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej powoływana jako P.p.s.a.) jest związany wykładnią dokonaną w tej sprawie przez NSA. Zaznaczył, że możliwym stało się rozpoznanie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej bowiem w związku z wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia w dniu 9 listopada 2017 r. sygn. akt II OZ 1359/17 oddalającego zażalenie uprawomocniło się postanowienie WSA w Krakowie z dnia 4 lipca 2017 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej A. B. od wyroku WSA w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 16/17.

Sąd uznał, że powołana przez skarżącą przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej tj. niedokonanie przelewu przez bank w dniu 24 czerwca 2017 r. pomimo złożenia takiej dyspozycji przez skarżącą nie może skutkować przywróceniem uchybionego terminu. Podkreślił, że kryterium braku winy polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w uchybieniu terminu można zaś mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, aby bez swej winy nie dochowała terminu. Dowody zgromadzone w aktach sprawy wskazują jednoznacznie, że przelewu dokonano w dniu 3 lipca 2017 r. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, gdyż nie wykazała, że w okresie od 24 czerwca 2017 r. do 3 lipca 2017 r. zaistniały niezależne od strony przyczyny, które stanowiłyby przeszkodę w dokonaniu czynności w terminie. Zdaniem Sądu, należyta dbałość w prowadzeniu własnych spraw wymagała, aby przed zleceniem płatności skarżąca sprawdziła stan konta bankowego, z którego miał być dokonany przelew za wpis oraz sprawdziła czy faktycznie przelew został poprawnie zrealizowany.

Nieuwagi lub zaniedbania strony nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04, H. Knysiak - Molczyk Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/122).

Skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie w całości i zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania tj.:

• art. 86 § 1 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie w warunkach uprawdopodobnienia przez stronę, że uchybiła terminowi bez własnej winy, i przez wykładnię, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku w okresie do dokonania spóźnionej czynności procesowej, a więc w okolicznościach sprawy od 24 czerwca 2017 r. do 3 lipca 2017 r.;

• odpowiednio stosowanych art. 106 § 3 i art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a. przez nie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej na okoliczność braku jej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego.

Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zażalenia skarżąca uważa, że wystarczająco uprawdopodobniła w piśmie okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu, wnosząc o jej przesłuchanie. Wymagany stopień uprawdopodobnienia mógł zostać uzyskany gdyby Sąd przesłuchał skarżącą, czego nie zrobił. Sąd bezpodstawnie założył, że jest wina po stronie skarżącej, przynajmniej lekkie niedbalstwo, skoro doszło do uchybienia terminu. Sąd powinien zbadać przyczynę uchybienia terminu a jeśli uważa, że twierdzenia skarżącej nie są wystarczająco uprawdopodabniające powołane okoliczności, to powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe, a nie robiąc tego naruszył art. 106 § 3 i art. 133 § 1 P.p.s.a., które powinny znaleźć odpowiednie zastosowanie w niniejszym postępowaniu.

Wskazuje się, że w terminie otwartym do złożenia wniosku o przywrócenie terminu skarżąca nie dysponowała dokumentami poza dowodem spóźnionego uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, które mogłaby załączyć do wniosku, więc nie powinno się teraz uniemożliwiać jej sprostania wymaganiom w zakresie uprawdopodobnienia wniosku oczekiwanymi przez Sąd.

Zdaniem Skarżącej nie jest zasadne wymaganie od niej, aby uprawdopodobniła, że nie ponosi winy za nieuiszczenie wpisu w okresie od 24 czerwca do 3 lipca 2017 r. Takiej przesłanki w art. 86 § 1 P.p.s.a. nie ma. Zarzucono, że Sąd jest zbyt rygorystyczny w ocenie winy skarżącej przyjmując, że o braku winy można mówić wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie jest zawinione dokonanie czynności w ostatnim dniu terminu. Przestawienie cyfr w numerze konta i dokonanie wpisu na inne konto nie może być poczytane za winę w rozumieniu art. 168 § 1 K.p.c., bo tego rodzaju uchybienie zdarzyć się może nawet przy zachowaniu należytej staranności i nie sposób traktować tego jako niedbalstwo. W przypadku skarżącej nie było jej pomyłki. Okoliczności sprawy były takie, że skarżąca mogła uważać, że złożyła skuteczne polecenie przelewu bankowego, to zbyt daleko idące jest wymaganie, że powinna była sprawdzić, czy faktycznie przelew przed upływem terminu został zrealizowany.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.

Z przywołanych wyżej regulacji wynika, że zasadnicze znaczenie dla uwzględnienia wniosku ma uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu.

Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt. II OZ 712/08). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności.

Mając powyższe na względzie należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Sądu I instancji o braku podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu. Skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków skargi nastąpiło bez jej winy.

Skarżąca powołuje się na okoliczność złożenia dyspozycji przelewu na konto wskazane w wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w dniu 24 czerwca 2017 r., który to przelew nie został zrealizowany przez bank i dopiero w dniu 3 lipca 2017 r. zlecenie ponownego przelewu okazało się skuteczne. Skuteczność przelewu z dnia 3 lipca 2017 r. nie jest kwestionowana ani przez skarżąca ani przez Sąd, potwierdza ją wydruk z konta dołączony do wniosku o przywrócenie terminu oraz poświadczenie z systemu bankowego sądu. Jest to jednak przelew po terminie gdyż termin upływał w dniu 26 czerwca 2017 r. W tej sytuacji należało przedstawić okoliczności, które potwierdziłyby brak winy skarżącej w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu. Sąd I instancji słusznie uznał, że skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności uprawdopodabniających brak jej winy. Samo przywoływanie okoliczności, że sprawa niezrealizowania przez bank przelewu zleconego w dniu 24 czerwca 2017 r. jest wyjaśniana nie dowodzi winy banku. Takie twierdzenie powinno zostać poparte wszczęciem procedury reklamacyjnej w banku, która potwierdzi, że to bank ponosi odpowiedzialność za niezrealizowanie przelewu z dnia 24 czerwca 2017 r. Można przedstawić potwierdzenie z banku, że przelew taki został odrzucony ze wskazaniem jakie były powody tego stanu rzeczy. Przedstawienie historii niezrealizowanych a zleconych w banku transakcji na rachunku z okresu 24 czerwca 2017 r. do 3 lipca 2017 r. uprawdopodobniłyby twierdzenia skarżącej.

Oczywiście, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, od strony dbającej z należytą starannością o własne sprawy należy oczekiwać, że po zleceniu przelewu sprawdzi ona czy przelew został rzeczywiście wykonany (na rachunku były niezbędne środki, została pobrana kwota, nie został odrzucony). W istocie skarżąca nie wykazała poprzez uprawdopodobnienie, że w okresie od 24 czerwca 2017 r. do 3 lipca 2017 r. zaistniały niezależne od niej przeszkody uchybienia terminowi do uiszczenia wpisu. Jej twierdzenia co do zawinienia banku nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione. Także złożenie dodatkowych wyjaśnień przed sądem na tę okoliczność nie miałoby znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy bowiem zeznania te byłyby zbieżne z prezentowanym we wniosku tokiem zdarzeń.

Ponadto zauważyć należy, że niedokonanie przelewu w dniu 24 czerwca 2017 r. nie dowodzi tego, że strona nie mogła usunąć tej przeszkody przy użyciu nawet największego w danych warunkach wysiłku. Nie jest czymś nadzwyczajnie wymagającym aby sprawdzić czy zlecony przelew został zrealizowany. Należy oczekiwać, że strona dokonując czynności procesowych z należytą starannością przy prowadzeniu własnych spraw sprawdziłaby czy taki przelew został wykonany w terminie do tego przewidzianym. W razie negatywnych ustaleń w tym zakresie pozostawał jeszcze czas by ponowić przelew. Nie można zatem twierdzić, że w niniejszej sprawie skarżąca dochowała należytej staranności. Nie można też uznać, że przedsięwzięła wszelkie możliwe działania i przy największym wysiłku nie mogła usunąć przeszkody w okresie od dnia 24 czerwca do 3 lipca 2017 r. w postaci braku realizacji przelewu z jej konta w celu dokonania wpisu od skargi kasacyjnej.

Odnosząc się do kwestii braku przesłuchania strony na okoliczność braku jej winy w uchybieniu terminowi, NSA stwierdza, że przeprowadzanie takiego dowodu było nie zasadne. Sąd nie jest zobowiązany prowadzić postępowania wyjaśniającego na okoliczności powołane we wniosku o przywrócenie terminu, ten obowiązek spoczywa na stronie składającej wniosek. Jest to zgodne z art. 87 § 2 P.p.s.a., który stanowi, że we wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Nie jest zatem rolą Sądu a tym bardziej obowiązkiem poszukiwanie uzasadnienia dla wniosku o przywrócenie terminu czy przeprowadzanie w tym zakresie postępowania dowodowego np. poprzez przesłuchanie strony. Skarżąca mogła w złożonym wniosku przedstawić wszelkie okoliczności uprawdopodabniające brak jej winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Skoro tego nie uczyniła, to nie może oczekiwać, że Sąd wyręczy ją w tym zakresie.

W związku z powyższym stwierdzić należało, jak uczynił to Sąd I instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodniła, że zadbała w sposób należyty o własne interesy, co wyklucza możliwość przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.