Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 lutego 2016r., sygn. akt II SA/Ol 60/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę B. S. i G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] listopada 2015r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy (pkt 1 postanowienia); zwrócił skarżącym uiszczony wpis w kwocie 200 zł (pkt 2 postanowienia).
W uzasadnieniu postanowienia podano, że decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Burmistrza Dobrego Miasta z dnia [...] czerwca 2015r. we wznowionym postępowaniu w przedmiocie uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2014r. i ustalenia, na wniosek J. D., warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem na działce nr [...], obręb.
W dniu 15 grudnia 2015r. B. i G. S. wnieśli, za pośrednictwem organu odwoławczego, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie, w której domagali się uchylenia decyzji organu z dnia [...] listopada 2015 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, bowiem naruszenia przepisów postępowania, które zarzucają, mają istotny wpływ na wynik postępowania i treść decyzji.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Sądu z dnia [...] stycznia 2016 r. B. i G. S. zostali wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł, stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193), w terminie 7 dni od doręczenia odpisu wezwania do uiszczenia wpisu wraz z pouczeniem, iż w przypadku nieuiszczenia wpisu skarga zostanie odrzucona. Poinformowano skarżących, że uiszczenie wpisu przez jednego ze skarżących zwalnia drugiego skarżącego z obowiązku jego uiszczenia. Tego samego dnia wezwano skarżących do nadesłania ośmiu egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, z pouczeniem że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie spowoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zarządzenia te zostały doręczone skarżącym w dniu [...] stycznia 2016 r. (k-16 i 17 akt). Odbiór przesyłek potwierdziła skarżąca B. S. W wyznaczonym terminie strona skarżąca uiściła wpis sądowy w wysokości 200 zł, natomiast nie uzupełniła braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 8 egzemplarzy odpisów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny przytaczając treść art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), dalej p.p.s.a., odrzucił skargę.
Sąd podniósł, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zarządzeń Przewodniczącej Wydziału II Sądu dotyczących uzupełnienia braków formalnych skargi wynika, że przesyłki te wraz z zarządzeniem wzywającym do uiszczenia wpisu zostały doręczone skarżącym w dniu 22 stycznia 2016 r. W zakreślonym 7 dniowym terminie, który upłynął z dniem 29 stycznia 2016 r., strona skarżąca uiściła należny wpis sądowy w dniu 26 stycznia 2016 r., natomiast nie uzupełniła braku formalnego skargi poprzez nadesłanie dla pozostałych stron tego postępowania 8 odpisów skargi. Zgodnie bowiem z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.
Skarżący zostali pouczeni o skutkach nieusunięcia braków formalnych skargi, jakim jest obowiązek nadesłania odpowiedniej liczby odpisów skargi koniecznych dla pozostałych uczestników postępowania, a wobec tego bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu i brak nadesłania 8 egzemplarzy odpisów skargi spowodowało jej odrzucenie, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a.
W zażaleniu G. S. i B. S., reprezentowani przez adw. M. L., zaskarżyli powyższe postanowienie w całości.
Powyższemu postanowieniu zarzucili błąd w ustaleniach stanu faktycznego polegającego na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie niezasadnie przyjął, iż brak dołączenia odpisów skargi jest na tyle istotnym brakiem, że skutkuje jej odrzuceniem, co prowadzi do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji, w postaci pozbawienia skarżących prawa do rozpoznania sprawy przez niezawisły sąd.
W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia Sądu i przyjęcie sprawy do rozpoznania.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że zgodnie z jednym ze stanowiskiem przyjętym w doktrynie, zaakceptowanym także w orzecznictwie, w sytuacji w której sąd dysponuje aktami administracyjnymi sprawy oraz odpowiedzią na skargę organu, nie ma podstaw do przyjęcia, że brak odpisu złożonej skargi uniemożliwia nadanie jej dalszego biegu. Nie ma więc podstaw do wzywania skarżącego do złożenia odpisu skargi, a w konsekwencji odrzucenia skargi, jeśli jej odpis nie zostanie przedłożony. Sąd dysponuje bowiem także możliwością wykonania kopii skargi.
Skarżący podkreślili, że podstawą rozstrzygnięcia przyjętego przez Sąd może być jedynie brak istotny, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie dalszego biegu pismu i całej sprawie. Z tego powodu przyjmuje się, że jeśli w dniu orzekania o ewentualnym odrzuceniu pisma nie istniała już ta przeszkoda, bowiem strona uzupełniła odpisy (nawet z opóźnieniem), to odrzucenie skargi lub skargi kasacyjnej prowadziłoby do nieuzasadnionego pozbawienia jej prawa do rozpoznania sprawy przez niezawisły sąd, a tym samym do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji (por. postanowienia NSA z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt.: II OSK 42/13, z dnia 26 września 2012 r. sygn. akt: I OSK 2204/1, z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt: II OSK 1452/12).
W przedstawionym stanowisku należy stosować wykładnię prawa teleologiczną i każdorazowo rozważać okoliczności sprawy pod kątem tego, czy braku formalnego nie można uzupełnić w inny sposób w wypadku uchybienia temu obowiązkowi przez stronę. Skarżący podkreślili, że po otrzymaniu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, w terminie wskazanym dokonali wpłaty. Natomiast w wyniku omyłki, skarżący nie nadesłali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie 8 egzemplarzy odpisów przedmiotowej skargi. Skarżący jako nieprofesjonaliści nie przywiązali w dostateczny sposób uwagi i przez to pominęli konieczność uzupełnienia braku formalnego w postaci nadesłania odpisów skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika. Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, iż w wypadku gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek nie zachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 p.p.s.a. jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który w przypadku nieuzupełnienia przez skarżącego w terminie braków formalnych skargi wprowadza sankcję w postaci jej odrzucenia.
W tym miejscu należy przywołać uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, w której stwierdzono, że "niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd" (por. ONSAiWSA z 2014r. nr 3, poz. 39).
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że na mocy zarządzenia z dnia 13 stycznia 2016 r. skarżący zostali zobowiązani do uiszczenia wpisu od skargi oraz do nadesłania ośmiu egzemplarzy odpisów skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia.
Przesyłka zawierająca zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi oraz nadesłania wymaganych odpisów skargi została doręczona skarżącym w dniu 22 stycznia 2016r. (k.16-17). Wpis od skargi w kwocie 200 zł został uiszczony na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w dniu 26 stycznia 2016r. (k. 18). Skarżący w zakreślonym terminie nie uzupełnili natomiast braków formalnych skargi przez nadesłanie ośmiu odpisów skargi.
W tej sytuacji uznać należy, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych było zasadne.
Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
Podkreślić należy, iż żądanie odpisu skargi następuje w celu jej doręczenia pozostałym uczestnikom postępowania. Wymóg złożenia odpisu skargi wiąże się z prawem drugiej strony oraz innych uczestników postępowania sądowoadministracyjnego do zaznajomienia się z pismem i z prawem do udzielenia na nie odpowiedzi, a więc umożliwieniem pozostałym stronom postępowania zajęcia własnego stanowiska odnośnie twierdzeń i wniosków oraz żądań, wynikających ze złożonej skargi, np. w postaci odpowiedzi na skargę. Wynika to wprost z art. 47 § 1 p.p.s.a. Obowiązek dołączenia odpisów wiąże się zatem z naczelną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego, czyli zasadą równości stron i kontradyktoryjności postępowania. Niedołączenie przez stronę skarżącą odpisu skargi w sposób oczywisty wywiera wpływ na sytuację procesową pozostałych stron postępowania, jest brakiem, który uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu.
Należy zauważyć, że w judykaturze i doktrynie przyjmuje się, że w związku ze specyfiką postępowania sądowoadministracyjnego tj. wnoszeniem skargi za pośrednictwem organu, w przypadku, gdy organ zapoznał się z treścią skargi, nadesłał odpowiedź na skargę, a w sprawie nie występują, poza organem i skarżącym, inni uczestnicy postępowania, to wówczas brak odpisu skargi dla organu nie stanowi przeszkody do nadania skardze dalszego biegu (por. postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 2583/04, publ. ONSAiWSA 2006, nr 2, poz. 42 oraz wyrok NSA z dnia 22 września 2005r., sygn. akt II GSK 117/05, Lex nr 195035). Niemniej jednak w niniejszej sprawie poza organem i skarżącymi występują inni uczestnicy postępowania.
W tym stanie rzeczy skarga B. S. i G. S., wobec nieuzupełnienia jej braków formalnych podlegała odrzuceniu przez Sąd pierwszej instancji.
W konsekwencji nie można przyjąć, że zaskarżone postanowienie narusza konstytucyjną zasadę prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz konstytucyjny zakaz zamykania drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego i nieograniczonego prawa do składania skarg. Wymóg zachowania terminów ustawowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.