Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1722/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 1 września 2021 r., nr SKO.415.78.2021, w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, odrzucił skargę (pkt 1) i postanowił o zwrocie skarżącemu A. B. kwoty 200 (dwieście) złotych, uiszczonej tytułem wpisu od skargi (pkt 2).
Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 1 grudnia 2021 r. wezwano A. B. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 1 września 2021 r., nr SKO.415.78.2021, w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, w kwocie 500 zł, pouczając o konieczności jego uiszczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 11 grudnia 2021 r.
W piśmie z dnia 19 grudnia 2021 r. skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł (wbrew wskazaniu Sądu I instancji skarżący nie wnosił o ustanowienie radcy prawnego).
Postanowieniem z dnia 21 lutego 2022 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z dnia 31 marca 2022 r., po rozpoznaniu wniesionego sprzeciwu, Sąd I instancji utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W konsekwencji powyższego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 31 marca 2022 r., wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 1 grudnia 2021 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego. Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 4 kwietnia 2022 r.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący uiścił wpis sądowy w kwocie 200 zł oraz złożył zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 1 grudnia 2021 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego.
Postanowieniem z dnia 10 maja 2022 r. Sąd odrzucił zażalenie skarżącego na ww. zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 1 grudnia 2021 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego, z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarga podlegała odrzuceniu.
Sąd wskazał, że stosownie do art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn., Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis, przy czym pismem takim jest również skarga. W przypadku gdy skarga nie została należycie opłacona, zgodnie z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, ponieważ wobec braku opłaty Sąd nie podejmie żadnej czynności.
Sąd podniósł, że w rozpoznawanej sprawie ponowne wezwanie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 1 grudnia 2021 r., wystosowane po ostatecznym rozpoznaniu sprawy w przedmiocie prawa pomocy, zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 kwietnia 2022 r. Ostatnim zatem dniem wyznaczonego siedmiodniowego terminu przewidzianego na uzupełnienie braków fiskalnych skargi był dzień 11 kwietnia 2022 r. (tj. poniedziałek). W zakreślonym terminie skarżący uiścił wpis sądowy jedynie w części, tj. w kwocie 200 zł, zamiast w kwocie 500 zł, o jaką był wzywany. Stwierdzić zatem należy, że skarżący nie uzupełnił braku fiskalnego skargi w wyznaczonym na wykonanie tej czynności terminie. Okoliczność ta uniemożliwia nadanie sprawie prawidłowego biegu i obliguje Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a.
O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A. B. zaskarżając je w całości.
Skarżący wskazał, iż mając na uwadze istotę przestrzegania prawa i ochroną gruntów rolnych i leśnych, wnosił o zmianę kwoty wpisu do 200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie rozpoznał tego wniosku w sposób właściwy. Natomiast, w ocenie skarżącego, w pierwszej bowiem kolejności należało rozpoznać wniosek o zmianę kwoty lub wezwać do uzupełnienia brakującej kwoty tj. 300 zł, a tego WSA nie uczynił.
Nadto, według stanowiska skarżącego, kwota wpisu sądowego powinna zostać zmieniona do kwoty z zakresu rolnictwa i leśnictwa, przy czym skarżący wskazał na brak prawidłowego rozpoznania wniosku o zmianę wpisu sądowego.
Z uwagi na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie postanowienia z dnia 11 maja 2022 r. o sygn. akt: II SA/Rz 1722/21 i skierowanie sprawy celem ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Do zadań sądu pierwszej instancji po wpłynięciu środka odwoławczego należy zbadanie czy środek odwoławczy odpowiada wymogom formalnym, a także czy został uiszczony wpis. W razie potrzeby ten Sąd wzywa do usunięcia braków formalnych i uiszczenia wpisu. Jeśli zaś wskazane uchybienia nie zostaną w wyznaczonym terminie usunięte, albo z innych względów środek odwoławczy jest niedopuszczalny czy też wniesiony po terminie, sąd pierwszej instancji decyduje o jego odrzuceniu. Na takie postanowienia, na podstawie art. 194 § 1 pkt 7 i 8 p.p.s.a., przysługują zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dlatego też wstępna, formalna kontrola sprawowana przez sąd pierwszej instancji nie zamyka stronie drogi do sądu drugiej instancji. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 505/04)
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż żalący został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu doręczonym w dniu 11 grudnia 2021 r. zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 1 grudnia 2021 r. wzywającym A. B. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 1 września 2021 r., nr SKO.415.78.2021, w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, w kwocie 500 zł. Jednocześnie, został prawidłowo pouczony o rygorze niezastosowania się do wezwania, zarówno wezwaniu z dnia 1 grudnia 2021 r., jak również w wezwaniu z dnia 1 kwietnia 2022 r.
Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż skarżący, w odpowiedzi na wezwanie z dnia 1 grudnia 2021 r., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w części, tj. zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł, przy czym skarżący nie kwestionował wysokości określonego przez Sąd wpisu.
W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego, skarżący wzywany jest do uiszczenia wpisu sądowego. W niniejszym postępowaniu skarżący po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy, został prawidłowo wezwany do wykonania zarządzenia z dnia 1 grudnia 2021 r., tym samym do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł.
Skarżący w zakreślonym przez Sąd terminie nie sprostał powyższemu.
Nieuiszczenie wpisu jest szczególnym rodzajem braku formalnego skargi, który powstaje nie z datą jej wniesienia, lecz dopiero gdy skarżący, pomimo wezwania, nie uiści wpisu we wskazanym przez sąd terminie. Z tego powodu samodzielną podstawą do odrzucenia skargi w przypadku nieuiszczenia wpisu sądowego jest art. 220 § 3 p.p.s.a., stanowiącym lex specialis wobec art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., wobec czego, skarga, od której pomimo prawidłowego wezwania w terminie nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu.
Prawomocne postanowienie sądu o odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów oraz ponowne wezwanie do uiszczenia należnej opłaty, nie zwalnia strony od skutków niezastosowania się do tego wezwania, natomiast odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. jest możliwe tylko wówczas, gdy strona w terminie nie uiści wpisu sądowego, którego wysokość została wskazana w zarządzeniu przewodniczącego. Przy czym dotyczy to również sytuacji, w której w terminie z art. 220 § 1 lub 2 p.p.s.a. skarżący wpłacił tylko część stosownej kwoty. Stanowisko, że pismu procesowemu, od którego "należna opłata" nie została uiszczona w całości, należy nadać taki sam rygor jak pismu nieopłaconemu w ogóle i odrzucić skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. zostało utrwalone w orzecznictwie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 220/08) oraz piśmiennictwie (P. Kornacki, 3.4. Wpis [w:] Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego, Warszawa 2014.)
Należy również, zwrócić uwagę, iż samo subiektywne przekonanie skarżącego o nieprawidłowej wysokości określonego przez Sąd wpisu, nie zwalnia od obowiązku jego uiszczenia w wysokości wskazanej w zarządzeniu. Skarżący wnosi opłatę sądową niezależnie od swych racji. W przeciwnym razie jego skarga zostanie odrzucona. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt II GZ 291/12)
Z tych też względów przytoczone w zażaleniu zarzuty należy uznać za niezasadne.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.