Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1784/15 odrzucił, wniesione w piśmie z dnia 14 maja 2015 r., skargi [...] sp. j. z siedzibą w W. (dalej również: Spółka) oraz B. S. i J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że odrzucenie skargi Spółki nastąpiło w powodu nieuzupełniania w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi polegającego na niewykazaniu dokumentem umocowania osób, które podpisały skargę w jej imieniu, do dokonania tej czynności. Z kolei uzasadniając odrzucenie skargi B. S. i J. S., Sąd stwierdził, że pomimo wezwania, nie uiścili oni wpisu od skargi. Sąd wskazał też, że Spółka w dniu 29 czerwca 2015 r. złożyła do akt sprawy żądane odpisy skargi (co zwolniło z tego obowiązku pozostałych skarżących), a także uiściła wpis od skargi (co nie zwolniło z tego obowiązku pozostałych skarżących).
Odpisy postanowienia z dnia 28 lipca 2015 r. doręczono B. S. i J. S. w dniu 3 sierpnia 2015 r. (zwrotne potwierdzenia odbioru na kartach nr 91 i nr 92 akt sprawy), a [...] sp. j. z siedzibą w W. w dniu 4 sierpnia 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru na karcie nr 90 akt sprawy).
W dniu 14 sierpnia 2015 r. (data stempla pocztowego) skarżący w piśmie z dnia 13 sierpnia 2015 r., wnieśli o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi:
- w zakresie obejmującym wykazanie odpowiednim dokumentem umocowania do reprezentacji [...] sp. j. z siedzibą w W.;
- w zakresie uiszczenia należnych wpisów od skargi;
- w zakresie złożenia brakujących odpisów skargi.
Równocześnie z wnioskiem skarżący nadesłali dokumenty potwierdzające sposób reprezentacji Spółki, nadesłali odpisy skargi oraz uiścili wpisy od skargi w kwotach po 200 zł.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że wezwania do uiszczenia braków formalnych i uiszczenia wpisów od skargi doręczono im w dniu 26 czerwca 2015 r., a siedmiodniowy termin upłynął formalnie w dniu 3 lipca 2015 r. Ponieważ jednak 27 i 28 czerwca 2015 r. były dniami wolnymi od pracy (sobota i niedziela), to termin rozpoczął swój "rzeczywisty" bieg dnia 29 czerwca 2015 r., a zakończył 5 lipca 2015 r. (w niedzielę).
Skarżący podnieśli, że większość braków została przez nich uzupełniona. Następnie wywiedli, że wykazanie umocowania, doręczenie brakujących odpisów i uiszczenie należnych wpisów wymagało wykonania określonych czynności przez B.S. i J.S. o, którzy w wyznaczonym przez Sąd terminie nie mieli możliwości tych czynności wykonać. Wskazali, że B. S. ma problemy z poruszeniem się, wymaga nieustannego leczenia i rehabilitacji. Od 3 kwietnia do 13 maja 2015 r. przebywała na sześciomiesięcznym leczeniu w szpitalu, a następnie na długotrwałej rehabilitacji. Choroba spowodowała, że utraciła w znacznym stopniu zdolność do pracy i wykonywania prostych, codziennych czynności. Z powodu choroby Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał ją za osobę częściowo niezdolną do pracy i orzekł o przyznaniu renty w okresie od 1 czerwca 2015 r. do 31 lipca 2016 r. Wyznaczony przez Sąd siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków skargi przypadał na okres najbardziej uciążliwy dla skarżącej, który mimo upływu około miesiąca, nadal uniemożliwia jej samodzielną egzystencję. Z tego powodu B. S. w dniu 12 sierpnia 2015 r. rozpocznie kolejne wielotygodniowe leczenie szpitalne. Tak więc, jak stwierdzili skarżący, opisana przyczyna uchybienia terminu nie ustała – nadal trwa.
W dalszej części uzasadnienia wniosku skarżący wskazali, że J. S., mąż B. S., nie mógł uzupełnić braków formalnych skargi w wyznaczonym przez Sąd terminie, ponieważ w tym czasie był jedynym opiekunem chorej żony, a także ciężko chorej matki B. S. (R. S.), która to choroba doprowadziła do śmierci dniu 20 lipca 2015 r. J. S. nie miał więc możliwości zająć się sprawami formalnymi skargi, bowiem w tym czasie miał pod opieką dwie chore osoby, w tym jedną śmiertelnie.
Do wniosku strony dołączyły:
- kopię karty pobytu w szpitalu B. S. w okresie od 3 kwietnia do 13 maja 2015 r.;
- kopię orzeczenia ZUS o uznaniu B. S. za częściowo niezdolną do pracy;
- kopię skierowania B. S. do szpitala od 12 sierpnia 2015 r.;
- kopię odpisu skróconego aktu zgonu R. S. w dniu 20 lipca 2015 r. – matki B. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku skarżący podają, że wykazanie umocowania, doręczenie brakujących odpisów i uiszczenie należnych wpisów wymagało wykonania określonych czynności przez B. S. i J. S., którzy w wyznaczonym przez Sąd terminie nie mieli możliwości tych czynności wykonać. Należy zaznaczyć, że B. S. i J. S. występują w przedmiotowej sprawie jako skarżący, a zarazem są jedynymi wspólnikami oraz osobami reprezentującymi skarżącą Spółkę.
Strony wskazują, że w przypadku B. S. przyczyna uchybienia terminu nie ustała. Wywodzą, że ową przyczyną ma być stan zdrowia skarżącej, utrudniający jej poruszanie się oraz wymagający nieustannego leczenia i rehabilitacji. Wykazują też, że w okresie od 3 kwietnia do 13 maja 2015 r. przebywała ona w szpitalu, a od 12 sierpnia 2015 r. rozpoczyna kolejne, wielotygodniowe leczenie szpitalne.
Z kolei w odniesieniu do J. S. skarżący twierdzą, że nie mógł on uzupełnić braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, ponieważ w tym czasie był jedynym opiekunem dwóch osób: żony, a także teściowej, która po ciężkiej chorobie zmarła 20 lipca 2015 r.
Sąd wskazał, że:
- podnoszony przez strony pobyt B. S. w szpitalu, zakończył się 13 maja 2015 r. Już po jego zakończeniu (14 maja 2015 r.) skarżąca wniosła skargę do Sądu, podpisując ją zarówno w imieniu własnym jaki w imieniu [...] sp. j. z siedzibą w W.;
- wbrew temu, co wskazują skarżący w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku, z uzasadnienia postanowienia Sądu z dnia 28 lipca 2015 r. nie wynika, że jednym z braków formalnych, który "pozostał do uzupełnienia", jest brak odpisów skargi. Przeciwnie, z uzasadnienia rzeczonego postanowienia wynika, że w dniu 29 czerwca 2015 r. skarżąca Spółka złożyła do akt sprawy żądane odpisy skargi, zwalniając z tego obowiązku pozostałych skarżących (odpisy znajdują się w kopercie, przy obwolucie akt sprawy);
- nadesłane w dniu 29 czerwca 215 r. odpisy zostały podpisane zarówno przez J. S., jak i przez D. S. W tym samym dniu został uiszczony wpis od skargi w imieniu [...] sp. j. z siedzibą w W.;
- wymienione wyżej czynności zostały podjęte po pobycie skarżącej w szpitalu, w czasie trwania jej dolegliwości zdrowotnych, utrudniających jej poruszenie się, a także w czasie sprawowania opieki przez skarżącego nad żoną i teściową (R. S.).
- R. S. zmarła w dniu 20 lipca 2015 r., zaś odpisy postanowienia z dnia 28 lipca 2015 r. doręczono stronom w dniach 3 i 4 sierpnia 2015 r.
Doręczenie skarżącym odpisów postanowienia z dnia 28 lipca 2015 r. nastąpiło zatem już po czasie (dwa tygodnie), w którym J. S. miał pod opieką dwie chore osoby. Zawarte w przedmiotowym wniosku twierdzenie, że przyczyna uchybienia terminu w postaci stanu zdrowia B. S. nie ustała jest natomiast nie do przyjęcia, chociażby z tego względu, że skarżący wraz z przedmiotowym wnioskiem złożyli do akt sprawy: 1. dokumenty potwierdzające ich umocowanie do działania w imieniu [...] sp. j. z siedzibą w W.;
- dodatkowe odpisy skargi, jak również 3. uiścili opłaty tytułem wpisów od skargi, zarówno w imieniu J. S. i B. S., jak i w imieniu skarżącej Spółki. Co więcej, wskazanemu twierdzeniu skarżących przeczy fakt skutecznego wykonania wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie jej odpisów, które podpisane zostały zarówno przez J. S., jaki i przez B. S. Sąd I instancji wskazał, że ustalone powyżej okoliczności dają podstawę do przyjęcia, że przyczyna uchybienia terminu do uzupełnienia przez skarżących braków formalnych skargi oraz uiszczenia wpisu od skargi ustała najpóźniej w dniu 3 sierpnia 2014 r. (w stosunku do B. S. i J. S.) oraz w dniu 4 sierpnia 2015 r. (w stosunku do [...] sp. j. z siedzibą w W.), to jest w dniach doręczenia stronom odpisów postanowienia o odrzuceniu ich skarg, w uzasadnieniu którego wyjaśniono, jakie braki, wniesionych w piśmie z dnia 14 maja 2015 r. skarg, nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie.
Skarżący złożyli przedmiotowy wniosek w dniu 14 sierpnia 2015 r. (data oddania pisma w placówce pocztowej), co oznacza, że przekroczyli termin przewidziany w art. 87 § 1 ppsa.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca spółka i wnosząc o jego uchylenie wskazała, że wbrew twierdzeniom Sądu, przyczyna uniemożliwiająca skarżącym zadośćuczynienie wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie ustały 3 i 4 sierpnia. Przyczyna uchybienia terminu nadal trwa. Skarżąca przez cały czas przebywała na zwolnieniu lekarskim, a obecnie na rencie zdrowotnej. 12.08.2015 r. rozpoczęła w ramach kontynuacji leczenia powyższej choroby, leczenia szpitalne, które zakończyła 22.9.2015 r. Skarżący przez cały czas opiekował się chorą żoną. Jest także osobą schorowaną, przebywającą od ośmiu lat na rencie zdrowotnej. Z powodu długotrwałej choroby nie jest osobą w pełni dynamiczną i sprawną, tak jak osoba zdrowa. Wyznaczony przez Sąd 7-dniowy termin do uzupełnienia braków skargi przypadł na okres najbardziej uciążliwy dla skarżącej, który mimo upływu okresu miesiąca, nadal uniemożliwia jej samodzielną egzystencję. Z tego powodu skarżąca w dniu 12.8.2015 r. rozpoczyna kolejne wielotygodniowe leczenie szpitalne. Także opisana przyczyna uchybienia terminu nadal trwa. Z kolei skarżący nie mógł uzupełnić braków formalnych skargi wyznaczonym przez sąd terminie, ponieważ w tym czasie był jedynym opiekunem chorej żony, a także jedyną osobą opiekującą się ciężko chorą matką skarżącej, której choroba doprowadziła do śmierci w dniu 20.7.2015 r. ponadto, skarżący jest osobą schorowaną, przebywającą od 8 lat na rencie zdrowotnej.
Odpowiedź na zażalenie wniósł uczestnik postępowania [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. Uczestnik wniósł o nieuwzględnianie zażalenia jako pozbawionego zasadności. Skarżący nie wskazali, aby ustalenia Sądu wskazane w uzasadnieniu tego postanowienia były wadliwe, co czyni ich zażalenie bezpodstawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z wystąpieniem czterech przesłanek łącznie, takich jak: złożenie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do złożenia tego rodzaju wniosku, uprawdopodobnienie braku winy w niedokonaniu czynności procesowej w przewidzianym terminie oraz jednoczesne dokonanie wraz ze składanym wnioskiem o przywrócenie terminu czynności procesowej.
Jednakże, zgodnie z art. 88 P.p.s.a. spóźniony albo niedopuszczalny z mocy ustawy wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu. Spóźniony jest ten wniosek, który został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu liczonego od chwili ustania przyczyny uchybienia terminowi. Natomiast o niedopuszczalności wniosku można mówić, gdy wystąpi brak ustawowych warunków jego dopuszczalności. Słusznie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny przed przystąpieniem do merytorycznej oceny złożonego wniosku zbadał, czy wniosek został wniesiony w terminie oraz czy nie wystąpiła przesłanka jego niedopuszczalności.
W rozpoznawanej sprawie prawidłowo Sąd I instancji przyjął, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po terminie. Zgodzić bowiem należy się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez kontrolowany sąd, że w okolicznościach niniejszej sprawy bieg terminu rozpoczął się z chwilą doręczenia postanowienia sądu z dnia 28 lipca 2005 r., kiedy to skarżący dowiedzieli się ponad wszelką wątpliwość jakich braków nie uzupełnili w terminie. Składając wnioski o przywrócenie, po upływie 7 dni od doręczenia nie dochowali terminowi na ich złożenie. W tej sytuacji zasadnym było ich odrzucenie. Sąd I instancji słusznie wywiódł, że w okolicznościach niniejszej sprawy stan zdrowia B. i J. S., a także śmierć matki w dniu 20 lipca 2015 r. nie mogły wpłynąć na ocenę terminowości złożonego i ocenianego aktualnie żądania. Nie było możliwe również przyjęcie, że przyczyna uchybienia ciągle trwa w sytuacji gdy na obecnym etapie postępowania skutecznie podejmowane było szeroko opisane przez sąd I instancji czynności procesowe.
Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje tego, że skarżący znaleźli się w sytuacji niekomfortowej dla podejmowania czynności sądowych, jednakże od inicjatorów postępowania, a także podmiotów obrotu profesjonalnego prowadzących działalność gospodarczą oczekuje się staranności należytej określanej przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Czynności, do których podjęcia zostali zobowiązani skarżący mogły zostać chociażby scedowane na pracowników Spółki, lub osobę trzecią umocowaną do działania w imieniu i na rzecz Spółki. Instytucja przywrócenia terminu ma ze swojej natury charakter wyjątkowy i jako taka nie powinna wpływać hamująco na bieg postępowania (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 3, 2015, red. Hauser, M. Wierzbowski, s. 479).
A zatem, postanowienie Sądu I instancji odrzucające spóźniony wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej uznać należało za prawidłowe.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.