Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Po 249/15 odmówił M. sp. z o.o. sp. komandytowa z siedzibą w M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia 18 lutego 2015 r. K. F., zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę opisaną w rubrum.
Pismem z dnia 6 maja 2015 r. M.sp. jawna, zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, wystąpiła z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Postanowieniem z dnia 20 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na posiedzeniu niejawnym, odmówił dopuszczenia Spółki do udziału w sprawie.
W zażaleniu na powyższe orzeczenie strona zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 249/15 referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Rozpoznając sprzeciw Spółki, Sąd postanowieniem z dnia 17 września 2015 r. sygn. akt II SA/Po 249/15 odmówił przyznania prawa pomocy, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1063/15 oddalił zażalenie Spółki. Pismem z dnia 16 listopada 2015 r. pełnomocnik Spółki uiścił wpis od zażalenia na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie.
Sąd pierwszej instancji na rozprawie w dniu 15 stycznia 2016 r. postanowił uchylić zaskarżone postanowienie z dnia 20 maja 2015 r. oraz odmówić M. sp. jawna dopuszczenia do udziału w sprawie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżone postanowienie z dnia 20 maja 2015 r. zostało wydane w składzie sprzecznym z przepisami prawa.
W przepisanym terminie Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym domagała się również przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Uzupełniając braki formalne zażalenia, pełnomocnik poinformował o przekształceniu M. sp. jawnej w M. sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w M..
Referendarz sądowy WSA w Poznaniu, poddając analizie sytuację majątkową strony, postanowieniem z dnia 3 marca 2016 r. odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W przepisanym terminie Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, domagając się jego zmiany w całości poprzez przyznanie prawa pomocy zgodnie z wnioskiem, a nadto zasądzenia kosztów sądowych wywołanych wniesieniem sprzeciwu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2016 r. WSA w Poznaniu odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, że brak jest podstaw do przyjęcia, że spełnienie przesłanek z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. zostało przez Spółkę wykazane. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że Spółka na posiadanych rachunkach bankowych dysponuje kwotą wielokrotnie przekraczającą wysokość należnej od zażalenia opłaty sądowej. Ogólnikowe stwierdzenie o przeznaczaniu środków finansowych na bieżące prowadzenie działalności gospodarczej, w tym w szczególności na wypłaty wynagrodzeń dla 45 pracowników Spółki nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy. Zauważono, że profesjonalny pełnomocnik Spółki nie udokumentował w żaden sposób swoich argumentów.
W zażaleniu na powyższe postanowienie M. sp. z o.o. sp. komandytowa z siedzibą w M. zarzuciła, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał kompleksowej analizy całości sytuacji majątkowej strony, w szczególności pominął okoliczności, że większość posiadanych środków majątkowych stanowią środki trwałe, niezbędne do nieprzerwanego prowadzenia dalszej działalności gospodarczej. Środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych są przeznaczane na bieżące prowadzenie działalności gospodarczej, w tym w szczególności na wypłaty wynagrodzeń dla 45 pracowników Spółki. Konieczność wypłaty wynagrodzeń oraz zakup materiałów i towarów niezbędnych do prowadzenia działalności stanowi bez wątpienia uprawdopodobnienie, że wnioskodawca nie ma obiektywnych możliwości poniesienia kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwana "P.p.s.a."), możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie uzależniona jest od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę pierwotnego rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego sprawy dotyczącego sytuacji finansowej strony sąd bez zmiany okoliczności sprawy nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że poprzednia ocena tych okoliczności była błędna. Wynika z tego, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku.
Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt II FZ 768/12 [w:] CBOSA).
Należy podkreślić, że skarżąca Spółka składała już w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Sprawa ta została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2015 r. (sygn. akt II OZ 1063/15), którym odmówiono Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uznano, że przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa i finansowa, nie daje podstaw do uznania, iż zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności, jak również wysokość przychodów skarżącej, nie pozwala przyjąć, że strona nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy, który był poddany analizie na wcześniejszym etapie postępowania oraz wniosku, którego oceny dokonywał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu z dnia 7 kwietnia 2016 r. wskazuje, że zostały one złożone w tym samym zakresie przedmiotowym, a dane w nich zawarte nie uległy istotnej zmianie. Tym samym, skoro sytuacja materialna Spółki była już raz oceniana pod kątem przyznania prawa pomocy i zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że strona jest w stanie pokryć koszty postępowania, to biorąc pod uwagę, iż sytuacja ta nie uległa zmianie, na co jednoznacznie wskazuje ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy uznać, że brak jest przesłanek do zmiany stanowiska Sądu w w/w kwestii i zastosowania trybu określonego w art. 165 P.p.s.a.
Stanowisko powyższe potwierdza fakt, że zarówno na etapie rozpoznawania pierwszego wniosku Spółki, jak i obecnie, koszty sądowe w sprawie to kwota 100 (sto) złotych i jest to kwota wpisu sądowego od – podobnie jak na etapie rozpoznawania pierwszego wniosku strony – zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.
Wobec powyższego uznać należy, że okoliczności sprawy nie uległy zmianie na tyle, aby stronie skarżącej przyznać prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 kwietnia 2016 r., pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.