Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1158/19, odmówił Stowarzyszeniu P. z siedzibą w[...] przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu odwołania S. sp. z o.o. s. j. z siedzibą w [...], od decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. znak [...]o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia S. sp. z o.o. s. j. z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę zamierzenia pn. "Budowa Zakładu Termicznego Przetwarzania Odpadów w [...], na działkach nr [...], [...], jedn. ewid. [...]– miasto, obręb [...][...]oraz działka nr [...]jedn. ew. [...][...] [...] – miasto, obręb nr [...] [...]", uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzja zawierała pouczenie o prawie stron do wniesienia sprzeciwu za pośrednictwem Wojewody [...], w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi inwestora w dniu 28 sierpnia 2019 r., zaś P. z siedzibą w [...] – w dniu 27 sierpnia 2019 r. Pismem z dnia 17 września 2019r.
Stowarzyszenie P. z siedzibą w [...] wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od ww. decyzji, jako że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Równocześnie z wnioskiem Stowarzyszenie wniosło sprzeciw od ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podano, że wobec braku publikacji decyzji przez Wojewodę [...] w trybie art. 38 ustawy o udzielaniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska i ocenach oddziaływania na środowisko, termin do złożenia sprzeciwu dla Stowarzyszenia nie rozpoczął biegu. Zgodnie ze wskazanym przepisem organ zobowiązany jest podać do publicznej wiadomości informację o wydaniu decyzji i możliwości zapoznania się z jej treścią. Zdaniem Sądu zaniedbując ten obowiązek organ de facto pozbawił możliwości działania organizacji ekologicznych. Uprawnienie art. 44 ust. 3 ustawy o udzielaniu informacji o środowisku jest ściśle powiązane z obowiązkami informacyjnymi organu prowadzącego postępowanie wymagające udziału społeczeństwa.
Wskazano również, że w przypadku uznania, że termin rozpoczął bieg w momencie doręczenia stronom przedmiotowej decyzji, to złożenie sprzeciwu nastąpiło bez winy Stowarzyszenia ze względu na zaniedbanie związane z brakiem ogłoszenia o decyzji, organizacja nie miała możliwości skorzystania z uprawnienia określonego w ww. art. 44 ust. 3.
Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podniósł, że w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu, którego dotyczy sprzeciw. Nie została mu zatem doręczona decyzja. W tej sytuacji należy stosować odpowiednio przepisy o skardze (art. 64b § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a.), na podstawie których przyjmuje się, że strona postępowania administracyjnego, której nie doręczono decyzji, może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji.
Zatem skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono decyzji - jeżeli nie skorzystał z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie postępowania - nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej. Wniesioną zaś przez niego skargę po tym czasie, jako spóźnioną, należy odrzucić, chyba że strona skutecznie wniesie o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Zdaniem Sądu okoliczności wskazane przez Stowarzyszenie w żaden sposób nie uzasadniają przywrócenia terminu, w szczególności nie wskazują na brak winy w uchybieniu terminu. Okoliczność niepodania decyzji do publicznej wiadomości nie może uzasadniać przywrócenia terminu, skoro pomimo braku podania decyzji do publicznej wiadomości Stowarzyszenie wniosło sprzeciw, choć spóźniony. Innych okoliczności we wniosku nie podano. Niezasadne jest również w ocenie Sądu twierdzenie, że termin do wniesienia sprzeciwu w stosunku do Stowarzyszenia nie rozpoczął biegu.
Termin ten rozpoczął bieg z dniem doręczenia decyzji ostatniej ze stron postępowania. Inwestor, któremu jako ostatniemu doręczono decyzję, otrzymał ją w dniu 28 sierpnia 2019 r. Termin do wniesienia sprzeciwu upływał w stosunku do niego z dniem 11 września 2019 r. W ocenie Sądu, skoro Stowarzyszenie zwróciło się o przywrócenie terminu 17 września 2019 r. zachowany został 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Jednak wobec nieuprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu należało odmówić przywrócenia terminu, stosownie do art. 86 §1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.
Zażaleniem Stowarzyszenie P. z siedzibą w [...] zaskarżyło powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez dokonanie oceny wniosku skarżącego w oparciu o kryteria niewymienione w tym przepisie. W związku z powyższym w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że motywy rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji są niejasne i nie korespondują z ustawowym kryterium, jakim jest uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu. W zaskarżonym postanowieniu Sąd wywiódł, że powołana przez skarżącego okoliczność nieopublikowania przez Wojewodę decyzji nie może uzasadniać przywrócenia terminu, albowiem pomimo tego uchybienia Stowarzyszenie wniosło sprzeciw, choć spóźniony. Powyższe stwierdzenie implikuje wniosek, że dopiero niewniesienie sprzeciwu przez skarżącego byłoby odpowiednią podstawą do przywrócenia mu terminu. Strona skarżąca podniosła, że Sąd nie zbadał w istocie rzeczywistych przesłanek przywrócenia terminu, nie wyjaśniając na czym miałaby polegać wina skarżącego w uchybieniu terminowi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Wprowadzając rygor określony w art. 85 p.p.s.a., ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony. Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Wymaga jednak podkreślenia, że dla skutecznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej konieczne jest jednoznaczne stwierdzenie, że do uchybienia terminu rzeczywiście doszło.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesione w niniejszej sprawie zażalenie zasługiwało na uwzględnienie bowiem w kontrolowanym postępowaniu doszło do nieporozumień co do kwestii proceduralnych umożliwiających skuteczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy, występując z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od decyzji Wojewody [...]z dnia [...] sierpnia 2019 r. Stowarzyszenie P. z siedzibą w [...] podniosła, że wobec braku publikacji ww. decyzji w trybie art. 38 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2081 ze zm.) termin do złożenia sprzeciwu dla Stowarzyszenia nie rozpoczął biegu. Gdyby uznać rację strony skarżącej co do jej poglądu w tym przedmiocie, jej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu byłby zbędny.
Sąd pierwszej instancji nie zgodził się natomiast ze stanowiskiem strony skarżącej i w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że termin do złożenia sprzeciwu dla Stowarzyszenia rozpoczął bieg z dniem doręczenia decyzji ostatniej ze stron, która otrzymała ją w dniu 28 sierpnia 2019 r., a zatem termin do wniesienia sprzeciwu upływał w stosunku do niego z dniem 11 września 2019 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestia zachowania przez skarżące Stowarzyszenie terminu dla dokonania czynności procesowej nie może być przedmiotem oceny w toku postępowania inicjowanego wnioskiem o przywrócenie terminu dla jej dokonania. Jeżeli zatem strona składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, do którego załącza ten środek zaskarżenia (stosownie do wymogu wynikającego z art. 87 § 4 p.p.s.a.), i jednocześnie we wniosku tym podnosi m.in., że do uchybienia terminu nie doszło, to Sąd pierwszej instancji winien w pierwszej kolejności rozstrzygnąć kwestię zachowania przez stronę terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
Jeżeli bowiem faktycznie tak było, że strona skarżąca nie dochowała tego terminu, to wówczas należałoby skargę odrzucić, strona zaś mogłaby podważać ustalenia w tym zakresie poprzez stosowny środek odwoławczy. Jeżeli natomiast okazałoby się, że strona skarżąca zachowała termin, wówczas należałoby odrzucić wniosek o przywrócenie terminu. Jak podnosi się w orzecznictwie, wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest aktualny wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie (zob. postanowienie NSA: z dnia 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OZ 752/18; z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt II FZ 176/18; z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt II OZ 1107/05).
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.