Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 lutego 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1973/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki, odmówił G. sp. z o.o. z siedzibą w [...] dopuszczenia do udziału w niniejszym postępowaniu.
Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy:
Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. wymieniona wyżej skarżąca wniosła skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2019 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Następnie, pismem z dnia [...] października 2019 r. G. sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła o dopuszczenie jej jako uczestnika postępowania do udziału w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że na podstawie umowy użyczenia spółka prowadzi w budowli objętej nakazem rozbiórki działalność gospodarczą w postaci hotelu dla psów. Tym samym ma istotny interes prawny w sprawie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Podstawę prawną odmowy dopuszczenia spółki do udziału w niniejszym postępowaniu stanowił przepis art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej "p.p.s.a.". W ocenie Sądu spółka nie wykazała swojego interesu prawnego, dlatego zgłoszony wniosek o dopuszczenie do udziału należało rozpatrzeć negatywnie. Zgodnie z art. 33 § 1-2 p.p.s.a. tylko ustalenie, że sprawa dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy mogłoby doprowadzić do pozytywnego załatwienia żądania. W orzecznictwie przyjmuje się, że jedynie przepis prawa materialnego, stanowiący podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację do wniesienia wniosku o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu w charakterze uczestnika.
Tym samym legitymacja powyższa nie może opierać się wyłącznie na interesie faktycznym i musi znajdować oparcie w konkretnym przepisie prawa. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Z interesem prawnym będziemy mieli więc do czynienia w sytuacji, gdy dany akt administracyjny wprost rozstrzyga o prawach lub obowiązkach konkretnego podmiotu. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się nadto bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego.
W ocenie Sądu, spółka nie wykazała interesu prawnego uzasadniającego jej udział w toczącym się postępowaniu sądowym. Przede wszystkim źródłem tego interesu nie jest umowa użyczenia lokalu. Jest to umowa cywilnoprawna, regulująca sferę stosunków pomiędzy użyczającym, a biorącym w użyczenie. Nie daje ona jakiegokolwiek prawa spółce w postępowaniu budowlanym dotyczącym legalności wzniesionego obiektu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka, domagając się jego uchylenia i dopuszczenia spółki do udziału w postępowaniu.
W uzasadnieniu spółka podniosła, że jest przedsiębiorcą, a jej naruszony interes prawny wynika z art. 10 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r., poz. 1292) oraz art. 11 § 1 tej ustawy. Nadto powtórzyła, że w spornej budowli prowadzi działalność gospodarczą.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do art. 33 § 1 p.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego - § 2 art. 33 p.p.s.a.
Pojęcie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony, nie zostało ustawowo zdefiniowane. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia. Interes prawny to zatem taki interes, który jest chroniony przez prawo, a ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych.
Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, w ramach którego podmiot jakkolwiek pozostaje bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie można wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności od organu administracji. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że interes faktyczny to interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo.
Stwierdzenie interesu prawnego polega na ustaleniu związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (por. postanowienie NSA z 10.11.2017 r. I FPS 2/17 i wskazaną tam literaturę; zob. także wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1876/99, npubl.).
Przedmiotowa sprawa dotyczy nakazu rozbiórki budynku usytuowanego na działce nr [...], skierowanego do skarżącej – M.P. Swojego interesu prawnego w postępowaniu spółka upatruje w łączącej strony umowie użyczenia, na mocy której spółka prowadzi działalność gospodarczą w budynku objętym nakazem rozbiórki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd pierwszej instancji, że spółka nie wykazała interesu prawnego uzasadniającego jej dopuszczenie do udziału w postępowaniu. We wniosku spółka nie powołała się na żaden przepis prawa, z którego mógłby wynikać jej interes prawny w udziale w niniejszym postępowaniu. Okoliczność, że na podstawie umowy użyczenia spółka prowadzi działalność gospodarczą w budynku objętym decyzją stanowi co najwyżej o jej interesie faktycznym, a nie prawnym. Jako biorący w użyczenie spółka może być zainteresowana wynikiem postępowania, jednakże nie można wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności od organu administracji. W judykaturze wskazuje się także, że legitymację strony określają przepisy prawa "a nie czynności prawne pomiędzy poszczególnymi podmiotami" (zob. postanowienie NSA z dnia 18.10.2014r. FZ 321/2004).
Decyzja o nakazie rozbiórki ma na celu zapewnienie przestrzegania przepisów prawa budowlanego, a prawny obowiązek przywrócenia do stanu zgodnego z prawem spoczywa wyłącznie na podmiotach wskazanych w treści art. 52 ustawy Prawo budowlane (zob. wyrok NSA z 20 września 2006 r. sygn. akt II OSK 837/05). Nie można zatem uznać, by wynik sprawy niniejszej dotyczył interesu prawnego spółki opartego o umowę użyczenia obiektu. Stanowiska powyższego nie obala argumentacja zażalenia wskazująca na przepisy art. 10 § 1 i 2 oraz art. 11 § 1 ustawy Prawo przedsiębiorców. Przedmiotem niniejszego postępowania nie jest bowiem nałożenie na spółkę jako przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnień.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.