Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 3/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, w sprawie ze skargi KK na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu Sąd opisał dotychczasowy stan faktyczny sprawy, a następnie wskazał, że pismem z dnia 19 listopada 2015 r. skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w części poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Skarżąca podała, że fakty na których opiera zasadność wniosku są takie same jak w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dotyczy to oświadczenia o stanie rodzinnym, informacji o majątku i dochodach, które nie uległy zmianie.
W ocenie Sądu wniosek skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie, co skutkowało odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Następnie Sąd przypomniał, że skarżąca korzysta już z prawa pomocy, w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu, które zostało jej przyznane na mocy prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2015 r.
Zaś rozpatrując obecny wniosek skarżącej, Sąd stwierdził, ze uzyskiwane przez skarżącą dochody umożliwiają poczynienie stosownych oszczędności niezbędnych do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie. Jak wynika bowiem z oświadczenia skarżącej posiada ona stały, miesięczny dochód w wysokości 853,26 zł, zaś wyszczególnione przez skarżącą miesięczne wydatki nie przekraczają tej kwoty. Ponadto, mimo że skarżąca podała we wniosku o ustanowienie radcy prawnego wyłącznie omówione wyżej dochody uzyskiwane ze świadczenia rentowego, Sąd zauważył, że jest ona jednak właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,60 ha i należy przy rozpatrzeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, doliczyć do jej dochodu przeciętny dochód z pracy rolnika w posiadanym gospodarstwie rolnym. Kierując się wskazaniami art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1381) Sąd stwierdził, że przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2014 r. wynosił 2.506 zł (obwieszczenie Prezesa GUS z 23 września 2015 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2014 r.).
W niniejszej sprawie skarżąca podała, że posiada nieruchomość rolną o pow. 3,60 ha i nie wyszczególniła, ile hektarów przeliczeniowych posiada jej gospodarstwo rolne. Zakładając jednak, że przedstawiła wielkość gospodarstwa w hektarach przeliczeniowych, miesięczny dochód skarżącej z posiadanych gruntów rolnych, obliczony na podstawie przywołanych przepisów, wynosi rocznie 9.021,60 zł, tj. 751,80 zł miesięcznie (3,60 ha przel. x 2506 zł = 9.021,60 zł: 12 miesięcy = 751,60 zł). Powyższa okoliczność pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała swoich dochodów w sposób całościowy lub nie postrzega w taki sposób swojej sytuacji materialnej.
Ponadto Sąd dodał, że z dołączonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż w ciągu ostatnich 3 miesięcy skarżąca uzyskała kwotę 2.443,54 zł z tytułu płatności bezpośrednich, którą następnie osobiście wypłaciła. Według rocznego obliczenia podatku dochodowego uzyskanego przez podatnika PIT-40A wnioskodawczyni w 2013 r. uzyskała dochód w wysokości 11.303,32 zł, zaś w 2014r. 11.527,94 zł. Z zaświadczenia GOPS z dnia 21 grudnia 2015 r. wynika, że skarżąca nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej.
Końcowo Sąd wskazał, że wszczynając postępowanie sądowe czy administracyjne skarżąca powinna była liczyć się z faktem, że wiążą się one z koniecznością ponoszenia określonych kosztów i zabezpieczyć środki na ten cel. Przyjęcie odmiennej interpretacji oznaczałoby przerzucenie na Skarb Państwa całości kosztów ponoszonych przez skarżącą w związku z uczestnictwem we wszczętych z jej inicjatywy postępowaniach sądowych i administracyjnych.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca domagając się jego uchylenia. W zażaleniu skarżąca powtórzyła, że mieszka sama, uzyskuje świadczenie rentowe w wysokości 849,26 zł. Posiada dom o pow. 80 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 3,65 ha, która jest obrabiana, a dochody z gospodarstwa rolnego pobiera jej syn. Jej oszczędności, przeznaczone na pogrzeb, wynoszą 3.000 zł. Oświadczyła także, że dochód miesięczny przeznaczyła w całości na swoje utrzymanie, zakup opału, leków i żywności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika zatem w sposób jednoznaczny, że to na stronie składającej wniosek ciąży obowiązek wykazania, że spełnia warunki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z zawartego we ww. przepisie określenia "gdy wykaże" należy wysnuć wniosek, że to strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Przy czym podkreślić należy, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.).
Zaś zwolnienie z tego obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego co do zasady trafnie ocenił Sąd pierwszej instancji sytuację majątkową skarżącej. Jak wynika z akt sprawy skarżąca osiąga stały miesięczny dochód w wysokości 853,26 zł oraz posiada oszczędności w wysokości 3.000 zł. Jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego z którego uzyskała w IV kwartale 2015 r. płatności bezpośrednie w wysokości 2.443,54 zł. Potrzeby związane z utrzymaniem siebie wg oświadczenia skarżąca pokrywa z otrzymywanego świadczenia rentowego. Natomiast uzyskiwane dopłaty bezpośrednie przekazuje synowi. W tej sytuacji trafnie Sąd wskazał, że skarżąca nie znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla utrzymania siebie. Pomimo że skarżąca, wg oświadczenia, nie korzysta z dochodów z gospodarstwa rolnego, to jednak w związku z jego posiadaniem określone środki finansowe pozyskuje (dopłaty). I nie ma tutaj większego znaczenia, że środki te następnie skarżąca przekazuje synowi.
Powyższe nie pozwala zaliczyć skarżącej do osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. A tylko osoby ubogie, z przyczyn obiektywnych niemogące zgromadzić odpowiednich środków na pokrycie wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika mogą liczyć na pomoc Państwa w tym zakresie.
Dlatego też, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.