Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 32/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie nienałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że odrzucił wniesioną przez skarżącą skargę z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych.
Następnie wyjaśnił, że pismem z dnia 21 marca 2016 r. skarżąca złożyła do Sądu wniosek o uzupełnienie braków formalnych skargi, podnosząc że pismo z sądu wzywające do uzupełnienia braków odebrał jej mąż, który poinformował ją o konieczności uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Nadto skarżąca wskazała, że w kopercie z dnia 18 stycznia 2016 r. znajdowały się tylko: zarządzenie z dnia 12 stycznia 2016 r. oraz pismo z pouczeniem, w sumie dwie karty. O wezwaniu do złożenia trzech odpisów pisma skarżąca – jak twierdzi – dowiedziała się dopiero z postanowienia Sądu z dnia 29 lutego 2016 r. Podniosła, że nie wie czy takie zarządzenie zostało przez kogoś odebrane, a jeśli nawet to nie zostało jej przekazane.
W ocenie Sądu wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.".
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że dopuszczalne jest wysłanie kilku pism w jednej przesyłce. Dla prawidłowości doręczenia w ten sposób wymaga się, aby okoliczność ta wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru – powinno to nastąpić poprzez wymienienie na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki", pism stanowiących zawartość przesyłki. Jak wynika z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2010 r. Nr 190, poz. 1277 ze zm.), znajdującego zastosowanie w sprawie na mocy art. 65 § 2 P.p.s.a., odbierający przesyłkę potwierdza jej odbiór na formularzu potwierdzenia odbioru przez wpisanie daty otrzymania przesyłki i umieszczenie czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko. Potwierdzenie podpisem odbioru przesyłki oznacza nie tylko potwierdzenie, że przesyłka została doręczona osobie upoważnionej do jej odbioru w dacie na formularzu wskazanej, ale także, że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została wskazana w formularzu potwierdzenia odbioru.
W niniejszej sprawie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłek doręczonych skarżącej w dniu 26 stycznia 2016 r. (k. 17 akt sądowych) jasno i niewątpliwie widnieje jako rodzaj przesyłki: "odp. zarz. o opłatę + wezw. o uzup.". Wypełniony prawidłowo pocztowy dowód doręczenia pisma sądowego stanowi dokument urzędowy potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych w nim pism. Dokument ten korzysta zatem z domniemania prawdziwości. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd wskazał, że rzeczą odbierającego przesyłkę jest zawsze sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz niezwłoczne zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi albo sądowi. W sytuacji, gdy strona postępowania tego nie czyni, nie ma podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia przesyłki. Przyjęcie dopuszczalności kwestionowania po odbiorze przesyłki jej zawartości przeczyłoby sensowi potwierdzenia odbioru przesyłki, albowiem w każdym przypadku odbiorca przesyłki mógłby podnosić, że otrzymał inne pismo niż wysłane lub też, iż otrzymał jedynie część pism wyszczególnionych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru.
W ocenie Sądu w tej sprawie odbierający przesyłkę pocztową wysłaną z Sądu do skarżącej potwierdził podpisem na potwierdzeniu odbioru, że zawierała ona trzy karty. Dwie z kart, o których pisze skarżąca, to zarządzenie z dnia 12 stycznia 2016r. oraz pismo z pouczeniem w przedmiocie wpisu sądowego od skargi. Pozostała trzecia karta to wezwanie z dnia 18 stycznia 2016 r., w wykonaniu zarządzenia z dnia 8 stycznia 2016 r. o usunięcie braków formalnych skargi przez złożenie trzech jej odpisów. Nadto Sąd dodał, że zaniedbania osób, które odbierają w imieniu skarżącej przesyłki pocztowe obciążają ją samą, a zatem nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. Tym samym w żaden sposób nie można usprawiedliwić okoliczności niewykonania w terminie wezwania sądu.
W świetle powyższych uwag, w ocenie Sądu, nie sposób dać wiary argumentom skarżącej, iż uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych nastąpiło bez winy strony.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca kwestionując je w całości. Orzeczeniu temu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- - art. 86 § 1 i 2 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że strona bez swojej winy nie dokonała czynności o które Sąd wzywał. W korespondencji sądowej nie znajdowało się bowiem wezwanie o uzupełnienie odpisów skargi, a jedynie wezwanie do uiszczenia opłaty, a treść adnotacji na zwrotce był napisana niejasno, w taki sposób, iż nie można było wiedzieć iż w środku winny znajdować się dwa wezwania;
- - art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i odrzucenie skargi, podczas gdy wezwanie do uzupełnienia braków formalnych poprzez złożenie trzech odpisów skargi nigdy nie zostało skarżącej doręczone, a zatem odrzucenie skargi jest przedwczesne, bowiem w przesyłce sądowej znajdowało się jedynie wezwanie o dokonanie brakującej opłaty sądowej,
- - art. 73 P.p.s.a. poprzez uznanie skuteczności doręczenia zastępczego, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż wezwanie o uzupełnienie odpisów skargi nigdy nie zostało skutecznie stronie doręczone, bądź dorosły domownik nie przekazał skarżącej wezwania do uzupełnienia braków formalnych w postaci trzech odpisów skargi, a jedynie wezwanie do uiszczenia opłaty.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uwzględnienie zażalenia i przywrócenia jej terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że adnotacje na kopercie wskazujące na zawartość przesyłek sądowych, o ile mogą być zrozumiałe dla pracowników sądu czy profesjonalnych pracowników, o tyle nie są jasne dla przeciętnego odbiorcy. Taki skrót "odp. zarz. o opłatę + wezw. o uzup." można odczytać, iż wewnątrz znajduje się zarządzenie o braku opłaty i wezwanie do jej uzupełnienia. Ponadto podniosła, że błąd pracownika sądu, poprzez wysłanie niekompletnej korespondencji, nie może obarczać strony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, albowiem mimo częściowo wadliwego uzasadnienia zakwestionowane postanowienie odpowiada prawu.
Zgodnie z treścią art. 86 § 1 zdanie 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 P.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 P.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 P.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 P.p.s.a.).
Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia terminu wyznaczonego przepisami prawa.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że czynności procesowe polegające na równoczesnym złożeniu środka zaskarżenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i wewnętrznej sprzeczności ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu oparty jest na twierdzeniu, że do jego uchybienia doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie.
Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (zob. np. postanowienie: SN z 15.11.1999 r. II CZ 120/02 LEX 110559; NSA: z 5.12.2012 r. II FZ 960/12; z 25.05.2004 r. FZ 61/04).
Powyższa uwaga została uczyniona, albowiem akcentowana przez skarżącą okoliczność, że nie doręczono jej wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie może stanowić skutecznej podstawy wniosku o przywrócenie terminu. Bowiem, żeby termin do dokonania ww. czynności procesowej mógł rozpocząć swój bieg, konieczne jest prawidłowe doręczenie wezwania w tym zakresie. Niedoręczenie wezwania nie otwiera przecież terminu do uzupełnienia braków, a zatem nie może być mowy o jego uchybieniu. Kwestia ta może ewentualnie zostać skutecznie podniesiona, ale w środku zaskarżenia kwestionującym prawidłowość odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych. A z akt sprawy wynika, że takie zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi zostało wniesione.
Również i okoliczność, że nawet jeśli przesyłka sądowa była kompletna i zawierała wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, jednak wezwanie to nie zostało skarżącej fizycznie przekazane, nie uzasadniała uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa przesyłka została odebrana przez męża skarżącej. Wyżej wymieniony odbierając przesyłkę adresowaną do skarżącej zobowiązał się do jej przekazania, co też nastąpiło, tyle tylko, że – jak zdaje się wynikać z twierdzeń skarżącej – przekazana przesyłka była niekompletna. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie uprawdopodobniła, że odbiorca przesyłki nie przekazał jej wszystkich pism zamieszczonych w kopercie, czym pozbawił ją możliwości zapoznania się z częścią dokumentów – w niniejszej sprawie z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych skargi, skutkiem czego było niewykonanie wezwania w tym zakresie. Wręcz przeciwnie z twierdzeń skarżącej wynika, że mąż wręcz przypominał jej o konieczności wykonania wezwania sądu. A zatem twierdzenia skarżącej w tym zakresie nie przekonują.
Natomiast kwestia prawidłowości odrzucenia skargi przez Sąd wykracza poza ramy niniejszego postępowania incydentalnego. Rozpatrywane przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie zostało wniesione na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, a nie na postanowienie odrzucające skargę. Zatem zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. z oczywistych względów nie mógł zostać przez Sąd uwzględniony.
Mając zatem na uwadze powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak było podstaw do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Reasumując zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, co skutkowało jego oddaleniem na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. Dlatego orzeczono jak w sentencji.