Uzasadnienie
Postanowieniem z 20 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 1044/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia [...] października 2010 r., Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu wskazano, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy (art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a.) wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Wskazać bowiem należy, iż na skutek wskazanych przez wnioskodawcę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych.
Przez "niemożność poniesienia kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny" należy mieć na względzie taką sytuację, w której na skutek partycypacji w kosztach procesu doszłoby do zachwiania sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej (jej rodziny) w taki sposób, że nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. post. NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepubl.).
Skarżący ma na utrzymaniu niepracującą żonę i uczące się córki, a koszty utrzymania domu i bieżące wydatki "na życie" (jedzenie, rachunki, raty kredytu itp.) stanowią znaczący wydatek w budżecie domowym rodziny. Skarżący uzyskuje stały, miesięczny dochód z tytułu emerytury w kwocie 1 509 zł netto, a nadto uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Z przedstawionej przez skarżącego historii obrotów na jego rachunku osobistym (wspólnym z żoną) wynika, że jest on zasilany emeryturą (w kwocie 1 509 zł), a środki na nim zgromadzone wydatkowane są wyłącznie na utrzymanie studiującej córki (przelewy na kwotę 500 – 700 zł) i opłatę faktur z TP S.A. (ok. 120 zł). Sporadycznie dokonywane są wpłaty własne na ten rachunek. Analiza operacji dokonywanych na powyższym rachunku prowadzi do wniosku, że dochód uzyskiwany z emerytury nie jest wydatkowany na opłacenie pozostałych bieżących kosztów utrzymania gospodarstwa domowego.
Należy zatem domniemywać, że pozostałe koszty utrzymania skarżący opłaca z dochodu uzyskiwanego z działalności gospodarczej. Jak wynika z wyciągu przedstawionego z rachunku bankowego na dzień 10 grudnia 2010 r. (data wydania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego) na koncie firmowym skarżący zgromadził oszczędności w kwocie 65 880 zł. (od listopada 2010 r. do lutego 2011 r. wielokrotnie dokonywano kilkutysięcznych wypłat z powyższego rachunku), a na koncie osobistym w kwocie 1 185,89 zł. W tak ustalonej sytuacji materialnej i życiowej trudno uznać, że strona posiadająca oszczędności znacząco przewyższające kwotę wpisu od skargi (500 zł) uprawniona jest do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W ocenie Sądu skarżący nie wykazał zatem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Nie zostały więc spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W zażaleniu, M. K. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślił, że "wyprzedaż majątku nie jest dochodem stałym i przewidywalnym w czasie". Wysoki stan rachunku bankowego, to wynik jednorazowej sprzedaży działki. Skarżący wskazał, że "na tę chwilę stan rachunku bankowego jest bardzo niski i niestety nie jest w stanie przewidzieć czy uda się dokonać kolejnej sprzedaży z uwagi na bardzo znikomy popyt, a koszty stałe z tytułu utrzymania dzieci nie zmieniają się".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z treścią art. 214 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Obecnie, w świetle zgromadzonego w aktach dokumentów, posiadane przez M. K. środki nie wskazują na brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Na jednym rachunku, skarżący posiadał 21 lutego 2011 r. 15 676 zł, na drugim, w dniu 14 lutego 2011 r. znajdowało się 4 261 zł, a na rachunku depozytowym żony – 316 zł. Skarżący na swoim utrzymaniu posiada żonę oraz dwie córki, a jego emerytura wynosi 1 509 zł netto.
Oceniając możliwości finansowe skarżącego sąd bierze pod uwagę posiadany przez niego majątek, w tym również środki na rachunku bankowym pochodzące ze sprzedaży nieruchomości.
Niewątpliwie, środki zgromadzone na rachunku a uzyskane w wyniku sprzedaży nieruchomości uniemożliwiają przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.