Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1328/19 odmówił A. S. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na uchwałę Rady Miejskiej Konstancin - Jeziorna z dnia 29 stycznia 2019 r. nr 29/VIII/4/2019 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Sąd wskazał, że w dniu 7 maja 2019 r. A. S. złożył skargę na ww. uchwałę Rady Miejskiej Konstancin - Jeziorna.
Postanowieniem z dnia 11 października 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. Pismem z dnia 31 października 2019 r. skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II OZ 2/20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.
W uzasadnieniu wniosku skarżący jako przyczynę uchybienia terminowi wskazał, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odebrała jego córka i faktycznie z tym wezwaniem zapoznał się 8 września 2019 r. Jednocześnie podkreślił, że z uwagi na jego stan zdrowotny nie miał możliwości skompletowania dokumentów w wyznaczonym przez Sąd terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd powołał art. 85, art. 86 § 1, art. 87 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) i wskazał, że rozpatrując w pierwszej kolejności spełnienie wymogu złożenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie siedmiodniowym, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi został złożony w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, tj. od dnia odbioru postanowienia Sądu odrzucającego skargę, z którego dowiedział się o uchybieniu terminowi.
Sąd stwierdził, że skarżący - wbrew treści art. 87 § 2 p.p.s.a. - nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Po pierwsze, Sąd zwrócił uwagę, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 5 września 2019 r., na zasadzie tzw. doręczenia zastępczego. Z akt sprawy wynika, że przesyłkę kierowaną do skarżącego odebrała jego córka, a zatem dorosły domownik, który podjął się przekazania przesyłki. Dorosły domownik przejął tym samym odpowiedzialność za przekazanie przesyłki skarżącemu. Skutki zaniechania tego obowiązku obciążają skarżącego. Zdaniem Sądu, przyjmując obiektywny miernik staranności, której należy wymagać od dorosłego domownika w dobie obecnego rozwoju środków komunikacji na odległość możliwe było przekazanie adresatowi pisma/informacji o odebranej w jego imieniu przesyłce sądowej.
Należy też oczekiwać, że domownik był świadom, że pismo kierowane do adresata przez Sąd jest pismem o szczególnym charakterze i informacja o takim piśmie powinna być przekazana niezwłocznie. Domownik zastępujący podczas nieobecności adresata powinien właściwie zadbać o jego interesy. Skoro zobowiązał się przekazać przesyłkę, to należało oczekiwać, że dołoży wszelkich starań aby tego dokonać. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżący nie wskazał żadnych obiektywnych okoliczności, które uniemożliwiły córce zawiadomienie go o skierowanej do niego korespondencji. Z niewiadomych przyczyn informacja o przesyłce została przekazana adresatowi dopiero po jego powrocie do domu po kilkudniowej nieobecności. Nie wykazano także, że skarżący podjął wszelkie możliwe czynności mające zabezpieczyć skuteczne doręczenie mu pism sądowych na wypadek jego nieobecności.
Oznacza to, że nienależycie prowadził własne sprawy. Również dorosły domownik zaniedbał obowiązku poinformowania skarżącego o odebranej w jego imieniu przesyłce. To zaniedbanie i zaniechanie ma wpływ na ocenę okoliczności niniejszej sprawy w zakresie braku winy skarżącego. Prowadzi bowiem do wniosku, że skarżący dopuścił się zaniedbania w prowadzeniu własnych spraw, co wyklucza przywrócenie terminu. Sąd podkreślił, że obowiązkiem strony postępowania jest takie zorganizowanie spraw osobistych, rodzinnych, zawodowych, aby jej interesy procesowe nie doznały uszczerbku. Dbający o własne interesy skarżący, świadomy zainicjowanego postępowania sądowego winien liczyć się z możliwością wystąpienia normalnych zdarzeń procesowych, takich jak np. konieczność uzupełnienia braków formalnych skargi czy podjęcia innej czynności procesowej.
Po drugie, w ocenie Sądu, nie zasługuje na akceptację argumentacja skarżącego jakoby ze względów zdrowotnych nie mógł on – w określonym terminie – skompletować wymaganych dokumentów. Z akt sprawy wynika, że w dniu 10 września 2019 r., tj. w terminie otwartym na uzupełnienie braków skargi skarżący uzyskał odpis zwykły z księgi wieczystej i odpis aktu notarialnego o przeniesieniu własności, jednakże nie dostarczył tych dokumentów do Sądu w wyznaczonym terminie. Przyjmując nawet, że skarżący nie uzyskał tych dokumentów "od ręki" – co jest mało prawdopodobne – to i tak skarżący miał co najmniej 2 dni na przekazanie tych dokumentów do Sądu. Skarżący składając wymagane dokumenty w Sądzie dopiero w dniu 13 września 2019 r. nie dochował należytej staranności, a to z kolei wyklucza możliwość przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
W ocenie Sądu, uznając nawet, że problemy zdrowotne skarżącego były na tyle poważne – co jednak nie zostało uprawdopodobnione ani nie zostało poparte odpowiednią dokumentacją medyczną – że mogły stanowić przeszkodę w podejmowaniu działań, to skarżący dbając odpowiednio o swoje interesy tym bardziej winien wystąpić albo o pełnomocnika z urzędu aby zajął się jego sprawami, albo wspomóc się osobami najbliższymi. Tak więc twierdzenia skarżącego jakoby problemy zdrowotne, fakt odbycia dwóch wizyt lekarskich doprowadziły do uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych w świetle całości materiału dowodowego nie zasługują na uwzględnienie.
Ponadto, Sąd zaznaczył, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu. Wbrew stanowisku skarżącego, powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu.
Reasumując, w ocenie Sądu skarżący nie zdołał uprawdopodobnić braku winy w uchybieniu terminu, wobec tego brak jest podstaw do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Na powyższe postanowienie A. S. złożył zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając jednocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy oraz brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.
Mając powyższe na uwadze należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 5 września 2019 r., w trybie doręczenia zastępczego, do rąk dorosłego domownika (córki skarżącego). Przesyłka została przekazana adresatowi po jego powrocie do domu po kilkudniowej nieobecności w dniu 8 września 2019 r., a więc w terminie otwartym do uzupełnienia braków skargi.
Należy podkreślić, że w odniesieniu do strony, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Skarżący wiedząc, że będzie przebywać poza miejscem zamieszkania, winien podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw, zwłaszcza sądowych. Jeżeli skarżący nie podjął takich czynności, to nie można mówić o braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Skarżący nie uprawdopodobnił ponadto, że wykonanie wezwania do uzupełnienia braków skargi po powrocie z wyjazdu było niemożliwe do wykonania. Również problemy zdrowotne nie przesądzają o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Wskazać bowiem należy, że musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć, a ponadto strona musi wykazać, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Skarżący nie uprawdopodobnił, aby powołane przez niego problemy zdrowotne uniemożliwiły mu dokonanie czynności w terminie osobiście albo z pomocą innej osoby.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie dochował w sprawie należytej staranności jakiej należałoby wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zasadnie zatem Sąd I instancji odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.
- - ---------------------- 5