Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącym D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skarżący wnioskując o przyznanie im prawa pomocy w ww. zakresie wskazali, że uzyskiwany przez nich łącznie dochód z tytułu świadczeń emerytalnych wynosi 2.738 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. W piśmie z dnia 27 stycznia 2014 r. skarżący wyjaśnili, że nie pobierają zasiłków z pomocy społecznej, nie korzystają z pomocy osób trzecich, a "kredyt to ich sprawa i nie mogą podawać danych osobowych prawnie chronionych do publicznej wiadomości w aktach spraw, do której mają dostęp osoby nieuprawnione". "Wydatki na Sąd i walkę z bezprawiem kosztują ich ponad 1000 zł miesięcznie (ksera, pisma polecone, pisma procesowe, porady prawne, dojazdy do Sądu)".
Odmawiając przyznania skarżącym prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wnioskodawcy nie dopełnili obowiązku wykazania, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.). Chociaż to na nich ciążył obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia swojej aktualnej sytuacji materialnej, ale także udokumentowania przedstawionych we wniosku okoliczności, to pisma procesowe wnioskodawców zasadniczo nie zawierają istotnych dla rozpatrzenia wniosków informacji. Z pism tych wynika jedynie, że wnioskodawcy nie mają nikogo na utrzymaniu, uzyskują dochód w wysokości 2.738 zł netto, posiadają udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2 i rzekomo (bo nie zostało to udokumentowane) ponoszą miesięcznie wydatki na prowadzone postępowania sądowe w wysokości "ponad 1000 zł". Tak jednak przedstawiona sytuacja materialna nie pozwala na uznanie, że wnioskodawców należy zakwalifikować jako osoby uprawnione do skorzystania z instytucji prawa pomocy.
Wnioskodawcy nie udokumentowali nawet uzyskiwanego dochodu, nie określili i nie udokumentowali też swoich niezbędnych wydatków Nie bez znaczenia dla oceny rozpoznawanego wniosku pozostaje również okoliczność, iż wnioskodawcy niedawno w kilku innych sprawach (np. o sygn. akt II SA/Wr 465/08, II SA/Wr 57/09, II SA/Wr 892/11 itd.) zatrudnili adwokata z wyboru, co świadczyć może o tym, iż posiadają oni źródło, z którego mogą opłacić również koszty niniejszego postępowania.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli D. W. i M. W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest niezasadne.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
Stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy z uwagi na brak wymaganej z ich strony współpracy w wyjaśnieniu sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawców. Pomimo, iż skarżący zostali wezwani do nadesłania dokumentów, które pozwoliłyby na określenie ich sytuacji materialnej, kierowanych do nich wezwań nie wykonali. W tym zakresie podzielić również należało pogląd Sądu, iż ocenie podlega aktualna sytuacja materialna wnioskodawców, zaś sam fakt, iż strona składała wnioski o przyznanie jej prawa pomocy w innych sprawach nie może jeszcze przemawiać za uznaniem, iż wykonali oni obowiązek przedstawienia stosownej dokumentacji. Jako osoby chcące skorzystać z prawa pomocy, winni liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do ich sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności.
Na zakwestionowanie powyższej oceny nie pozwala również argumentacja zażalenia, abstrahująca od przyczyn podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podane przez stronę okoliczności dotyczące sposobu rozpoznania wniosku o wyłączenie referendarza oraz kwestionujące prawidłowość działania organu pozostają poza zakresem rozpoznania niniejszego zażalenia.
Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.