Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 129/13, po rozpoznaniu wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, umorzył postępowanie w tym przedmiocie.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji, przywołując treść art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. – dalej P.p.s.a.) wskazał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy może dotyczyć wyłącznie strony postępowania. Wypełnienie urzędowego formularza o przyznanie prawa pomocy przez pełnomocnika, który nie działał w imieniu strony, lecz w imieniu własnym, nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy mógł dotyczyć wyłącznie osoby skarżącego M. P., a nie jego pełnomocnika R. P., który nie będąc stroną niniejszego postępowania wypełnił wniosek zawierając w nim dane odnoszące się wyłącznie do jego sytuacji finansowo – majątkowej. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 249a P.p.s.a., uznał za zbędne wydanie postanowienia w przedmiocie wskazanego żądania.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. P., wnosząc o jego uchylenie oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia jego samego i M. P. od kosztów sądowych. Skarżący wskazał przy tym na trudną sytuację finansową i problemy ze zdrowiem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 34 P.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Natomiast w myśl art. 39 pkt 1 P.p.s.a. pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Jednocześnie żaden przepis szczególny P.p.s.a. nie wymaga, by czynności w zakresie ubiegania się o przyznanie prawa pomocy dokonywane były osobiście przez stronę postępowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 11/09 wniosek o przyznanie prawa pomocy składany na urzędowym formularzu może być podpisany także przez pełnomocnika strony.
Należy przy tym jednak pamiętać, że wniosek opatrzony podpisem pełnomocnika musi zawierać dokładne dane dotyczące osobistej sytuacji rodzinnej i majątkowej strony, w imieniu której on działa (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Stosownie bowiem do treści art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane wyłącznie stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek z dnia 4 marca 2016 r. o przyznanie prawa pomocy złożony w formie urzędowego formularza PPF został wypełniony i podpisany przez R. P., który nie jest stroną niniejszego postępowania, lecz występuje w postępowaniu przed Sądem jako pełnomocnik skarżącego M. P. (k. 35). Bezspornym jest także, że wniosek ten nie odnosił się do sytuacji finansowej, materialnej i rodzinnej mocodawcy, w imieniu którego i na rzecz działał, lecz zawierał dane dotyczące sytuacji samego pełnomocnika. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, należało uznać, że wniosek o prawo pomocy został złożony przez podmiot, który nie dysponuje uprawnieniem do skutecznego żądania przyznania mu prawa pomocy. Powyższe przesłanki winny zatem skutkować odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Błędna konstatacja Sądu pierwszej instancji w tej kwestii nie mogła jednak podważyć prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia, bowiem w okolicznościach przedmiotowej sprawy zaistniała przesłanka zbędności postępowania w przedmiocie rozpatrywanego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że postępowanie sądowoadministracyjne zainicjowane skargą M. P. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r., w ramach którego R. P. wystosował żądanie o przyznanie prawa pomocy, zostało zakończone prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 marca 2014 r., którym odrzucono wniesioną skargę. Z tego też względu postanowienie w sprawie przyznania prawa pomocy stało się zbędne w rozumieniu art. 249a P.p.s.a., w związku z czym podlegało umorzeniu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.