Uzasadnienie
W piśmie z dnia 12 grudnia 2018 r. M. H. (dalej "skarżąca") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy sprostowania decyzji. Wraz ze skargą nadesłany został wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kwestia udzielenia prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych została rozpatrzona ostatecznym postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2019 r., którym to odrzucono sprzeciw skarżącej na postanowienie starszego referendarza sądowego z 19 lutego 2019 r., sygn. akt VII SPP/Wa 13/19 o odmowie przyznania prawa pomocy w powyższym zakresie.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 10 czerwca 2019 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia.
W odpowiedzi na zarządzenie z dnia 10 czerwca 2019 r. skarżąca nadesłała do Sądu ponownie wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF.
Zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 4 września 2019 r. sygn. akt VII SPP/Wa 252/19 odmówiono zmiany postanowienia 19 lutego 2019 r. sygn. akt VII SPP/Wa 13/19 oraz przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Zarządzeniem z dnia 10 października 2019 r. wezwano skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 10 czerwca 2019 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
W nadesłanym do Sądu 23 października 2019 r. piśmie do akt sprawy o sygn. IV SPP/Wa 252/19 datowanym na 4 października 2019 r. mąż skarżącej J. H. zwrócił się o ponowne przesłanie na jego adres i jego dane nieodebranej przesyłki skierowanej do żony z terminem odbioru do 1 października 2019 r. oraz innych kolejnych przesyłek poleconych Sądu adresowanych do skarżącej z uwagi na fakt, że nie mogła ona odebrać ich bowiem obecnie przebywa w szpitalu w P. i jest tam hospitalizowana zaś jemu przesyłki nie wydano. O powyższych okolicznościach informował telefonicznie sekretariat Sądu w dniu 1 października 2019 r. (karta 42 akt sygn. VII SPP/Wa 252/19).
Skarżąca M. H. nie odebrała skierowanego do niej odpisu zarządzenia, wobec czego korespondencję uznano za skutecznie doręczoną z dniem 29 października 2019 r. (40). Tym samym termin na wykonanie zarządzenia upłynął w dniu 5 listopada 2019 r.
Postanowieniem z 27 listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 153/19, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) odrzucił powyższą skargę, stwierdzając, że została nie została ona opłacona w terminie pomimo prawidłowego wezwania i pouczenia. Strona do dnia 13 listopada 2019 r. nie uiściła wpisu sądowego a zatem skargę należało odrzucić.
Pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik postępowania tj.:
- a) art. 73 § 1, 2, 3 i 4 P.p.s.a. poprzez uznanie zarządzenia Sądu z 10 października 2019 r. wzywającego skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi za skutecznie doręczone skarżącej z dniem 29 października 2019 r. w sytuacji, gdy skarżąca przebywając w szpitalu w P. w okresie od 30 września 2019 r. do 17 października 2019 r., a następnie pozostając w domu bez możliwości jego opuszczenia ze względu na zły stan zdrowia, nie miała możliwości odebrania kierowanej do niej korespondencji, w tym korespondencji z Sądu w niniejszej sprawie, i zapoznania się z jej treścią, a tym samym termin do uiszczenia wpisu od skargi nigdy nie zaczął swojego biegu;
- b) art. 220 § 3 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi skarżącej w sytuacji, gdy domniemanie określone w art. 73 § 4 P.p.s.a. nie może mieć zastosowania, a termin na dokonanie wpisu od skargi nie upłynął.
Na podstawie tak postawionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały pokryte ani w całości ani w części.
W uzasadnieniu wskazano, że zarządzeniem z dnia 10 października 2019 r. skarżąca została wezwana do wykonanie prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 10 czerwca 2019 r. poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
Pełnomocnik zauważa, że zarządzenie to nigdy nie zostało przez skarżącą odebrane w związku z faktem przebywania skarżącej w szpitalu w P., na potwierdzenie czego przedłożyła stosowne zaświadczenie. Skarżąca przebywała w szpitalu nieprzerwanie od 30 września 2019 r. do dnia 17 października 2019 r. Następnie została przetransportowana do domu i od tego czasu, przez wzgląd na zły stan zdrowia, nie ma możliwości opuszczania miejsca zamieszkania i odbierania korespondencji w placówce pocztowej. Choruje na przewlekłą niewydolność serca, migotanie przedsionków i kamicę nerkową. W trakcie hospitalizacji przeszła zabieg endoplastyki stanu biodrowego, który znacząco utrudnił Skarżącej możliwość przemieszczania się.
Pełnomocnik wskazała, że w dniu 4 października 2019 r. mąż skarżącej, J. H., napisał do Sądu pismo z prośbą o ponowne przesłanie wszelkiej nieodebranej dotychczas przez żonę korespondencji, informując o złym stanie zdrowia skarżącej i niemożności odbierania przez nią korespondencji z placówki pocztowej. Pismo to wpłynęło do Sadu w dniu 23 października 2019 r. i znajduje się w aktach sprawy.
Pełnomocnik uważa, że nie można zatem uznać korespondencji za skutecznie doręczoną z dniem 29 października 2019 r., ponieważ M. H. nie miała możliwości jej odbioru i zapoznania się z treścią zarządzenia. Nie została zatem skutecznie zawiadomiona o konieczności uiszczenia wpisu. W związku z tym w ocenie skarżącej nie ma podstaw do odrzucenia skargi, gdyż termin do uiszczenia wpisu od skargi nie zaczął nigdy swojego biegu.
Podkreślono, że w razie uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu skargi pomimo przedstawionych wyżej okoliczności, skarżąca może zostać pozbawiona możliwości obrony swoich praw, co doprowadzi do nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest ocena czy w okolicznościach sprawy należy uznać, że przesyłka sądowa zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi została skutecznie doręczona skarżącej w trybie art. 73 § 4 P.p.s.a. czy też przyjęcie domniemania skuteczności doręczenia zastępczego w tego przepisu zostało obalone przez skarżącą bowiem z okoliczności sprawy wynika, że nie miała ona możliwości zapoznać się z awizo i odebrać adresowanej do niej przesyłki sądowej.
Zgodnie z regulacją art. 73 P.p.s.a. dotyczącą tzw. doręczenia zastępczego, doręczenie to jest możliwe wyłącznie w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72. Wówczas pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2).
Dalej w § 3 tego artykułu stwierdza się, że w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. (§ 4). Wówczas za datę doręczenia pisma uważa się dzień, w którym upłynął wskazany 14 dniowy termin na odebranie przesyłki z placówki pocztowej.
Każdy z wyżej wymienionych warunków powinien zostać spełniony aby uznać, że doszło do skutecznego doręczenia przesyłki w trybie doręczenia zastępczego (brak doręczenia w sposób określony w art. 65-72, pozostawienie zawiadomienia z oznaczeniem placówki pocztowej i daty do kiedy przesyłkę należy odebrać, zawiadomienie powtórne). Jest to domniemanie prawne, że pismo zostało skutecznie doręczone jego adresatowi. Obalenie tego domniemania jest możliwe jeżeli adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością np. że nie pozostawiono awiza w skrzynce, że awizo nie wskazywało placówki pocztowej, nie określono terminu odbioru przesyłki czy adresata przesyłki. Zazwyczaj procedurą pozwalającą obalić domniemanie jest przeprowadzenie reklamacji doręczenia przesyłki. Domniemanie to może zostać obalone również w sytuacji, gdy wystąpiła przeszkoda w zachowaniu terminu odbioru przesyłki, której adresat nie mógł usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Należy zauważyć, że z akt sprawy wynika, że dokonane przez operatora pocztowego doręczenie zastępcze z art. 73 P.p.s.a. odpowiada wymogom dla niego przewidzianym. W aktach sprawy (k. 90 akt) znajduje się kopia awizo przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi nr [...] zawiadomienie powtórne z 22 października 2019 r., które wskazuje na próbę doręczenia skarżącej przesyłki w dniu 15 października 2019 r. i pozostawienie tej przesyłki w placówce pocztowej C. [...] ul. N. [...] w C. do 30 października 2019 r. Także adnotacje poczty na kopercie zwróconej przesyłki zawierającej wezwanie wskazują na prawidłowe dwukrotne awizowanie tej przesyłki i jej zwrot po upływie terminu (k. 40 akt). Należało zatem przyjąć, że doręczenie zastępcze od strony formalnej zostało dokonane prawidłowo i nie można mu zarzucić braku skuteczności.
Tym samym termin do uiszczenia wpisu od skargi rozpoczął bieg 29 października 2019 r. czyli 14 dni od pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej w dniu 15 października 2019 r. Termin upłynął 5 listopada 2019 r. i w tym terminie skarżąca nie dokonała wpłaty. Wobec tego odrzucenie skargi przez Sąd na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. było uzasadnione.
Skarżąca nie podnosi zarzutów wobec prawidłowości doręczenia zastępczego a jedynie nie zgadza się ze skutkami tegoż doręczenia. Jak wyżej wskazano nie można zarzucić wadliwości doręczenia zastępczego w niniejszej sprawie a zatem wywołuje ono skutek doręczenia i powoduje rozpoczęcie biegu terminu na uiszczenie wpisu od skargi, który upłynął bezskutecznie i doprowadził do odrzucenia nieopłaconej skargi.
Okoliczność, że skarżąca przebywała w szpitalu w dniach od 30 września do 17 października 2019 r. a następnie nie opuszczała miejsca zamieszkania z uwagi na zły stan zdrowia i nie mogła udać się osobiście na pocztę odebrać przesyłkę nie świadczy o tym, że wystąpiła przeszkoda w zachowaniu odbioru terminu pisma, której nie można było pokonać nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skarżąca dysponując zawiadomieniami o nadesłaniu przesyłki i pozostawieniu jej w placówce pocztowej mogła upoważnić męża do jej odbioru na poczcie w jej imieniu. Zazwyczaj takie pełnomocnictwo nie jest wymagane w przypadku małżonków. W sytuacji jednak kiedy mąż twierdził w piśmie z 4 października 2019 r., że nie mógł odebrać przesyłki adresowanej na skarżącą, należało go do tego upoważnić.
Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia przedstawicielowi ustawowemu adresata lub pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych lub na podstawie pełnomocnictwa pocztowego:
- a) pod adresem wskazanym na przesyłce pocztowej, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej,
- b) w placówce pocztowej.
Zatem nie można przyjąć, że uchybienie terminowi odbioru przesyłki było spowodowane okolicznościami, których w okolicznościach sprawy nie można było usunąć przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
W tym stanie sprawy uznać należało, że doręczenie zastępcze było skuteczne a spowodowany tym bieg terminu do uiszczenia wpisu i jego bezskuteczny upływ były wystarczającą podstawą do odrzucenia skargi przez Sąd na zasadzie art. 220 § 3 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art.197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.