Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 czerwca 2014 r., II SA/Ol 849/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej WSA) w pkt I. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego, a w pkt II. w pozostałym zakresie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że we wniosku z 17 kwietnia 2014 r. (k. 151-152 akt) skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, uzasadniając wniosek stwierdzeniem, że leki, które musi przyjmować stale są drogie w stosunku do jego renty. Oświadczył, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Na miesięczny dochód składa się jego renta chorobowa w wysokości 905 zł netto oraz zasiłek chorobowy żony w wysokości 300 zł. W skład majątku wchodzi dom o pow. 75 m² oraz nieruchomość rolna "wydzierżawiona na stan zdrowia nieuprawiana". Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych.
Skarżący został wezwany do uzupełnienia braków istniejących w nadesłanym formularzu wniosku.
Po rozpatrzeniu wniosku postanowieniem z 21 maja 2013 r., II SA/Ol 849/13, referendarz sądowy w WSA w Olsztynie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.
W uzasadnieniu podał, że skarżący niedostatecznie uzupełnił żądane przez sąd informacje, które wskazywałyby na jego aktualną sytuację rodzinną i majątkową. Przedstawione informacje są wybiorcze, niekompletne oraz niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Nadal skarżący nie udzielił wielu żądanych informacji, m.in. dotyczących stałych wydatków na utrzymanie domu, czy rodziny oraz nie udokumentował ich wielkości, nie udokumentował wszystkich posiadanych dochodów.
W sprzeciwie od tego postanowienia złożonym 28 maja 2014 r. skarżący wniósł o uwzględnienie jego szczególnej sytuacji związanej ze stanem zdrowia, gdyż jest osobą chorą psychicznie, niesprawną, bowiem słabo czyta oraz pisze. Ma problemy z pamięcią oraz mową, jest na lekach psychotropowych, zaś ciągłe konflikty pogarszają jego stan zdrowia i zmuszają do przyjmowania podwójnych dawek leków. Załączył odpis wyroku Sądu Rejonowego w Olecku II Wydział Karny z [...] lutego 2011 r., [...], którym uznano skarżącego winnym popełnienia zarzucanego czynu tj. utrudniania wykonania czynności właściwego organu - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olecku oraz odpis opinii sądowo-psychiatrycznej z 21 stycznia 2011 r.
Wskazując na powyższe Sąd I instancji stwierdził, że z uwagi na etap postępowania sądowego oraz posiadane środki finansowe, które nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zasadne jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K. Ż. wnosząc o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Należy podnieść, że jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 P.p.s.a. strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji z tego uprawnienia skorzystał, zarządzeniem z 5 maja 2014 r., wzywając skarżącego do uzupełnienia jego braków formalnych dotyczących pozycji nr 7.1 tj. pozycji "mieszkania" oraz "innych nieruchomości", jak również do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia, czy pod wskazanym adresem w Wilkasach 6 zamieszkuje wyłącznie z małżonką, czy także z innymi osobami oraz czy partycypują one w kosztach utrzymania nieruchomości, czy posiada mieszkanie wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie II SA/Ol 105/13, czy skarżący i jego żona są nadal właścicielami działek o nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...],[...],[...] i [...] obręb [...], gm. W., a jeśli tak to jaki jest ich obecny sposób zagospodarowania i jakie z tego tytułu rodzina osiąga dochody, a jeśli któraś z nieruchomości nie przynosi dochodu to należy wyjaśnić z jakiego powodu, okres przez jaki żona pobiera zasiłek chorobowy, czy skarżący prowadzi jeszcze działalność rolniczą, a jeśli tak to należy wskazać jej rodzaj oraz gatunki hodowanych zwierząt, czy skarżący wraz z żoną korzystali ze wsparcia ze świadczeń pomocy społecznej, wysokość oraz rodzaj miesięcznych wydatków ponoszonych w rodzinie, wyciągi z posiadanych rachunków bankowych.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący w uzasadnieniu wniosku dopisał zaledwie "działki te są wydzierżawione pochód z tych działek 100 zł 1 ha z czego przeznaczam na żywność, leki oraz opał na zimę. Dopłaty pobiera dzierżawca działek. Większość mieszkania zajmuje żona, z którą jestem w separacji. Zajmuję 1 pokój w mieszkaniu tym. Nie posiadam żadnych zwierząt. Nie posiadam żadnych rachunków bankowych, gdyż nie jestem w stanie czytać oraz pisać". W rubryce nr 7.1, pod pozycją "mieszkanie" skarżący zawarł wpis "barakowóz, stodoła, chlewik", a pod pozycją "inne nieruchomości": rower, piła do drzewa, brona, kultywator". Do wpisu pod pozycją: "nieruchomość rolna" dopisał "20 ha".
W takiej sytuacji uznać należało, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy poprzez pełne zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Z powodu braku uzupełnienia powołanych wyżej informacji dotyczących sytuacji materialnej strony, niemożliwe okazało się bowiem ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego. Ponadto należy podkreślić, że sama okoliczność, iż skarżący pozostaje w faktycznej separacji z żoną, nie znosi obowiązku prawnego wzajemnej pomocy małżonków.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.