Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 479/09, oddalił wniosek M. L. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2010 r.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2010 r. WSA w Krakowie odrzucił zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu z dnia 15 marca 2010 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Zarządzeniem z 7 maja 2010 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez złożenie 2 egzemplarzy odpisów zażalenia poświadczonych za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Z uwagi na nieuzupełnienie braków w zakreślonym terminie postanowieniem z dnia 6 lipca 2010 r. sąd odrzucił zażalenie skarżącej. Odpis postanowienia został doręczony skarżącej w dniu 19 lipca 2010 r.
W dniu 26 lipca 2010 r. skarżąca nadała na poczcie zażalenie na ww. postanowienie wnosząc "o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 6 lipca 2010 r. alternatywnie przywrócenie terminu do dokonania czynności". W uzasadnieniu wskazała, że nie mogła uzupełnić braków formalnych zażalenia, gdyż nie posiada w domu żadnego egzemplarza zażalenia. W związku z powyższym nie ma możliwości przesłania odpisów za zażalenia.
W ocenie Sądu I instancji okoliczności wskazane przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia nie uzasadniają uznania braku winy w niedopełnieniu czynności. Niedysponowanie przez skarżącą egzemplarzem złożonego do Sądu zażalenia nie stanowi wystarczającej przesłanki do przywrócenia terminu. Skarżąca nie wskazała, aby istniały jakiekolwiek przeszkody, które uniemożliwiałyby jej uzyskanie go bezpośrednio w sądzie. W ocenie Sądu I. instancji, nie podejmując próby uzyskania go z akt sprawy skarżąca nie dopełniła wymaganej od niej należytej staranności w przedmiotowej sprawie i z tego względu Sąd oddalił wniosek o przywrócenie terminu na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.").
Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie z dnia 12 listopada 2010 r., wniosła o jego zmianę i przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Ponownie wskazała, że nie mogła uzupełnić braków formalnych zażalenia, gdyż nie posiada w domu żadnego egzemplarza zażalenia i nie mogła wykonać kopii. W jej ocenie w sprawie istotne znaczenie ma fakt, że działa bez uprzednio wyznaczonego z urzędu pełnomocnika, który wycofał się ze sprawy. W tej sytuacji, pomimo przyznania pomocy prawnej w pełnym zakresie, skarżąca musiał działać samodzielnie. Stwierdziła, że osobiście nie ma umiejętności prowadzenia spraw i może popełniać niezawinione uchybienia.
Uzupełniając zażalenie skarżącej, w piśmie z dnia 14 marca 2011 r. pełnomocnik skarżącej, r. pr. D. P., zarzuciła brak prawidłowego doręczania pism pomimo ustanowienia dla skarżącej pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu podniosła, że skarżąca od dnia poinformowania Sądu I instancji, pismem z dnia 3 lutego 2010 r., o cofnięciu pełnomocnictwa udzielonego r. pr. Jackowi Wojtanie, nie była prawidłowo reprezentowana ponieważ nie został jej wyznaczony nowy pełnomocnik. Radca prawny D. P., o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem skarżącej dowiedziała się z pisma z doręczonego jej w dniu 17 sierpnia 2010 r. W tej sytuacji, w okresie od 2 marca 2010 r. do 17 sierpnia 2010 r., skarżąca pomimo ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie była należycie reprezentowana, wszystkie postanowienia były doręczane bezpośrednio skarżącej.
Tym samym został naruszony art. 67 § 5 p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać w tym terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodzić się należy z oceną Sądu Wojewódzkiego, że wskazane we wniosku okoliczności niedysponowania przez skarżącą egzemplarzem przedmiotowego zażalenia nie zwalniały ją od obowiązku usunięcia braku formalnego w postaci złożenia odpisu zażalenia. Jak trafnie stwierdził Sąd Wojewódzki skarżąca nie wskazała, aby istniały jakiekolwiek przeszkody, które uniemożliwiałyby jej uzyskanie potrzebnego egzemplarza zażalenia w sądzie. Niezależnie od braku starań o uzyskanie potrzebnego egzemplarza zażalenia z akt sprawy, skarżąca nie podjęła jakichkolwiek innych czynności, które wskazywałyby na to, że próbowała wykonać obowiązek nałożony przez Sąd. W szczególności skarżąca w terminie zakreślonym do uzupełnienia braku formalnego zażalenia nie poinformowała Sądu o przeszkodach w wykazaniu nałożonego obowiązku, ani też nie podjęła próby uzyskania informacji w Sądzie w jaki sposób obowiązek ten może wypełnić.
W związku z twierdzeniami pełnomocnika zawartymi w piśmie uzupełniającym zażalenie należy stwierdzić, że w istocie w okresie od dnia wpływu do Sądu informacji o wyznaczeniu nowego pełnomocnika, tj. 18 sierpnia 2010 r., pisma sądowe powinny być kierowane do pełnomocnika. Uchybieniem Sądu było więc doręczenie postanowienia z dnia 29 października 2010 r. i zarządzenia z dnia 18 listopada 2010 r. bezpośrednio skarżącej. Jednak wadliwość ta została następnie usunięta, bowiem ostatecznie wezwano pełnomocnika do usunięcia braków formalnych zażaleń, co w rezultacie umożliwiło ich rozpoznanie przez Sad II instancji.
Nie można natomiast uznać za trafny zarzut, iż skarżąca w okresie od 2 marca 2010 r. do 17 sierpnia 2010 r. nie była w sprawie należycie reprezentowana, pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wprawdzie może budzić zastrzeżenia niekonsekwentne działanie Sądu, który wniosek skarżącej o wyznaczenia innego pełnomocnika przekazał OIRP dopiero w dniu 3 sierpnia 2010 r., to jednak nie można tego uznać za naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do Sądu od dnia zawiadomienia go o tym. Skarżąca pismem z dnia 3 lutego 2010 r. poinformowała Sąd o cofnięciu pełnomocnictwa oraz wniosła o przekazanie do Okręgowej Izby Radców Prawnych wniosku o ustanowienie nowego pełnomocnika. Na podstawie zarządzenia z 15 marca 2010 r. skarżąca została pouczona, że Sąd nie pośredniczy w kontaktach między OIRP a stronami dla których został wyznaczony pełnomocnik z urzędu i wszelkie pisma skarżąca powinna kierować bezpośrednio do OIRP.
Przyjąć należy, że w ten sposób Sąd wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 6 p.p.s.a., a rzeczą skarżącej było podjęcie czynności stosownie do uzyskanego pouczenia.
Ponownie w treści postanowienia z dnia 22 kwietnia 2010 r. Sąd Wojewódzki stwierdził, że wniosek o ustanowienie innego pełnomocnika niż poprzednio wyznaczony, powinien być kierowany przez skarżącą bezpośrednio do Okręgowej Izby Radców Prawnych, gdyż kognicja Sądu w tym zakresie sprowadza się jedynie do przyznania stronie prawa pomocy. W tej sytuacji skuteczne było kierowanie pism sądowych bezpośrednio do skarżącej, która skorzystała ze wszystkich przysługujących na danym etapie postępowania środków zaskarżenia.
Istotne jest również to, że zaskarżone postanowienie, jak też wcześniejsze postanowienie z dnia 22 kwietnia 2010 r. dotyczą zażaleń składanych w związku z postanowieniem z dnia 15 marca 2010 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, sporządzonej osobiście przez skarżącą. Warto więc podkreślić, że ustanowiony przepisem art. 175 § 1 p.p.s.a. wymóg, aby skarga kasacyjna sporządzona była przez adwokata lub radcę prawnego ma charakter materialnoprawny i nie podlega tym samym sanowaniu. W efekcie tego brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu. Sporządzenie zatem skargi kasacyjnej przez stronę stanowi nieusuwalną wadliwość skargi kasacyjnej.
Z powyższego wynika, że nawet działania profesjonalnego pełnomocnika nie mogłyby doprowadzić do podważenia postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej sporządzonej osobiście przez skarżącą. Natomiast wyznaczony w późniejszym toku postępowania pełnomocnik może w zaistniałym stanie sprawy skorzystać ewentualnie z wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej.
Na marginesie należy zauważyć, że skarżąca składając osobiście skargę kasacyjną jednocześnie podała w piśmie z dnia 3 lutego 2010 r., iż "nowo ustanowiony pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do zaskarżenia wyroku Sądu I instancji".
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.