Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt II SAB/Bk 4/12 oddalił wniosek J. W. o wyłączenie sędziego NSA Stanisława Prutisa od orzekania w sprawie z jej skargi na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. w przedmiocie nakazania rozbiórki zbiornika na nieczystości.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o wyłączenie od orzekania sędziego NSA Stanisława Prutisa J. W. zarzuciła sędziemu brak obiektywizmu, działanie na szkodę jej interesu prawnego i naruszenie jej praw wynikających z art. 2, 32 i 45 Konstytucji RP, w tym prawa do sądu. Odnośnie konkretnych spraw skarżąca podniosła następujące zarzuty wobec sędziego:
- - w sprawie II SA/Bk 51/0 jej zdaniem nieprawidłowo potraktował jako skargę wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, czym uniemożliwił rozpoznanie sprawy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wskazała, że wydany przez sędziego w tej sprawie wyrok został uchylony przez NSA w sprawie II OSK 208/06;
- - w sprawie II SA/Bk 337/07 wydał wyrok, którego skutkiem było dopuszczenie do użytkowania obiektu budowlanego nieposiadającego warunków zabudowy, decyzji środowiskowej, uzgodnienia organu sanitarnego i ostatecznego pozwolenia na budowę (skarżąca szczegółowo przedstawiła jak, jej zdaniem, wyglądała kwestia ostateczności pozwolenia na budowę). W tej sprawie w jej ocenie sędzia nie zapoznał się ze składanymi do akt pismami procesowymi oraz uniemożliwił jej wypowiedzenie się w sprawie;
- - uczestnicząc w składzie sędziowskim sprawy II SA/BK 647/08 nie oponował przeciwko niedopuszczalnej zmianie przedmiotu skargi (z "nierespektowania" wyroku NSA na "niewykonanie" wyroku NSA), co zmusiło ją do dodatkowych czynności procesowych (zaskarżenia bezczynności Wojewody) oraz doprowadziło do wprowadzenia w błąd NSA, który rozpoznał skargę kasacyjną nieposiadając wszystkich niezbędnych dokumentów;
- - w sprawie II SA/Bk 272/09 błędnie oddalił skargę akceptując stanowisko organu,
- - w sprawie II SAB/Bk 6/10 wydał wyrok uchylony następnie przez NSA;
- - w sprawie II SO/Bk 3/10 bezpodstawnie oddalił wniosek o wymierzenie grzywny Wojewodzie za nieprzekazanie akt;
- - w sprawie II SAB/Bk 10/10 błędnie umorzył postępowanie;
- - w sprawie II SAB/Bk 46/11 rozpoznał skargę wychodząc poza jej granice poprzez zamieszczenie w sentencji wyroku sformułowania "nie stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa", czym pozbawił stronę prawa dochodzenia odszkodowania;
- - w sprawie II SAB/Bk 76/11 również błędnie oddalił skargę.
W ocenie skarżącej powyższe okoliczności przemawiają za wyłączeniem sędziego Stanisława Prutisa, bowiem jego udział w składach orzekających rozpoznających sprawy z udziałem skarżącej nie gwarantuje bezstronności i poszanowania prawa obywatela do sądu.
W dniu 05.07.2012 r. sędzia Stanisław Prutis złożył oświadczenie wskazując, że nie istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Wywiódł również, że fakt bycia przez niego sędzią referentem w 26 sprawach z udziałem skarżącej pozwala zrozumieć występujące u strony poczucie braku obiektywizmu, z którego to powodu stwierdził, że "dla dobra wymiaru sprawiedliwości nie oponuje wnioskowi o wyłączenie go od orzekania w sprawie".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek uznając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie sędziego Stanisława Prutisa od orzekania. Przede wszystkim – w ocenie Sądu - nie zachodzą przesłanki do wyłączenia sędziego z mocy ustawy – art. 18 § 1 pkt 1 – 7 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.). Nie ma bowiem miejsca żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie, czyniąca z sędziego, co do którego zgłoszono wniosek, iudex inhabilis.
Odnośnie podstawy wyłączenia z art. 19 p.p.s.a. Sąd – powołując się na orzecznictwo sądów - wskazał, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama wątpliwość strony w tym zakresie, bądź wyłącznie utrata zaufania co do bezstronności sędziego, czy przekonanie o jego stronniczości.
Jak podkreślił Sąd, w kontekście treści wniosku skarżącej o wyłącznie sędziego Stanisława Prutisa, jak i treści złożonego przez sędziego oświadczenia, szczególnego znaczenia nabiera fakt, że żądanie wyłączenia na podstawie art. 19 p.p.s.a. nie może być uzasadniane wyłącznie orzekaniem przez niego w różnych i wielu sprawach tej samej strony. Nie stanowi takiej podstawy fakt orzekania sędziego w kilkudziesięciu nawet sprawach skarżącej, niezależnie od tego, czy orzeczenia przez niego wydane były akceptowane pod względem prawnym przez sąd kasacyjny czy też nie. Innym celom służy bowiem zażalenie lub skarga kasacyjna od orzeczenia sędziego, a innym wniosek o wyłącznie. Środki zaskarżenia mają na celu wyeliminowanie orzeczeń prawnie wadliwych, podczas gdy wniosek o wyłączenie służy zapewnieniu takiego stanu, w którym sąd (sędzia) nie sprzyja żadnej ze stron postępowania oraz tak samo otwarcie i krytycznie podchodzi do stanowisk wszystkich stron postępowania.
W ocenie Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła - opisując we wniosku sprawy, co do których rozstrzygnięcia wnosi zastrzeżenia – że wynikało to właśnie z braku obiektywizmu. Wykazała tylko, że w niektórych sprawach NSA wyraził odmienną od składu orzekającego z udziałem sędziego Stanisława Prutisa ocenę prawną oraz że w niektórych skarżąca nie zgadza się ze sposobem procedowania przez sędziego. Są to jednak wyłącznie zarzuty o charakterze procesowym, niemogące prowadzić do zastosowania art. 19 p.p.s.a. i odsunięcia sędziego od orzekania w niniejszej sprawie. Natomiast w żadnym miejscu skarżąca nie wykazała, aby zastrzeżenia wynikały z okoliczności obiektywnych, podważających bezstronność sędziego.
Sąd odniósł się również do złożonego przez sędziego oświadczenia wskazując, że przede wszystkim zawiera ono wskazanie o braku okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. Natomiast druga część oświadczenia sędziego może świadczyć wyłącznie o dostrzeżeniu przez niego faktu negatywnego oceniania go przez skarżącą i pozostawieniu oceny zasadności wniosku do uznania sądu rozpoznającego żądanie wyłączenia. Nie daje jednak podstaw do twierdzenia, jakoby z tego powodu sędzia utracił obiektywizm i cechę bezstronności w orzekaniu w sprawach skarżącej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie J. W. wskazała, że istnieją również inne niż uprzednio wskazane okoliczności, które świadczą o braku wnikliwości i obiektywizmu sędziego NSA Stanisława Prutisa, szczegółowo je przedstawiając. Podkreśliła, że działanie Sędziego Prutisa w dniu 12 lipca 2012 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 81/11 potwierdziło niewłaściwe nastawienie do jej osoby. W jej ocenie Sędzia wykazał się brakiem dociekliwości o prawdzie obiektywnej, pominął jej wyjaśnienia zawarte w pismach procesowych w zakresie stanu faktycznego sprawy na dzień orzekania. Zaczął prowadzić rozprawę bez stosownych akt administracyjnych i nie dopuszczał jej do głosu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 18 § 1 tej ustawy zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 powołanej ustawy.
Uznać należy, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku ocenił, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego Stanisława Prutisa od orzekania w sprawie ze skargi J. W. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. w przedmiocie nakazania rozbiórki zbiornika na nieczystości. Podkreślenia wymaga, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W tym miejscu wypada jedynie powtórzyć za Sądem I instancji, że jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55).
W niniejszej sprawie argumenty skarżącej zawarte we wniosku o wyłączenie sędziego nie mogą być w żaden sposób uznane za takie, które podważyłyby wiarygodność złożonego przez wskazanego Sędziego oświadczenia. Fakt orzekania przez sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie w innych sprawach wnioskodawczyni, których rozstrzygnięcie zapadło nie po jej myśli oraz okoliczność uchylania tych orzeczeń przez Naczelny Sąd Administracyjny i przekazywania spraw do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, nie może być bowiem uznany za przesłankę dla uznania, iż sędzia winien być wyłączony od rozpoznawania pozostałych spraw, toczących się ze skarg i wniosków tej samej strony, lub których uczestnikiem jest ta sama osoba.
Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.