Uzasadnienie
Pismem z dnia 17 stycznia 2011 r. I. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.
Zarządzeniem z dnia 23 lutego 2011 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Skarżąca pismem z dnia 7 marca 2011 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej z obowiązku uiszczania wpisu od skargi w wysokości ¾ należnego wpisu.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 30 marca 2011 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Następnie skarżąca pismem z dnia 11 kwietnia 2011 r. wniosła sprzeciw od w/w postanowienia z dnia 30 marca 2011 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2011 r. na podstawie art. 220 § 3 oraz ar. 58 § 3 w zw. z art. 161 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. w pkt I odrzucił skargę, a w pkt II umorzył postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu do pkt II postanowienia Sąd podkreślił, że rozpoznawanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie 3/4 części należnego wpisu od skargi w sytuacji odrzucenia skargi stało się bezprzedmiotowe. Bez względu bowiem na końcowy rezultat orzeczenia w tej sprawie nie będzie ono w stanie wywrzeć wpływu na istniejący brak, którego skarżąca nie uzupełniła. Zdaniem Sądu wykonując obowiązek w zakresie 3/4 części wpisu od skargi skarżąca pozostawałaby w opóźnieniu w zakresie 1/4 części wpisu, co skutkować by musiało odrzuceniem skargi.
W wyniku rozpoznania zażalenia I. S. na pkt II w/w postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt II OZ 447/11 uchylił pkt II postanowienia WSA w Rzeszowie z dnia 14 kwietnia 2011 r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Sąd pierwszej instancji nie wskazał takich okoliczności, które stanowiłyby o bezprzedmiotowości tegoż postępowania w chwili orzekania przez tenże Sąd. Wniosek, bowiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych dotyczył sprawy, w której skarżąca miała obowiązek uiszczenia kosztów sądowych.
Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 21 czerwca 2011 r. umorzył postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, ograniczonym przez wnioskodawcę wyłącznie do wpisu od skargi i to do wysokości 3/4 części tego wpisu w sytuacji, kiedy w wyznaczonym terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania skarżąca nie uiściła tej części wpisu, który uznała, że jest w stanie bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny pokryć z posiadanych środków finansowych, tj. w wysokości 1/4 należnego wpisu od skargi, powoduje bezprzedmiotowość tego postępowania. Przez zgłoszenie ograniczonego wniosku Sąd nie mógł orzec w przedmiocie prawa pomocy w zakresie opłat sądowych w całości lub części, ponieważ skarżąca maksymalnie zawęziła granice wniosku jedynie do wpisu od skargi, nie obejmując nim innych możliwych opłat sądowych, jak np. wpisu od skargi kasacyjnej czy zażalenia (opłat sądowych w ogólności).
Sąd nie mógł wyjść poza granice wniosku. Zarazem formując wniosek jak wyżej opisany skarżąca spowodowała wstrzymanie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi wyłącznie w części objętej wnioskiem. Skutku takiego nie odniosła względem części pominiętej wnioskiem. To zaś legło u podstaw odrzucenia skargi, a postanowienie z dnia 14 kwietnia 2011 r. w tym zakresie nie zostało zaskarżone. Stwierdzić również należy, że okoliczność powyższa powstała w toku postępowania, ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym skarżąca złożyła dopiero po wniesieniu skargi. Przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie 3/4 części wpisu od skargi uniemożliwiłoby osiągnięcie celu niniejszego postępowania, ponieważ w części nie objętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy doszło do uchybienia ustawowego terminu zawitego do uiszczenia wpisu od skargi. To zaś, zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. wymagało odrzucenia skargi.
Zdaniem Sąd postanowienie w przedmiocie prawa pomocy nie wywarłoby wpływu na uchybiony termin do dokonania czynności w postaci obowiązku opłacenia skargi co najmniej w wysokości 1/4 wpisu od skargi. Postanowienie to odniosłoby skutek wyłącznie względem części wpisu od skargi objętej wnioskiem. Tylko w takim zakresie wywarłoby skutek wsteczny od chwili złożenia przez nią wniosku w zakresie nim objętym. Rozpoznanie wniosku i ewentualne przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, nie większym niż 3/4 wpisu od skargi nie spowodowałoby osiągnięcia celu postępowania jakim było nadanie sprawie prawidłowego biegu, ponieważ nie mogło to nastąpić, z uwagi na uchybienie ustawowego terminu uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1/4 należnej kwoty w zakreślonym terminie. Sprawę zakończyło postanowienie o odrzuceniu skargi.
Skarżąca pismem z dnia 10 lipca 2011 r. złożył zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 21 czerwca 2011 r. wnosząc o uchylenia zaskarżonego postanowienia i zarzucając naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie iż postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy stało się bezprzedmiotowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeśli postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
W niniejszej sprawie za bezprzedmiotowe należy uznać postępowanie w zakresie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, ograniczonym do wysokości ¾ części wpisu sądowego ponieważ prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 kwietnia 2011 r. odrzucono skargę.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca we wniosku z dnia 7 marca 2010 r. o przyznanie prawa pomocy jednoznacznie wskazała, iż wnosi o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w części ¾ tego wpisu.
Wobec tego Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że postępowanie w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w/w zakresie na obecnym etapie jest bezprzedmiotowe, skoro postępowanie wszczęte skargą na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego zostało prawomocnie zakończone.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji