Uzasadnienie
Wnioskami z dnia 29 maja 2012 r. skarżący K. O. i I. O. wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2011 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
We wniosku wskazano, że wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania skarżących są dochody z emerytur o łącznej wysokości 4.143,00 zł brutto miesięcznie. Skarżący są właścicielami domu o pow. 92 m2 oraz nieruchomości gruntowej o pow. 600 m2. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika ponadto, iż wnioskodawcy posiadają oszczędności zgromadzone na dwóch lokatach bankowych w łącznej wysokości 15.000 zł. Wnioskodawcy wskazali również, iż są osobami w podeszłym wieku, cierpią na liczne schorzenia i podlegają stałej opiece lekarskiej, ponadto ponoszą wydatki na ogrzewanie domu.
Postanowieniem z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1045/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy. W postanowieniu tym wskazano, że skarżący nie wykazali, że znajdują się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ich do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - wnioskodawcy prowadzący wspólne gospodarstwo domowe mają stałe źródła dochodów w postaci emerytur w łącznej wysokości 4143 zł brutto miesięcznie. Nie są zatem ludźmi ubogimi, pozbawionymi środków do życia, a do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Poza tym skarżący mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i nie posiadają nikogo na utrzymaniu. Posiadają również oszczędności w wysokości 15000 zł.
Sąd wskazał, że uwzględniając nawet stałe wydatki skarżących na leczenie i opiekę lekarską oraz koszty ogrzewania domu należy stwierdzić, że wysokość uzyskiwanych przez nich dochodów, a przede wszystkim kwota zgromadzonych oszczędności pozwala na przyjęcie, że dysponują oni wystarczającymi środkami na pokrycie pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Zażaleniem K. O. i I. O. zaskarżyli powyższe orzeczenie w całości, zarzucając mu błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że skoro mają oni ponad 4000 zł świadczeń emerytalnych i ponad 15000 zł lokaty, to pomimo chorób i podeszłego wieku mają na tyle dużo, aby procesować się za swoje pieniądze. Zdaniem skarżących oszczędności przez nich zgromadzone nie powinny mieć znaczenia przy ocenie, gdyż w każdej chwili w przypadku poważnej choroby i potrzeby zabiegu, co jest bardzo prawdopodobne, mogą oni zostać zmuszeni do ich wydatkowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270, dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie i ma na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów.
Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Zatem to strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest przedstawić wszystkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Natomiast sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien uwzględnić nie tylko bieżące dochody i wydatki wnioskodawcy i jego rodziny, ale również stan majątkowy (postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt II OZ 28/10).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd I instancji przyjął, iż sytuacja majątkowa skarżących nie pozwala na stwierdzenie, że zostały wypełnione przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżących wskazują, że skarżący nie należą do grona osób ubogich, których nie stać na pokrycie kosztów toczącego się postępowania. Również wzięcie pod uwagę przez Sąd I instancji przy ocenie przedmiotowego wniosku faktu, iż skarżący mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz oszczędności w wysokości 15000 zł, zasługuje na aprobatę. Skarżący nie wykazali zatem dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Podkreślenia wymaga ponadto, że w postępowaniu wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przesłanką badaną przez sąd jest przede wszystkim stan majątkowy wnioskodawcy, zaś wiek i jego stan zdrowia nie wpływają bezpośrednio na treść orzeczenia w tym przedmiocie.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.