Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 839/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Warszawie odmówił J. R. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej GINB) z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.
W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 11 lutego 2016 r. po rozpoznaniu skargi J. R. K. na postanowienie GINB z dnia [...] stycznia 2015 r. odrzucił skargę z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem ustawowego terminu.
Powyższe postanowienie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej Ppsa) w dniu 1 marca 2016 r.
W dniu 17 marca 2016 r. do sądu wojewódzkiego wpłynęło pismo GINB przy którym przesłał pismo J. R. K. z dnia 7 marca 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym 10 marca 2016 r.) oraz pismo J. R. K. reprezentowanego przez adw. A. B. z dnia 8 marca 2016 r. (nadane w urzędzie pocztowym w dniu 8 marca 2016 r.) zawierające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego na ww. postanowienie.
W dniu 14 marca 2016 r. do sądu wpłynęło pismo J. R. K. reprezentowanego przez adwokata A. B. w załączeniu do którego dołączono wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi do sądu.
W piśmie tym wskazano, iż czynność będąca przedmiotem niniejszego wniosku o przywrócenie terminu (wniesienie skargi do sądu administracyjnego) została już dokonana przez skarżącego.
Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienie skargi uzasadniono tym, że skarżący jest osobą niepełnosprawną ruchowo, ma trudności z poruszaniem się oraz choruje przewlekle również na wiele innych schorzeń. Wskazano, że w miejscowości skarżącego nie ma placówki pocztowej. Nadto zaznaczono, iż skarżący nie zna prawa i że działał wówczas bez pełnomocnika.
Wskazując na powyższe sąd I instancji stwierdził, że powołane przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi w ustawowym terminie. Zdaniem tegoż sądu skarżący nie wykazał bowiem, aby aktualny stan zdrowia uniemożliwiał mu zachowanie terminu do wniesienia skargi. W szczególności skarżący nie uprawdopodobnił, że wystąpiły nasilone dolegliwości związane z chorobami i trwały w okresie biegu terminu do wniesienia skargi.
W ocenie sądu I instancji skarżący nie wykazał także, że w terminie do wniesienia skargi nie miał możliwości wyręczenia się w tej sprawie inną osobą. Zdaniem sądu wojewódzkiego nie stanowił także okoliczności do przywrócenia terminu fakt, że w miejscowości w której mieszka skarżący nie ma placówki pocztowej.
Zażaleniem – reprezentowany przez pełnomocnika – J.R.K. zaskarżył ww. postanowienie w całości i zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 86 § 1 Ppsa poprzez nietrafne przyjęcie, że błędne zaadresowanie skargi na skutek którego nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia skargi stanowi podstawę do przypisania strony winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, podczas gdy w danej sytuacji zachodzą okoliczności niezawinionego zachowania skarżącego uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu oraz naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie przewidzianej w tym przepisie zasady prawa obywatela do sądu i przyjęcie, iż wniesienie skargi przez skarżącego bezpośrednio do WSA, stanowi wystarczającą podstawę do odrzucenia skargi i braku przywrócenia terminu.
Na podstawie art. 185 § 1 Ppsa w zw. z art. 197 § 2 Ppsa wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Ponadto, na podstawie art. 250 § 1 Ppsa wnosi o przyznanie na rzecz adw. A. B. wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej z urzędu wg norm przepisanych, oświadczając jednocześnie, że koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały dotychczas pokryte w całości ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej Ppsa) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać zatem okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku, w myśl art. 87 § 2 Ppsa. W orzecznictwie i literaturze prawniczej przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu jest stanem wyjątkowym i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01, niepubl.).
Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie była w stanie usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 938/08, [w:] www.cbois.nsa.gov.pl). Podkreślić przy tym należy, że w swojej ocenie Sąd związany jest granicami wytyczonymi przez art. 85 Ppsa, tj. zasadą bezskuteczności czynności sądowych dokonanych po upływie terminu. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem wyjątkiem od tej ogólnej zasady.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu, a zatem nie wypełniła dyspozycji art. 87 § 2 Ppsa.
Podnoszone przez pełnomocnika skarżącego argumenty nie stanowią uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi, gdyż nie uwiarygodnił on w jakikolwiek sposób, że faktycznie w okresie biegu terminu do wniesienia skargi wystąpiły nasilone dolegliwości związane z chorobami skarżącego, które uniemożliwiły dokonanie czynności procesowej samodzielnie, ani wyręczenie się w tym względzie inną osobą.
Zamieszkiwanie w miejscowości, w której nie ma placówki pocztowej nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu, tym bardziej, że skarżący w ustawowym terminie nadał skargę w urzędzie pocztowym lecz bezpośrednio na adres WSA w Warszawie, a nie natomiast za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżony akt. W takiej sytuacji termin jest zachowany jedynie w przypadku, gdy sąd prześle (nada w urzędzie pocztowym) skargę do właściwego organu przed upływem terminu do wniesienia skargi (por. uchwała Sądu Najwyższego z 28 listopada 1987 r., III CZP 33/87, publ. OSN 1988/6/73, a także choćby: postanowienia NSA z 18 czerwca 2008 r., I OSK 651/08 oraz z 16 września 2008 r., II OSK 1489/07, [w:] orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela powyższe stanowisko. W związku z powyższym uznać trzeba, że w niniejszej sprawie doszło do przekroczenia ww. terminu.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że strona nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw co powoduje, iż nie wykazała zaistnienia nie dającej się przezwyciężyć przeszkody przez nią niezawinionej.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł przy tym o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 Ppsa. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 Ppsa) przyznawane jest przez WSA w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 Ppsa.