Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 16 stycznia 2012 r. odrzucił skargi Z. S., E. K., T. D. i A.W. na bezczynność Wójta Gminy R. Pismem z 12 marca 2012 r. Z. S. zwróciła się z prośbą o wyznaczenie adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej od ww. orzeczenia. W przedłożonym formularzu wniosku wskazała, że wnosi również o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca podała, że pobiera emeryturę w wysokości 830,85 zł. W skład jej majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 20 m2. Skarżąca nie dysponuje oszczędnościami, jak również przedmiotami wartościowymi. Na wezwanie referendarza sądowego dodatkowo wyjaśniła, że gospodarstwo przepisała na córki: T. D., A. W. i E. K.. Zamieszkuje pod adresem R. [...]. Dom przepisany na córkę jest remontowany. Skarżąca jest na wcześniejszej emeryturze od 55 roku życia. Na utrzymanie daje córce z emerytury: na opał, zakup pralki, czy niezbędnych rzeczy.
Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Z. S. wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, podnosząc merytoryczne argumenty przemawiające, jej zdaniem, za uwzględnieniem skargi.
Zarządzeniem z 25 czerwca 2012 r. skarżąca została wezwana do wskazania, czy prowadzi gospodarstwo domowe wyłącznie z córką E. K., czy również z innymi osobami, podanie wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez córkę i ewentualnie pozostałych domowników, jak również o wskazanie ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania, w terminie 7 dni pod rygorem ujemnych skutków procesowych.
W odpowiedzi skarżąca wyraziła swoje rozgoryczenie przedłużającym się postępowaniem i przedłożyła odcinek świadczenia z ZUS-u opiewające na kwotę 717,07 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2012 r. oddalił wniosek Z. S. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że skarżąca nie wykazała w stopniu wystarczającym, że sytuacja majątkowa w której się znajduje uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Faktem jest, że z przedłożonych przez skarżącą informacji wynika, że nie jest ona osobą zamożną - posiada niewielkie mieszkanie oraz osiąga dochód z tytułu wcześniejszej emerytury w wysokości 717,07 zł. Skarżąca jednak, mimo dwukrotnego wezwania o podanie dokładniejszych informacji pozwalających na ustalenie jej rzeczywistej sytuacji majątkowej, nie wykonała tego zarządzenia, w szczególności nie podała wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez córkę i ewentualnie pozostałych domowników, jak również ponoszonych przez nią miesięcznych kosztów utrzymania.
Sąd zaznaczył, iż okoliczność, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z E. K. nie została przez nią podana w złożonym na urzędowym formularzu wniosku, a ustalona przez Sąd na podstawie analizy akt sprawy z których wynika, że są one zameldowane pod jednym adresem. Skarżąca przyznała w piśmie z 11 kwietnia 2012 r. że daje córce z emerytury na utrzymanie na opał czy zakup pralki czy niezbędnych rzeczy. Pomimo zatem pośredniego wskazania, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, nie podała jakie dochody uzyskuje córka. Dopiero zestawienie dochodów córki (i ewentualnie innych osób mieszkających wraz z nimi - bo ta kwestia również w dalszym ciągu nie została wyjaśniona) pozwoliłoby na uzyskanie pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej. W związku z powyższym w ocenie Sądu oświadczenie skarżącej jest niewiarygodne i w związku z tym wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie.
Zażaleniem Z. S. zaskarżyła powyższe postanowienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270, dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.
Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.
W niniejszym postępowaniu Sąd skorzystał z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. - wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Wezwana nie uczyniła jednak zadość wezwaniu, bowiem nie przedstawiła wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego.
Podkreślenia wymaga, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie zarzucić błędu, bowiem Sąd ten zasadnie uznał, iż skoro wnioskodawczyni nie przedstawiła odpowiednich dowodów dotyczących jej sytuacji materialnej, to tym samym nie wykazała w dostateczny sposób, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie było zatem podstaw prawnych do udzielenia jej prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie.
Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.