Uzasadnienie
Działający w imieniu L. S. – P. W., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o nakazaniu skarżącemu rozbiórki wiaty, stanowiącej zadaszone miejsce postojowe na samochody osobowe.
Zarządzeniem z dnia 19 marca 2018 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania, braków formalnych skargi, przez:
- - nadesłanie dwóch odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych;
- - złożenie do sprawy oryginału pełnomocnictwa procesowego lub jego wierzytelnego odpisu, obejmującego upoważnienie do działania w imieniu skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu lub przed sądami administracyjnymi, a także wykazanie, że pełnomocnik jest jedynym z podmiotów, o których mowa w art. 35 § 1 P.p.s.a., mogącym zostać ustanowionym pełnomocnikiem strony skarżącej, albo przez osobiste podpisanie skargi lub nadesłanie egzemplarza skargi osobiście podpisanego przez stronę skarżącą.
Pełnomocnika skarżącego pouczono, że nieusunięcie braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie spowoduje odrzucenie skargi art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a."
Jednocześnie zobowiązano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
Wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz uiszczenia wpisu od skargi zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego – P. W. osobiście w dniu 28 marca 2018 r. Okoliczność tę potwierdza adnotacja i podpis złożone na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (por. k-18 akt sądowych).
W dniu 30 marca 2018 r. P. W. nadał za pośrednictwem poczty (data stempla) korespondencję zawierającą dwa egzemplarze odpisów skargi i pełnomocnictwo udzielone P. W. przez L. S. do działania w jego imieniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu. Jednocześnie w piśmie z dnia 28 marca 2018 r. pełnomocnik skarżącego, odnosząc się do wezwania Sądu i przywołanego w nim art. 35 § 1 P.p.s.a., oświadczył, że był uczestnikiem postępowania w przedmiotowej sprawie jako pełnomocnik skarżącego L. S., zarówno na etapie postępowania przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Namysłowie, jak też w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu. Wskazał, że powyższa okoliczność znajduje potwierdzenie w aktach sprawy prowadzonych przez organy obydwu instancji.
W sprawie nie uiszczono żądanego wpisu od skargi, co potwierdza zapisek urzędowy znajdujący w aktach sprawy (por. k-21 akt sądowych).
Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Op 132/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę.
Sąd wyjaśnił, że w omawianej sprawie skarga podpisana została przez P. W. określającego się jako pełnomocnik skarżącego. Ustalić zatem należało, czy może on reprezentować skarżącego w postępowaniu przed sądem administracyjnym, tzn. czy należy on do kręgu osób, wskazanych w art. 35 P.p.s.a., mogących być pełnomocnikiem strony. Wyliczenie osób mogących pełnić funkcje pełnomocnika zawarte w art. 35 P.p.s.a. ma charakter wyczerpujący w tym sensie, że osoba niespełniająca wymagań w nim oznaczonych nie może działać jako pełnomocnik procesowy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, choćby nawet udzielone jej zostało pełnomocnictwo do działania za mocodawcę na podstawie art. 98 Kodeksu cywilnego. Dopuszczenie natomiast do działania w charakterze pełnomocnika strony osoby, która nie może być pełnomocnikiem, jest przyczyną nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 w związku z art. 271 pkt 2 P.p.s.a. - uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 lipca 2004 r., sygn. akt III CZP 32/04, Biuletyn SN z 2004 r., nr 7, poz. 8).
P. W. prawo do występowania w imieniu skarżącego w tym postępowaniu sądowym, wywodzi z okoliczności występowania jako pełnomocnik skarżącego L. S. w postępowaniu administracyjnym przed organami I i II instancji, utożsamiając ten fakt z posiadaniem statusu strony postępowania administracyjnego.
Przytaczając treść art. 35 P.p.s.a., Sąd wskazał, że za uczestnika postępowania sądowego uznana może być osoba posiadają przymiot strony postępowania administracyjnego. Tymczasem z akt sprawy administracyjnej wynika jednoznacznie, że P. W. występował przed organami I oraz II instancji wyłącznie w imieniu strony postępowania administracyjnego – L. S. jako jego pełnomocnik, a upoważnienie to wynikało z treści pisma z dnia 25 sierpnia 2017 r. Tym samym, P. W. nie posiadał statusu strony postępowania administracyjnego i wobec tego nie posiada praw procesowych przed Sądem, przypisanych ustawowo osobom uznanym za te strony.
Ponadto brak jest podstaw do przyjęcia, że P. W. jest innym z wymienionych w art. 35 P.p.s.a podmiotów (np. radcą prawnym, adwokatem, rodzeństwem, wstępnym lub zstępnym skarżącego oraz osobą pozostającą ze skarżącym w stosunku przysposobienia, a także inną osobą upoważnioną w świetle przepisów szczególnych). Uznać więc należało, że w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego nie wykazał legitymacji do jego reprezentowania. Pomimo bowiem przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania L. S. przed tut. Sądem, nie wykazał on że należy do kręgu podmiotów wskazanych w art. 35 P.p.s.a., które mogą występować w charakterze pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Okoliczności sprawy wskazują, że strona skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi i nie opłaciła skargi. Wprawdzie do akt sprawy zostały nadesłane w wyznaczonym przez Sąd terminie żądane dwa odpisy skargi, jednakże pełnomocnik skarżącego nie wykazał, że należy do kręgu podmiotów upoważnionych do wniesienia skargi do sądu w imieniu skarżącego. Zarówno wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, jak również wezwanie dotyczące uzupełnienia braków formalnych skargi zostały skutecznie doręczone w dniu 28 marca 2018 r., a zatem siedmiodniowy termin do dokonania żądanych czynności upłynął w dniu 4 kwietnia 2018 r. Z akt sprawy wynika jednak, że w wyznaczonym przez Sąd terminie, ani do dnia wydania niniejszego postanowienia, nie uzupełniono braków fiskalnych skargi przez uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 500 zł (por. notatka urzędowa z dnia 24 kwietnia 2018 r. – k: 21 akt sądowych).
Nie można także uznać, że w sprawie – pomimo odmiennego przeświadczenia pełnomocnika skarżącego - uzupełniono całkowicie braki formalne skargi, bowiem nie przedłożono prawidłowego pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego przed Sądem.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie. Zarzucił naruszenie:
- 1. art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3 P.p.s.a. poprze błędne przyjęcie, że skarżący nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, w przypadku, gdy skarżącemu nie zostało doręczone przedmiotowe wezwanie ani nie posiadał wiedzy o konieczności uzupełnienia tych braków;
- 2. art. 6 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w przypadku gdy istnieje ustawowy obowiązek, który nakazuje Sądowi udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań;
- 3. art. 34 i 35 P.p.s.a. w związku z art. 67 § 5 P.p.s.a. poprzez ich błędne uznanie, że P. W. występuje jako pełnomocnik skarżącego, w przypadku gdy nie wykazał on swojego umocowania do działania w sprawie jako profesjonalny pełnomocnik skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa. Problem skutków dla mocodawcy czynności dokonywanych przez wadliwie albo nieprawidłowo ustanowionego pełnomocnika był już przez sądy administracyjne rozstrzygany. W postanowieniu z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt. I GSK 2703/05 (ONSA i wsa 2006/3/77) Naczelny Sąd Administracyjny sformułował tezę, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.
Obowiązek wezwania przez wojewódzki sąd administracyjny strony do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę nie wykazał się stosownym umocowaniem, znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie NSA (por. postanowienia NSA: z dnia 21 października 2011 r., sygn. akt: I FSK 1397/11; z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt: II OSK 2634/11; z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt: II FSK 3634/13, z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt: II FSK 557/14, z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt: I FZ 85/18). Także w literaturze wskazano, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, należy uznać za brak formalny, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi (Małgorzata Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WKP 2018, pkt 1 art. 34).
W niniejszej sprawie zatem uznanie, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony obligowało Sąd pierwszej instancji do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie oraz uiszczenie wpisu. Wobec niedokonania tej czynności przez Sąd, zaskarżone orzeczenie należy uznać za przedwczesne. Podstawą odrzucenia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu (por. postanowienia NSA: z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 270/12; z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 677/12; z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 3664/13). Przyjęcie stanowiska Sądu pierwszej instancji zamykałoby stronie prawo do sądu, co stanowiłoby naruszenie zasad wyrażonych w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.