Uzasadnienie
Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 6 czerwca 2017 r., na podstawie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej: p.p.s.a. oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) wezwano skarżącą Fundację [...] do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia.
We wniesionym w terminie zażaleniu na zarządzenie z 6 czerwca 2017 r. skarżąca wniosła o jego uchylenie podnosząc, że przy jego wydaniu doszło do naruszenia art. 239 § 2 w zw. z art. 212 § 1 p.p.s.a. poprzez niezasadne uznanie, że skarżąca nie jest organizacją pożytku publicznego wobec czego ma obowiązek uiszczać opłaty sądowe, w tym opłatę kancelaryjną. Strona podniosła, że posiada status organizacji pożytku publicznego, co potwierdza załączony wypis z Krajowego Rejestru Sądowego, nie prowadzi działalności gospodarczej, a złożona skarga jest sprawą własną Fundacji, gdyż dotyczy skargi Fundacji na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia z uwagi na niedopuszczenie Fundacji do udziału w postępowaniu. Powyższe sprawia, że z mocy art. 239 § 2 p.p.s.a. skarżąca zwolniona jest z obowiązku uiszczenia opłat sądowych w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na zasadzie odstępstwa od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie, w myśl art. 239 § 2 p.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r. poz. 1817 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 60 i 573) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Posiadanie przez skarżącą Fundację statusu organizacji pożytku publicznego potwierdza załączony do zażalenia, a wcześniej do pisma strony z dnia 31 stycznia 2017 r. (k. 17), wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego. Z zapisów § 2 ust. 4 przedstawionego statutu Fundacji [...] wynika zaś, że Fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej. Ocenę, że w przedmiotowej sprawie Fundacja [...] nie korzysta z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych na mocy art. 239 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wyprowadził jednak z faktu, iż wbrew stanowisku strony, rozpoznawana sprawa nie jest sprawą własną Fundacji w rozumieniu art. 239 § 2 p.p.s.a.
W świetle jednolicie prezentowanego stanowiska orzeczniczego, wykładnia pojęcia "sprawa własna", o którym mowa w art. 239 § 2 p.p.s.a. prowadzi do przyjęcia, że pojęcie to odnosić trzeba nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona, ale w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Sformułowanie "sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym przez swoje zachowanie organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 26 lipca 2017 r., I OZ 958/17; z 25 maja 2017 r., II OZ 525/17). Sprawa dotycząca realizacji przez skarżącą jej celów statutowych, czyli sfery działalności zewnętrznej Fundacji, nie wpływa bezpośrednio na prawa i obowiązki tego podmiotu oraz nie zmienia jego sytuacji prawnej.
Nie można bowiem utożsamiać "spraw własnych" z działalnością statutową, gdyż w takim przypadku zwolnienie z kosztów przysługiwałoby Fundacji automatycznie w każdej sprawie, w której strona domaga się dopuszczenia jej do udziału w danym postępowaniu administracyjnym uzasadniając to działalnością statutową.
Należy zauważyć, że Fundacja została wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w postępowaniu wszczętym jej skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 17 listopada 2016 r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia Fundacji na wydane przez Starostę Piaseczyńskiego postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania prowadzonego na wniosek Gminy Piaseczno w sprawie stwierdzenia, że grunt stanowiący działkę nr [...] położoną we wsi W. stanowi mienie gromadzkie. Z akt sprawy wynika, że wraz z zażaleniem na ww. postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania, w oparciu o art. 31 § 1 k.p.a., Fundacja wniosła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu administracyjnym przed Starostą Piaseczyńskim ze względu na ważny interes społeczny. W rozpoznawanym zażaleniu skarżąca potwierdza, że udział Fundacji w postępowaniu administracyjnym uzasadniony był jej celami statutowymi oraz poparty słusznym interesem społecznym.
Powyższe okoliczności wskazują, iż występując ze skargą na postanowienie z dnia 17 listopada 2016 r. Fundacja nie działa w sprawie własnej w rozumieniu art. 239 § 2 p.p.s.a. Należy podzielić stanowisko wyrażone w tej kwestii w doktrynie (M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 240 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2016), zgodnie z którym zwolnienie z obowiązku uiszczania opłat sądowych nie może dotyczyć tych wypadków, gdy organizacja społeczna w zakresie swojej działalności występuje w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Wprawdzie przedstawione powyżej stanowisko zostało wyrażone w odniesieniu do art. 240 p.p.s.a., jednak jak wynika z uzasadnienia zmian wprowadzonych do art. 239 p.p.s.a. ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sformułowanie "w sprawach własnych" jest wzorowane właśnie na treści art. 240 p.p.s.a.
W związku z powyższym uznać należy, że w przedmiotowej sprawie w stosunku do skarżącej Fundacji nie ma zastosowania art. 239 § 2 p.p.s.a., tj. zwolnienie z obowiązku uiszczania opłat sądowych, w związku z czym zaskarżone zarządzenie nie narusza prawa.
W tych warunkach, stwierdzając, że zażalenie nie jest zasadne, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.