Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 3 sierpnia 2015r., sygn. akt IV SA/Po 447/15 Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wezwał skarżącego D. W. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 300 zł od skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Rakoniewicach z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi.
W zażaleniu D. W. zaskarżył powyższe zarządzenie w całości. Zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez błędną ich wykładnię wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 ze zm.) wszelkie pisma oraz postępowanie sądowe i administracyjne w sprawach wyborczych są wolne od opłat administracyjnych i kosztów sądowych. Powołany wyżej przepis nie zawiera definicji sprawy wyborczej, jednakże zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego "sprawa ze skargi na uchwalę rady gminy stwierdzającą wygaśnięcie mandatu radnego należy do kategorii "spraw wyborczych''. Stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego pozostaje w ścisłym związku z wyborami, gdyż może doprowadzić do wyeliminowania ze składu organów stanowiących samorządu terytorialnego osób wybranych w powszechnych wyborach. Od wyniku postępowania związanego ze stwierdzeniem wygaśnięcia mandatu radnego zależy ewentualna konieczność przeprowadzenia wyborów uzupełniających. Wykładnia systemowa i celowościowa wskazanych przepisów przemawia za uznaniem, że sprawa ze skargi radnego na uchwałę rady gminy stwierdzającą wygaśnięcie jego mandatu jest sprawą wyborczą w rozumieniu art. 204 Ordynacji wyborczej (obecnie art. 6 Kodeksu wyborczego) i postępowanie sądowoadministracyjne toczące się w tej sprawie jest wolne od opłat sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt II OZ 790/13 oraz postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 853/11).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona uchwała, którą stwierdzono wygaśnięcie mandatu radnego Dariusza Wajsa została podjęta na podstawie art. 383 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 11 § 1 pkt 5 w zw. z art. 10 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r., Nr 21, poz. 112 ze zm.), dalej K.w. Zgodnie zaś z art. 384 § 1 K.w. od uchwały rady i postanowienia komisarza wyborczego o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w art. 383 § 1 pkt 2-5 i 7, zainteresowanemu przysługuje skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały albo postanowienia. Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który stwierdził wygaśnięcie mandatu.
Stosownie zaś do art. 6 Kodeksu wyborczego wszelkie pisma oraz postępowanie sądowe i administracyjne w sprawach wyborczych są wolne od opłat administracyjnych i kosztów sądowych.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawa ze skargi na uchwałę rady gminy stwierdzającą wygaśnięcie mandatu radnego należy do kategorii "spraw wyborczych". Przemawia za tym przede wszystkim wykładnia systemowa przepisów dotyczących stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Przepis art. 383 § 1 pkt 2 i § 2 umiejscowione są bowiem w Dziale VII tej ustawy zatytułowanym "Wybory do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego". Rację ma skarżący, że stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego pozostaje w ścisłym związku z wyborami, gdyż może doprowadzić do wyeliminowania ze składu organów stanowiących samorządu terytorialnego osób wybranych w powszechnych wyborach i od wyniku postępowania związanego ze stwierdzeniem wygaśnięcia mandatu radnego zależy ewentualna konieczność przeprowadzenia wyborów uzupełniających. Wykładnia systemowa i celowościowa wskazanych przepisów przemawia za uznaniem, że sprawa ze skargi radnego na uchwałę rady gminy stwierdzającą wygaśnięcie jego mandatu jest sprawą wyborczą w rozumieniu art. 6 Kodeksu wyborczego i postępowanie sądowoadministracyjne toczące się w tej sprawie jest wolne od opłat sądowych.
Zwrócić należy uwagę, iż analogiczne uregulowanie wprowadzające zwolnienie od opłat sądowych w sprawach ze skargi na zarządzenie zastępcze wojewody stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego zawiera art. 100 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 594).
Wobec tego, że postępowanie sądowe w rozpoznawanej sprawie - na podstawie art. 6 Kodeksu wyborczego - jest wolne od opłat sądowych, brak było podstaw prawnych do wezwania skarżącego przez Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Rakoniewicach z dnia [...] maja 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powinien zatem rozważyć możliwość zwrotu skarżącemu wpisu od skargi na podstawie art. 225 p.p.s.a. jako nienależnie pobranego.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. uchylił zaskarżone zarządzenie.