Uzasadnienie
M. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] sierpnia 2016 r. Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Zarządzeniem z dnia 9 listopada 2016 r. Przewodnicząca Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwała skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1500 zł, stosownie do treści do § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
W związku z nieuiszczeniem przez skarżącego przedmiotowego wpisu w wyznaczonym terminie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z 25 stycznia 2017 r., odrzucił skargę M. W. Powyższe postanowienie doręczono skarżącemu 17 lutego 2017 r.
Pismem z 21 lutego 2017 r. M. W. zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu sądowego od skargi. Do pisma dołączył dowód uiszczenia wpisu w wysokości 1500 zł. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że nieuiszczenie wpisu od skargi nastąpiło bez jego winy. Skarżący wyjaśnił, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego wysłane były przez Sąd na adres zameldowania skarżącego, a nie adres do zamieszkania. Pomimo częstych kontroli skrzynki pocztowej pod adresem zameldowania, skarżący nie znalazł w niej awiza z okresu, w którym zostało wysłane wezwanie sądowe. W ocenie skarżącego, powodem tego był najprawdopodobniej fakt, że zarówno jego skrzynka pocztowa, jak i inne skrzynki pocztowe są często okradane. Skarżący dodał, że wielokrotnie w przeszłości zabierane były z jego skrzynki pocztowej przesyłki czy też zawiadomienia o przesyłkach pozostawionych w placówce pocztowej. Taka sytuacja miała również miejsce w toku postępowania administracyjnego i wówczas skarżący złożył wniosek o doręczanie korespondencji na adres zamieszkania. Skarżący był również przekonany, że adres zamieszkania zostanie również uwzględniony przez Sąd.
Postanowieniem z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2880/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że niezrozumiałe jest twierdzenie skarżącego, że sąd, kierując wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, nie uwzględnił adresu zamieszkania (adresu do korespondencji) podanego przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 46 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby stron. Oznacza to, że skoro skarga jest, co do zasady, pierwszym pismem skarżącego w sprawie, to adres wskazany w skardze jest adresem, na który sąd będzie kierował wszelką korespondencję. W skardze skarżący wskazał adres: ul. N., [...] W., co obligowało Sąd do kierowania korespondencji właśnie na ten adres.
W odniesieniu natomiast do braku w skrzynce pocztowej zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, Sąd w oparciu o kopertę, zawierającą przeznaczone dla strony skarżącej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, ustalił, że przesyłka została zwrócona nadawcy z powodu "nie podjęcia jej w terminie". Z adnotacji umieszczonych na kopercie wynika, że przesyłka była awizowana dwukrotnie - pierwsze awizo pozostawiono 1 grudnia 2016 r. w oddawczej skrzynce pocztowej, czynność ta została powtórzona 9 grudnia 2016 r. W konsekwencji przesyłka została uznana za doręczoną w trybie art. 73 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tzw. fikcja doręczenia). Sąd podkreślił przy tym, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami ww. art. 73, mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. By jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować np. argumentem w postaci zgłoszenia nieprawidłowo zabezpieczonej skrzynki pocztowej czy reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji i Administracji z 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz.U. z 2013 r., poz. 1468). W ocenie Sądu w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić samo oświadczenie strony o braku awizo. Zwykłe oświadczenie strony, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło nie jest wystarczające do obalenia domniemania doręczenia przesyłki w trybie awizo. Twierdzenie skarżącego o prawdopodobnych przyczynach braku awiza w skrzynce pocztowej są jednostronne, a na jego poparcie skarżący nie przedstawił dodatkowych dowodów potwierdzających takie twierdzenie. Skarżący nie wskazał w szczególności, czy skrzynka pocztowa została uszkodzona, jeśli tak od kiedy oraz jakie kroki podjął, aby ten stan rzeczy wyeliminować.
W konsekwencji Sąd uznał, że samo oświadczenie skarżącego, iż w skrzynce pocztowej nie odnalazł zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki sądowej w placówce pocztowej nie uprawdopodobnia ani tego, że nie doręczono mu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, ani, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do dokonania powyższej czynności.
Zażaleniem M. W. zaskarżył powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
W uzasadnieniu powyższego zażalenia podniesiono, że nieuzupełnienie przedmiotowego braku formalnego skargi nastąpiło z winy Poczty Polskiej S.A. Skarżący wskazał, że z uwagi na fakt, że jego skrzynka pocztowa pod adresem: ul. N., [...]W., była często okradana, a przesyłki oraz zawiadomienia o ich pozostawieniu w placówce pocztowej zabierane bądź niewłaściwie awizowane, co uniemożliwiało skarżącemu podejmowanie przesyłek oraz obronę w postępowania, w styczniu 2016 r. złożył do właściwej placówki Poczty Polskiej, tj. UP W. [...], żądanie otrzymywania zawiadomień w formie elektronicznej na swój numer telefonu (kserokopię ww. żądania poświadczoną za zgodność z oryginałem załączono do zażalenia). Zawiadomienia w formie elektronicznej nie zawsze były jednak wysyłane dlatego skarżący dokonuje też regularnych kontroli skrzynki pocztowej. Skarżący podkreślił, że nie może z całą pewnością stwierdzić, czy awizo zostało skradzione, czy przesyłka została błędnie awizowana poprzez postawienie awiza w złej skrzynce, czy też wcale nie pozostawiono awiza, jednakże istotny jest fakt, że nie otrzymał on powiadomienia sms o pozostawieniu awiza w skrzynce, co mogłoby oznaczać, że awizo nie zostało pozostawione. Skarżący wskazał ponadto, że dnia 12 kwietnia 2017 r. złożył reklamację w UP W. [...] Poczty Polskiej S.A. na brak awiza w skrzynce pocztowej przedmiotowej przesyłki oraz na brak powiadomienia o jego pozostawieniu w formie sms - kserokopię reklamacji załączono do zażalenia.
W piśmie z dnia 5 lipca 2017 r. skarżący podniósł, że w odpowiedzi na reklamacje złożoną dnia 12 kwietnia 2017 r. Poczta Polska S.A. jednoznacznie stwierdza, że nie ma technicznej możliwości odtworzenia faktycznych czynności wykonanych przez listonosza, a tym samym w sposób jednoznaczny i bezsporny odniesienia się do zarzutu nie pozostawienia zawiadomienia o nadejściu przesyłki. Ponadto Poczta Polska S.A. stwierdziła, że nie dokonała zawiadomienia w formie elektronicznej o zostawieniu awiza w skrzynce, powołując się na fakt, iż przesyłka była adresowana: [...] M. W., ul. N., [...] W., a żądanie przekazywania zawiadomień o pozostawionych awizach ze stycznia 2016 r. dotyczyło adresata M. W., a nie przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą. Skarżący podniósł przy tym, że dnia 4 lipca 2016 r. składał na Poczcie Polskiej S.A. żądanie przekazywania zawiadomień o pozostawionych awizach również na adres: [...] M.W., ul. N., [...] W. Do pisma załączono m.in. kserokopię odpowiedzi Poczty Polskiej na reklamację z dnia 12 kwietnia 2017 r. oraz żądania otrzymywania zawiadomień w formie elektronicznej dla [...] W. M. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Przechodząc do oceny przedmiotowego zażalenia w pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy art. 86 i art. 87 p.p.s.a. uzależniają przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, którym strona uchybiła, od uprawdopodobnienia przez tę stronę okoliczności wyłączających brak winy w uchybieniu terminu. Oznacza to, iż na stronie, która uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności, wnoszącej o przywrócenie terminu, spoczywa obowiązek przytoczenia twierdzeń i wskazania takich okoliczności, z których wynika przekonanie strony o prawdziwości jej twierdzeń. Uprawdopodobnienie oznacza przy tym złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy.
W niniejszej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejsze zażalenie, zaistnienie takiego faktu skarżący uprawdopodobnił. Brak zawiadamiania skarżącego przez Pocztę Polską w formie elektronicznej w postaci wiadomości sms o próbie doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi - co jednoznacznie wynika z odpowiedzi Poczty Polskiej z dnia 30 maja 2017 r. na reklamację złożoną przez skarżącego (k.
- - pomimo złożenia przez skarżącego żądania otrzymywania zawiadomień w takiej formie (k. 74), uzasadnia bowiem twierdzenie, że skarżący mógł pozostawać w usprawiedliwionej niewiedzy co do próby doręczenia mu przedmiotowego wezwania. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można zatem uznać, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nastąpiło z winy skarżącego.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 i art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.