Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 293/08 na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] marca 2008 r., w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 sierpnia 2008 roku, sygn. akt II SA/Rz 293/08, którym przyznano skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówiono ustanowienia adwokata.
Wnioskiem z dnia 9 lutego 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), skarżący J. S. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z uwagi na fakt, że postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2008 r., przyznano skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówiono ustanowienia adwokata, Sąd pismo J. S. z dnia 9.02.2009 r., zatytułowane "kasacja i wniosek", potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 12.08.2008 r.
Zarządzeniem z dnia 23 marca 2009 r. Sąd wezwał wnioskodawcę do złożenia dodatkowego oświadczenia w przedmiocie sytuacji majątkowej i osiąganych dochodach, w szczególności poprzez wskazanie: wszystkich osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie siebie i rodziny, wskazanie wszystkich źródeł i wysokości uzyskiwanych dochodów (albowiem wskazane we wniosku PPF wydatki przewyższały kwotę pobieranej przez wnioskodawcę emerytury), wyjaśnienie okoliczności czy żona i syn prowadzą działalność gospodarczą, wyjaśnienie rozbieżności dotyczących powierzchni posiadanej nieruchomości oraz czy posiada pojazdy mechaniczne. Ponadto J. S. wezwany został o nadesłanie wyciągów z posiadanych przez siebie i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie rachunków bankowych.
W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca w dniu 1 kwietnia 2009 r. (data wpływu do Sądu) nadesłał dodatkowe wyjaśnienia. J. S. w pierwszej kolejności odniósł się do złożonej przez siebie skargi, a następnie wskazał, iż syn i jego rodzina "pozostają na swoim". On sam ma "zaciągniętą pożyczkę na przetrwanie i spłatę poprzednich kredytów", nie posiada rachunków bankowych tylko "zadłużenie - kredyt do spłaty". W kwestii powierzchni nieruchomości wyjaśnił, że w 2006 r. miał 1,15 ha, natomiast w latach 2007/2008 "doszły mu po scaleniu nieużytki". Nie posiada żadnego samochodu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podkreślił, że ciężar udowodnienia braku możliwości ponoszenia kosztów spoczywa na wnioskodawcy. Jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, Sąd na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", może zażądać od strony dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego. Stosownie zaś do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Wniosek J. S. o przyznanie prawa pomocy należało zatem, w ocenie Sądu I instancji, traktować jako wniosek o zmianę wcześniej wydanego orzeczenia w tym przedmiocie tj. postanowienia z dnia 12.08.2008 r., którym przyznano skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówiono ustanowienia adwokata. W przedmiotowej sprawie skarżący, pomimo wezwania do złożenia dodatkowych wyjaśnień nie wykazał, że okoliczności które były podstawą do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uległy zmianie na gorsze. W złożonych formularzach i wyjaśnieniach podał, że jedynym i stałym źródłem jego utrzymania jest pobierana przez niego emerytura w wysokości ok. 1150 zł netto. Kwota ta przeznacza jest na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych (zakup żywności, odzieży, opłaty, wydatki na leki w wysokości 300 zł). Wraz z żoną zamieszkują w domu o pow. 123 m² z pow. mieszkalną 98 m², posiadają garaż z budynkiem gospodarczym.
Wskazał również, iż posiada nieruchomość rolną o pow. 1,69 ha (w dodatkowym wyjaśnieniu oświadczył, iż w 2006 roku miał 1,15 ha, a w roku 2007/2008 "doszły mu po scaleniu nieużytki"). Posiada zadłużenie kredytowe, a miesięczne zobowiązanie z tytułu zaciągniętych pożyczek to kwota – 1049 zł.
J. S. nie wykazał jednak wysokości zaciągniętej pożyczki, nie podał również skąd czerpie środki na spłatę kredytu (wydatki przeznaczane na leki – ok. 300 zł i miesięczna rata zaciągniętej pożyczki – 1049 zł same w sobie przewyższają wysokość pobieranej przez J. S. emerytury – 1360 zł brutto, ok. 1150 zł netto). Wnioskodawca nie odniósł się też i nie wyjaśnił wszystkich kwestii o które był wzywany w dodatkowym wezwaniu.
Sąd I instancji uznał, że zawarte w oświadczeniach informacje są niepełne oraz nie pozwalają na ocenę czy sytuacja finansowa wnioskodawcy uległa zmianie. Aby Sąd mógł zmienić swoje poprzednie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy, strona powinna wykazać, że jej sytuacja majątkowa, w stosunku do tej, jaka stanowiła podstawę postanowienia z 12 sierpnia 2008 r. uległa pogorszeniu. Zatem powinna ona konkretnie wskazać, jakiej wysokości dochody uzyskuje jej rodzina, jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego (opłaty za media, wyżywienie, odzież, itd.) oraz jakie kwoty aktualnie wydatkowane są na leczenie i spłatę kredytów oraz wysokość samej pożyczki.
Analiza sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz dochodów J. S. pozwala uznać, że przyznane mu postanowieniem z dnia 12.08.2008 r. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jawi się jako adekwatne i wystarczające, a zatem częściowo uwzględniające żądanie strony.
W zażaleniu na powyższe postanowienie J. S. wskazał, że jest ono bezzasadne. Podniósł, że budynki, których dotyczy przedmiotowe postępowanie zostały wybudowane w latach 1978-1981. Ponieważ wymagały one jedynie remontu, skarżący wbrew twierdzeniu organów nadzoru budowlanego nie dokonywał ich rozbudowy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 9 lutego 2009 r., w którym Józef S. wystąpił o zmianę postanowienia z dnia 12 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 293/08 nie zawiera nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na jego zmianę. Także w zażaleniu na postanowienie z dnia 7 kwietnia 2009 r. odmawiające zmiany powołanego wyżej postanowienia skarżący nie wskazał na okoliczności, które stanowiłyby o konieczności dokonania przedmiotowej zmiany. Nie może być bowiem powodem do takiej zmiany kwestionowanie przez skarżącego zasadności postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy oraz zarzuty odnoszące się do prawidłowości przeprowadzenia postępowania w sprawie rozbudowy przez skarżącego budynku gospodarczego.
Należy mieć również na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 grudnia 2008 r. sygn. akt II OZ 1276/08 oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 12 sierpnia 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 293/08, wskazując, że "art. 255 p.p.s.a. pozostawia swobodnej ocenie Sądu ustalenie czy informacje podane we wniosku są wystarczające i czy konieczne jest wezwanie do uzupełnienia wniosku. Takie wezwanie, skierowane przez Sąd do strony nie wymaga ani uzasadnienia, ani nie podlega kontroli instancyjnej." Sąd I instancji podjął czynności, o których mowa w art. 255 p.p.s.a., zobowiązał skarżącego do wykonania wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, lecz skarżący nie wykonał w pełni zarządzenia Sądu z dnia 23 marca 2009 r. W konsekwencji zatem skarżący nie może skutecznie kwestionować prawidłowości postanowienia o odmowie zmiany postanowienia, jeżeli nie zastosował się do wezwania Sądu o uzupełnienia danych podanych we wniosku.
W takiej sytuacji należy uznać, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odmawiające zmiany postanowienia tego Sądu z dnia 12 sierpnia 2008 r. jest prawidłowe.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.