Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Po 52/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 46 § 2 i 3, art. 47 § 1 i art. 57 § 1 3 oraz art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), odrzucił skargę M. D. i S. D., R. K. i D. K., K. K. i M. S., K. K. i R. K., W. P., oraz J. W. i J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego i zwrócił K. K. i M. S. uiszczony wpis od skargi.
Sąd wskazał, że wniesiona przez ww. skarżących skarga była obarczona brakami formalnymi i fiskalnymi, do których uzupełnienia został wezwany pełnomocnik skarżących – zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 stycznia 2018 r. (k.1, k. 31 i k.
40) doręczone w dniu 30 stycznia 2018 r. Wezwano do uzupełnienia braków formalnych poprzez podanie adresów skarżących, złożenie 7 odpisów skargi, złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu. Ponadto pełnomocnikowi doręczono odpisy zarządzeń Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 stycznia 2018 r. (k. 2-7, 38) o wezwaniu ww. skarżących (co do części z nich solidarnie) do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł.
Sąd stwierdził, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika skarżących w wyznaczonym do tego terminie, jedynie M. S. zobowiązany do uiszczenia wpisu solidarnie z K. K. w dniu 1 lutego 2018 r. (k.
- 39) uiścił wymagany wpis od skargi. Pozostali skarżący nie uiścili wpisu, a zatem na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. skargi tych skarżących podlegały odrzuceniu.
Sąd zaznaczył, że dołączone do skargi pełnomocnictwo jest pełnomocnictwem substytucyjnym, z którego nie wynika umocowanie pełnomocnika udzielającego substytucji do reprezentowania stron postępowania.
Skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości.
Pełnomocnik zarzuca naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- 1. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. poprzez dowolne ocenienie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, skutkujące błędnym ustaleniem, iż pełnomocnik skarżących był wzywany do uzupełnienia braków formalnych skargi (poprzez podanie adresów zamieszkania skarżących, złożenia 7 odpisów skargi, złożenia dokumentu pełnomocnictwa) oraz braków fiskalnych (poprzez uiszczenie wpisu od skargi przez skarżących M. D., S. D., R. K. i D. K., K. K., R. K., W. P., J. W., J. W.), w sytuacji gdy takie zobowiązanie nie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących;
- 2. art. 49 § 1 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie, objawiające się w odrzuceniu skargi, pomimo braku wezwania pełnomocnika skarżących do uzupełnienia wskazanych w pkt 1 formalnych oraz fiskalnych braków skargi.
W oparciu o tak postawione zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Warszawie (powinno być w Poznaniu) do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że Sąd wadliwie przyjął, że pełnomocnikowi skarżących w dniu 30 stycznia 2018 r. doręczono wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi i braków fiskalnych przez wszystkich skarżących za wyjątkiem K. K. oraz M. S. Pełnomocnik zauważa, że co prawda w dniu 30 stycznia 2018 r. doręczono mu przesyłkę poleconą w niniejszej sprawie, jednak zawierała ona wyłącznie zarządzenie Przewodniczącego Wydziału dotyczące wezwania do uiszczenia wpisu sądowego przez K. K. oraz M. S. oraz odpowiedź SKO w Poznaniu na skargę. Przesyłka nie zawierała wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, na które powołuje się Sąd w postanowieniu ani wezwania do uiszczenia wpisu sądowego przez pozostałych skarżących.
Pełnomocnik zauważa, że obowiązkiem Sądu było wezwanie skarżących do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi a brak tego świadczy o wadliwości postanowienia.
Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2018 r. WSA w Poznaniu odrzucił zażalenia R. K. i D. K. oraz K. K. i M. S. na postanowienie z dnia 22 marca 2018 r. bowiem te osoby pomimo wezwania nie uiściły w wyznaczonym do tego terminie wpisu od zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Kwestię sporną w rozpoznawanej sprawie stanowi prawidłowość (skuteczność) doręczenia pełnomocnikowi skarżących wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie adresów zamieszkania skarżących, złożenia 7 odpisów skargi, złożenia dokumentu pełnomocnictwa a nadto wezwania uiszczenia wpisu od skargi przez wszystkich skarżących.
W związku z tym wskazać należy, że stosownie do art. 65 § 1 i 2 P.p.s.a., Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1481 oraz z 2018 r. poz. 106, 138 i 650), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej (§ 2).
Z kolei w myśl art. 67 § 5 P.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom.
Z powyższego wynika, że aby w sposób prawidłowy (zgodny z ww. przepisami) doręczyć pismo sądowe ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi skarżących należy zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1222), dalej: rozporządzenie.
Stosownie do § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia pismo sądowe jest wysyłane jako przesyłka polecona, do której dołącza się formularz potwierdzenia odbioru (według wzoru określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia).
Stosownie do § 3 ust. 3 rozporządzenia doręczenia adresatowi za pośrednictwem osoby upoważnionej do odbioru pism w miejscu pracy adresata, o którym mowa w art. 138 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, dokonuje się, jeżeli zostało ono wskazane na przesyłce jako miejsce doręczenia.
Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 cytowanego rozporządzenia odbierający przesyłkę potwierdza jej odbiór na formularzu potwierdzenia odbioru przez wpisanie daty otrzymania przesyłki i umieszczenie czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko. Pracownik operatora lub osoba występująca w imieniu operatora, pracownik sądowej służby doręczeniowej, osoba zatrudniona w sądzie lub komornik wpisują na formularzu potwierdzenia odbioru datę doręczenia przesyłki, imię i nazwisko odbiorcy i zaznaczają sposób doręczenia, co potwierdzają własnoręcznym podpisem. Na przesyłce doręczający wpisuje datę doręczenia, co potwierdza własnoręcznym podpisem (§ 4 ust. 2 rozporządzenia).
Podkreślenia wymaga jednocześnie, że z uwagi na skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem trybu doręczeń przesyłek sądowych, szczególnie rygorystycznie należy przestrzegać procedury wymienionej we wskazanych powyżej przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz rozporządzenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2016 r., II FZ 16/16, CBOSA).
Odnosząc powyższe uwagi do stanu rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że opisany powyżej tryb doręczania przesyłek sądowych został w tej sprawie zastosowany prawidłowo.
Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (k. 40 akt) wynika, że przesyłka zaadresowana do Kancelarii Adwokackiej adw. A. A. ul. S. [...] lok. [...] piętro [...] P. zawierała pismo z Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Po 52/18 z dnia 25 stycznia 2018 r. gdzie w rubryce rodzaj przesyłki wpisano "Dor. odpisu odpowiedzi na skargę + wezw. o adresy skarżących + o pełnom. + o odpisy skargi + 6 zarz. o wpisie". Przesyłkę odebrał w dniu 30 stycznia 2018 r. upoważniony pracownik M. D., o czym świadczą podpisy odbierającego oraz adnotacje doręczającego.
Potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego (art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 Prawo pocztowe tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1481). Dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Dokumentem jest każdy przedmiot lub inny zapisany nośnik informacji, z którym jest związane określone prawo, albo który ze względu na zawartą w nim treść stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym sporządzonym przez placówkę pocztową operatora pocztowego i jest to dokument stanowiący dowód tego co zostało w nim stwierdzone, posiadający przymiot dokumentu urzędowego korzystającego z domniemania prawdziwości.
Pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi, a taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2008 r., II GSK 554/08; z 8 grudnia 2011 r., I FSK 11/11; CBOSA). Warunkiem powyższego jest prawidłowe wypełnienie formularza tego dokumentu, co w rozpoznawanej sprawie nie zostało skutecznie podważone.
Pełnomocnik skarżących nie przedstawił żadnych okoliczności świadczących o tym, że w istocie przesyłka nie zawierała pism, które zostały wskazane jako jej zawartość. Nie dokonał reklamacji przesyłki z uwagi na zawartość niezgodną z jej opisem.
Pełnomocnik opiera się jedynie na gołosłownych twierdzeniach, że przesyłka zawierała jedynie odpowiedź na skargę i wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi tylko dla K. K. i M. S. Co znamienne akurat te osoby dokonały wpłaty wpisu w ustalonym terminie. Twierdzenia pełnomocnika o tym, że przesyłka z Sądu była niekompletna są niewiarygodne albowiem mając świadomość reprezentowania większej liczby skarżących w tej sprawie nie powziął w wątpliwość, że wezwanie do uiszczenia wpisu dotyczyło tylko dwóch spośród 11 reprezentowanych przez niego osób.
Oczywiście w przesyłce np. przez pomyłkę pracownika sądu zostały nadane tylko 2 pisma, na które wskazuje pełnomocnik jednak w tej sytuacji pełnomocnik powinien zareklamować przesyłkę i powziąć w wątpliwość wezwanie o wpis od skargi tylko 2 osób, w sytuacji gdy reprezentował on 11 skarżących.
Dokumentem urzędowym jest zwrotne potwierdzenie odbioru (k. 40 akt) i wynika z niego bezsprzecznie, że przesyłka zawierała wszystkie wskazane w postanowieniu Sądu I instancji pisma, a zatem należy przyjąć, że korespondencja skierowana do pełnomocnika zawierała komplet pism sądowych do niego adresowanych, zwłaszcza, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że otrzymał przesyłkę bez wskazanych pism. Pełnomocnik nie wykazał się też żadną inicjatywą by wyjaśnić dlaczego tylko dwóch spośród 11 reprezentowanych w sprawie skarżących zostało wezwanych o wpis skoro ich sytuacja prawna była jednakowa.
Zdaniem NSA, Sąd I instancji miał podstawy przyjąć, że skierowana do pełnomocnika skarżących przesyłka zawierała wszystkie pisma wskazujące na braki formalne skargi oraz wzywające do uiszczenia wpisów od skargi przez wszystkich skarżących i jak wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru została prawidłowo doręczona. Skoro tak, to brak uzupełnienia braków formalnych oraz fiskalnych musiał prowadzić do wydania zaskarżonego postanowienia, w którym odrzucono wniesioną przez skarżących skargę.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę wniesioną w niniejszej sprawie stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Zarzuty zażalenia opierają się na tym, że zdaniem pełnomocnika strony skarżącej nieuzupełnienie braków skargi (formalnych i fiskalnych) w terminie było usprawiedliwione doręczeniem niekompletnej przesyłki. Tego rodzaju argumentacja nie może jednak skutkować podważeniem stwierdzenia faktu nieuzupełnienia braków skargi w terminie. Taka argumentacja może ewentualnie stanowić próbę uzasadnienia z jakich względów nastąpiło niewykonanie wezwania Sądu i w zasadzie potwierdza, że skarżący rzeczywiście nie wykonali wezwania Sądu w zakreślonym terminie.
Wobec tego uznać należy, że zaskarżone postanowienie wydano zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zgodnie bowiem z przepisem art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd jest zobowiązany do odrzucenia skargi w przypadku nieuzupełnienia jej braków formalnych w wyznaczonym terminie. Dlatego Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., odrzucając skargę, w sytuacji gdy na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżących nie uzupełnił w przewidzianym do tego terminie braków formalnych skargi.
Odrzucenie skargi z uwagi na brak wpisów sądowych na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. także było uzasadnione bowiem w istocie wpis taki poza jednym przypadkiem nie został dokonany w przewidzianym do tego terminie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.