Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2227/17 odrzucił skargę C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy ze względu na nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
Pismem z dnia 16 maja 2018 r. profesjonalny pełnomocnik Spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 16 lutego 2018 r. wraz z zażaleniem na to postanowienie. We wniosku wskazał, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie trzech jej odpisów zostało wysłane na adres "ul. [...]", który to adres nie został wskazany w skardze, a jedynie widniał w stopce pełnomocnictwa udzielonego przez Spółkę radcy prawnemu B.G. oraz w stopce pełnomocnictwa substytucyjnego udzielonego adwokatowi M.H. przez r. pr. B.G. Wezwanie wysłane pod powyższy adres pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia z dniem 16 stycznia 2018 r. Również przesyłkę zawierającą odpis postanowienia o odrzuceniu skargi z dnia 16 lutego 2018 r. wysłano na adres "ul. [...]" i z uwagi na nieodebranie przesyłki pod tym adresem pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia z dniem 14 marca 2018 r. Pełnomocnik podniósł, że dopiero w dniu 9 maja 2018 r. podczas przeglądania akt sprawy dowiedział się o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz o postanowieniu z dnia 16 lutego 2018 r. o odrzuceniu skargi.
Dlatego też w dniu 16 maja 2018 r. złożył przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 16 lutego 2018 r. wraz z zażaleniem. Uzasadniając brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia pełnomocnik wskazał, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2017 r. w jej części adresowej oznaczono siedzibę (adres) skarżącej Spółki oraz adres pełnomocnika substytucyjnego adwokata M.H. (sporządzającego skargę) działającego z substytucji r. pr. B.G. poprzez oznaczenie "adres w stopce pisma". W stopce skargi na pierwszej jej stronie wskazany został adres: "Kancelaria Adwokacka M.H. Adwokat [...]". W treści skargi w żadnym jej miejscu nie wskazano natomiast adresu pełnomocnika podstawowego r. pr. B.G. Tak więc skoro w części adresowej skargi odwołano się do danych adresowych pełnomocnika substytucyjnego to zdaniem Spółki niezrozumiałym było wysyłanie korespondencji sądowej na adres pełnomocnika podstawowego, który nie był podany jako adres do doręczeń ani nie był wskazany w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 czerwca 2018 r. odmówił C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wymogi formalne wniosku zostały spełnione, jednak skarżąca Spółka nie uprawdopodobniła okoliczności, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Sąd podniósł, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminowi należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez ustanowionego pełnomocnika. A zatem skoro Spółka ani w treści skargi, czy też udzielonego pełnomocnictwa, ani w inny jednoznaczny sposób nie określiła, któremu z pełnomocników (podstawowemu czy substytucyjnemu) należy dokonywać doręczeń, to Sąd zgodnie z treścią art. 76 § 3 w zw. z art. 67 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej "P.p.s.a." uprawniony był do wyboru konkretnego pełnomocnika, któremu będzie dokonywał doręczeń w postępowaniu sądowym.
Sąd wskazał również, że wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku nie można uznać, aby "brak oznaczenia w skardze adresu pełnomocnika podstawowego przy jego imieniu i nazwisku [...] w połączeniu z oznaczeniem w części adresowej skargi adresu pełnomocnika substytucyjnego" mógł stanowić dla Sądu "wyraźne wskazanie, że wszelkie pisma w toku postępowania sądowego należy doręczyć pełnomocnikowi substytucyjnemu". Sąd nie może bowiem domniemywać woli strony postępowania, tym bardziej, gdy jest ona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który posiadając stosowne przygotowanie zawodowe i związaną z tym znajomość procedur, winien zapewniać swojemu mocodawcy prawidłowe prowadzenie sprawy. A zatem, jeżeli intencją profesjonalnego pełnomocnika, który sporządził skargę w imieniu Spółki, rzeczywiście było doręczanie korespondencji sądowej wyłącznie na adres pełnomocnika substytucyjnego, to powinien on w komparycji (czy treści) skargi albo załączonym pełnomocnictwie sformułować tą wolę w sposób wyraźny i jednoznaczny.
Brak takiego jednoznacznego wskazania powoduje, że Sąd nie był zobowiązany do skierowania postanowienia z dnia 16 lutego 2018 r. do pełnomocnika substytucyjnego, czy tym bardziej wysłania korespondencji na adres Spółki z uwagi na dyspozycję art. 76 § 3 P.p.s.a. Dysponując natomiast informacją o wyznaczeniu przez Spółkę do działania w postępowaniu m.in. pełnomocnika w osobie r. pr. B.G., Sąd stwierdził, że uprawniony był do doręczania dotychczasowej korespondencji w sprawie właśnie temu pełnomocnikowi. Wobec powyższego Sąd uznał, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło w wyniku niezachowania przez profesjonalnych pełnomocników Spółki należytej staranności, co powoduje, że nie zaistniały podstawy do przyjęcia, iż uchybienie terminu było niezawinione.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik Spółki C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 76 § 3 i art. 46 § 2 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że prawidłowe było wysłanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz postanowienia z dnia 16 lutego 2018 r. o odrzuceniu skargi na adres pełnomocnika podstawowego, który to adres nie został w ogóle wskazany w skardze, tj. pierwszym piśmie strony. Zdaniem Spółki korespondencja sądowa powinna być wysyłana na adres pełnomocnika substytucyjnego, który to adres został oznaczony w części adresowej skargi stosownie do wymogu art. 46 § 2 P.p.s.a. A zatem w ocenie Spółki wysłanie korespondencji sądowej pod niewłaściwy adres powoduje, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony. Spółka wniosła zatem o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a. stronie, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd może na jej wniosek przywrócić termin. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 1 i 4 P.p.s.a. każde pismo strony, w tym również skarga, powinno zawierać oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, a także podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Ponadto zgodnie z art. 46 § 2 P.p.s.a. gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń, lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz przedmiotu sprawy, pisma zaś dalsze – sygnaturę akt.
Z kolei zgodnie z art. 46 § 3 P.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Natomiast w świetle art. 67 § 5 P.p.s.a., jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Z treści zaś art. 76 § 3 P.p.s.a. wynika, że jeżeli jest kilku pełnomocników jednej strony, sąd doręcza pismo tylko jednemu z nich. Przepisy ustawy nie precyzują jednak, któremu pełnomocnikowi należy doręczać pisma. Przyjmuje się, że dopiero wtedy, gdy strona w treści udzielonego pełnomocnictwa procesowego lub w inny jednoznaczny sposób nie wskazała, któremu z ustanowionych przez nią pełnomocników należy dokonywać doręczeń, to zgodnie z art. 76 § 3 P.p.s.a. wyboru dokonuje sąd. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można z powyższego wnioskować, że wybór ten cechuje pełna dowolność.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca Spółka w pierwszym piśmie procesowym złożonym do sądu, tj. w skardze z dnia 1 sierpnia 2017 r. zawarła oznaczenie sądu, nazwę stron i pełnomocników reprezentujących Spółkę. W stopce skargi zawarła także adres adwokata M.H. reprezentującego Spółkę z substytucji r. pr. B.G. Do skargi załączono także pełnomocnictwo ogólne dla r. pr. B.G. do reprezentowania Spółki C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. między innymi przed sądami administracyjnymi we wszystkich instancjach z prawem udzielania dalszej substytucji, a także pełnomocnictwo substytucyjne do reprezentowania ww. Spółki przed sądami administracyjnymi we wszystkich instancjach udzielone adwokatowi M.H. przez r. pr. B.G. W niniejszej sprawie bezsporne jest także, że skargę sporządził i podpisał w imieniu Spółki pełnomocnik substytucyjny adwokat M.H. Ten też pełnomocnik substytucyjny wysłał skargę do sądu wskazując jako adres nadawcy adres swojej kancelarii adwokackiej.
W związku z powyższym skoro w części adresowej skargi stosownie do wymogu art. 46 § 2 P.p.s.a. (przy czym bez znaczenia jest czy adres wskazano bezpośrednio przy nazwisku czy w stopce pisma) wskazano adres pełnomocnika substytucyjnego adwokata M.H. poprzez oznaczenie: "Kancelaria Adwokacka M.H. Adwokat [...]", to niezrozumiałym jest działanie Sądu pierwszej instancji, który dysponując tym adresem, doręczeń pism sądowych, w tym również postanowienia z dnia 16 lutego 2018 r. o odrzuceniu skargi, dokonywał na adres pełnomocnika głównego, który to adres nie był wskazany w skardze ani w żadnym innym piśmie procesowym. Adres ten znajdował się jedynie w stopce udzielonego r. pr. B.G. pełnomocnictwa i pełnomocnictwa substytucyjnego. Przy czym w treści udzielonego pełnomocnictwa procesowego czy też pełnomocnictwa substytucyjnego skarżąca Spółka nie wskazała, któremu z ustanowionych przez nią pełnomocników należy dokonywać doręczeń.
Podanie zatem w części adresowej skargi adresu pełnomocnika substytucyjnego, który dodatkowo sporządził i podpisał skargę, świadczy o tym, że Spółka w sposób jednoznaczny wskazała, któremu pełnomocnikowi należy dokonywać doręczeń. Co prawda jak słusznie zauważył Sąd pierwszej pełnomocnictwo udzielone pełnomocnikowi podstawowemu nie wygasło ani nie zostało ograniczone, to jednak Sąd dysponując adresem konkretnego pełnomocnika wskazanym w skardze doręczeń powinien dokonywać temu pełnomocnikowi i stanowisko to jest zgodne z art. 76 § 3 P.p.s.a.
A zatem w stanie faktycznym sprawy należało uznać, że skarżąca Spółka uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 16 lutego 2018 r. w związku z czym zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do dokonania tej czynności.
Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 oraz art. 188 w związku z art. 197 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.