Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 września 2020 r. (sygn. akt I SA/Lu 110/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 17 grudnia 2019 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w podatku od nieruchomości za 1995 r. (zaskarżony wyrok jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Skargę kasacyjną od przedstawionego powyżej wyroku wniósł podatnik zaskarżając wyrok w całości.
Strona skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 6, 7, 9, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo, że w sprawie jako oczywiste jawiło się to, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie została wydana z następującymi uchybieniami przepisom k.p.a.:
- a) arbitralne stwierdzenie przez organ, że decyzja nie została wydana, co a limine wywołało brak dalszego badania skargi - tymczasem organ powinien sprawdzić czy została wydana decyzja, czy też nie;
- b) całkowite pominięcie przez WSA w procesie kontroli decyzji wydanych przez SKO faktu, że skarżący w postępowania działał bez profesjonalnego pełnomocnika, a zatem organ powinien udzielać skarżącemu niezbędnych pouczeń oraz kierować postępowaniem mając na uwadze słuszny interes strony, czego w tym postępowaniu organ nie zrobił;
- c) naruszenie art 106 § 3 p.p.s.a. poprzez procedowanie przez WSA na niepełnym materiale dowodowym, co w konsekwencji spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez pominięcie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, które miały bezpośredni wpływ na jej wynik;
- d) całkowity brak skontrolowania przez WSA decyzji SKO w zakresie pochylenia się przez organ na merytoryczną zawartością wniosku Skarżącego podczas, gdy z argumentacji tam przytoczonej jaskrawo widać, że decyzja Prezydenta Miasta L. — nakazu płatniczego za 1995 rok została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa i jest oczywiście niesprawiedliwa;
- e) wyrok WSA nie uwzględnił tego, że decyzja SKO została wydana z bezpodstawnym zaniechaniem sporządzenia uzasadnienia, które zawierałoby wszystkie niezbędne elementy. Zaniechano wykazania w uzasadnieniu z jakich powodów odmówiono relewantności tym wszystkim podnoszonym przez Skarżącego okolicznościom; autorzy uzasadnień zarówno wyroku WSA jak i decyzji SKO zamiast wskazać dlaczegóż według nich argumenty Skarżącego nie uzasadniają uznania jego żądań pominęli w zupełności merytoryczną ich zawartość, a jedynie odnoszą się do uchybień proceduralnych, które de facto przy pogłębionej analizie nie zostały wykazane.
Strona skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości;
- 2) przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie;
- 3) wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia;
- 4) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych;
- 5) przyznanie na rzecz adwokata kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie została ona opłacona ani w całości ani w części;
- 6) rozpoznanie skargi na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329, powoływanej dalej w skrócie "p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.
Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., II FSK 1688/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą.
Strona skarżąca zarzuciła w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, który nie miał zastosowania w sprawie zakończonej decyzją wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, która następnie została zaskarżona do Sądu I instancji.
Postępowanie podatkowe zakończone wydaniem tej decyzji było prowadzone w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, a nie Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zwrócić należy uwagę, że z dniem 1 stycznia 1998 r. postępowanie podatkowe, w tym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jest regulowane przez przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (art. 344 i art. 1 pkt 3).
Na zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przepisów Ordynacji podatkowej wskazuje również analiza treści art. 337 o.p., który stanowi, że: "Żądanie uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej określającej wysokość zaległości podatkowej, wniesione przed dniem 1 stycznia 1998 r., podlega rozpatrzeniu na zasadach przewidzianych w dotychczasowych przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego." Z cytowanego przepisu wynika a contrario, że żądanie nieważności decyzji ostatecznej wniesione po 1 stycznia 1998 r. podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej.
Z przedstawionego w zaskarżonym wyroku przebiegu postępowania wynika, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony w dniu 26 kwietnia 2018 r., tj. po wskazanej w art. 337 o.p. dacie 1 stycznia 1998 r., zatem podlegał rozpatrzeniu według przepisów Ordynacji podatkowej.
Skoro przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie miały zastosowania w postępowaniu podatkowym i Kolegium nie rozpoznawało wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji na ich podstawie, to podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów tej ustawy należało uznać za niezasadne.
Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. polegający, zdaniem autora skargi kasacyjnej na tym, że Sąd I instancji procedował w oparciu o niepełny materiał dowodowy, co spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez pominięcie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, które miały bezpośredni wpływ na jej wynik.
Zgodnie z przywołanym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Z cytowanego przepisu wynika, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie cytowanego powyżej art. 106 § 3 p.p.s.a. może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Przywołany przepis wyraźnie stanowi o przeprowadzeniu dowodu, a nie o prowadzeniu postępowania dowodowego.
Strona skarżąca nie wskazała w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jaki dowód z dokumentu Sąd powinien był przeprowadzić i jakie istotne wątpliwości przy jego pomocy wyjaśnić.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Odnosząc się natomiast do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.
- s. NSA Jacek Brolik s. NSA Stanisław Bogucki s. WSA Mirella Łent