Uzasadnienie
Wyrokiem z 2 listopada 2021 r., I SA/Po 595/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 28 kwietnia 2021 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.
W skardze kasacyjnej skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1) art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), wobec braku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, pomimo zaistnienia bezwzględnej przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wobec niedopuszczalności prowadzenia egzekucji z majątku spółki F. sp. z o.o., która nie jest dłużnikiem osobistym wierzyciela w niniejszym postępowaniu, a ponadto wierzyciel nie przedłożył tytułu wykonawczego konstytuującego prawo wierzyciela do prowadzenia egzekucji z majątku tej spółki;
- 2) art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 7 u.p.e.a., wobec odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo wystąpienia przesłanek ku temu tj. pomimo nieistnienia podstaw prowadzonej przez organ egzekucji, z uwagi na brak tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę prowadzonego postępowania egzekucyjnego z majątku spółki F. sp. z o.o., a dotyczącego zobowiązań dłużnika osobistego skarżącej;
- 3) art. 110c § 2 w zw. z art. 26 § 1 i § 5 pkt 1 u.p.e.a., wobec jego niezastosowania, przez wzgląd na brak doręczenia zobowiązanemu, wraz z zaskarżoną czynnością, kompletu tytułów wykonawczych obejmujących zarówno tytuły o nr [...], [...], [...], [...] jak również tytuł, który umożliwiałby organowi prowadzenie egzekucji z majątku spółki F. sp. z o.o. w związku z zobowiązaniami skarżącej spółki, która to okoliczność stanowi ponadto bezpośrednią przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie przepisu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.;
- 4) art. 29 § 1 u.p.e.a., w związku z art. 527 k.c., wobec braku zastosowania przez organ egzekucyjny powyższego przepisu, pomimo niedopuszczalności prowadzonej egzekucji, przez wzgląd na wadę formalną czynności organu egzekucyjnego, z uwagi na brak uwzględnienia przez organ egzekucyjny okoliczności, iż tytuły wykonawcze o nr [...], [...], [...], [...], powołane, jako podstawa czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego z 16 lipca 2020 r., skierowanej przeciwko spółce, nie może stanowić samoistnej podstawy prowadzenia egzekucji z nieruchomości, stanowiącej majątek spółki tj. F. sp. o.o.;
- 5) art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., wobec braku umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo zaistnienia przesłanki umorzenia egzekucji, przez wzgląd na osobę zobowiązanego, wobec okoliczności, iż stroną postępowania powinna być spółka będąca właścicielem nieruchomości, z której egzekucja jest prowadzona tj. spółka F. sp. z o.o., bowiem to ta spółka musi znosić ciężar prowadzonej egzekucji;
- 6) art. 29 § 1 u.p.e.a., wobec braku zastosowania, przez wzgląd na brak zbadania przez organ egzekucyjny dopuszczalności prowadzonej egzekucji, skutkujące prowadzeniem egzekucji administracyjnej, z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 110c § 2 w zw. z art. 26 u.p.e.a., z uwagi na wadę formalną czynności organu egzekucyjnego, wobec braku doręczenia zobowiązanemu - skarżącej spółce wraz z zaskarżoną czynnością egzekucyjną z 16 lipca 2020 r., dokumentu stanowiącego podstawę egzekucji prowadzonej z nieruchomości, stanowiącej własność F. sp. o.o., jak również brak powołania w treści zaskarżonej czynności egzekucyjnej dokumentów stanowiących podstawę prowadzenia egzekucji z nieruchomości, stanowiącej własność F. sp. o.o., skutkującej wadliwością czynności egzekucyjnej.
Biorąc pod uwagę przedstawione podstawy skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Pismem z 28 kwietnia 2022 r. skarżąca odniosła się do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Zarządzeniem z 9 lutego 2023 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej, bądź motywów usprawiedliwiających żądanie jej oddalenia, w odrębnym piśmie procesowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Odnośnie do zarzutów opisanych w punkcie 2 – 6 skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wywody zawarte w sprawie III FSK 866/22, która to sprawa rozpoznana została na tym samym posiedzeniu co sprawa niniejsza, w tym samym składzie orzekającym i w odniesieniu do identycznie sformułowanych zarzutów. W związku z powyższym nie ma potrzeby powielania tych samych argumentów, zważywszy że istota sprawy niniejszej dotyczy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a w szczególności sformułowanego ogólnikowo (bez podania konkretnej jednostki redakcyjnej) zarzutu naruszenia art. 56 § 1 u.p.e.a. Uzasadnienie zarzutu jest równie lakoniczne i sprowadza się jedynie do argumentu niedopuszczalności egzekucji prowadzonej z majtków spółki F., która nie jest dłużnikiem osobistym wierzyciela w niniejszym postępowaniu, a ponadto wierzyciel nie przedłożył tytułu wykonawczego konstytuującego prawo wierzyciela do prowadzenia egzekucji z majątku spółki.
Kwestionowany przepis stanowi, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; na żądanie wierzyciela; w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Jak zasadnie podniósł sąd pierwszej instancji w sprawie nie wystąpiła żadna z wskazanych wyżej ustawowych przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, która powodowałaby zawieszenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w stosunku do skarżącej. W chwili wydania zaskarżonego postanowienia skarżąca nie miała ani odroczonego terminu wykonania obowiązku, ani wstrzymanego wykonania obowiązku, posiadała zdolność do czynności prawnych, a ponadto nie zachodziły żadne pozostałe przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziane przepisami prawa. Również wierzyciel nie występował do organu egzekucyjnego z żądaniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się do lakonicznych argumentów zawartych w skardze kasacyjnej należy zauważyć, że skarżąca spółka jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. i prowadzona jest w stosunku do niej egzekucja administracyjna na podstawie wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych. W toku postępowania egzekucyjnego, zastosowano środek egzekucyjny w postaci egzekucji z nieruchomości, stanowiącej własność podmiotu na rzecz którego spółka przeniosła tę własność. Czynność cywilnoprawna przeniesienia własności nieruchomości, została uznana za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela na podstawie art. 527 k.c. wyrokiem sądu powszechnego.
W konsekwencji wbrew odmiennym wywodom strony skarżącej nie było podstaw do wystawienia tytułów wykonawczych na aktualnego właściciela nieruchomości (szerzej zob. powołany już wyrok NSA z 9 maja 2023 r., III FSK 866/22). W wyroku tym zasadnie Sąd powołał się również na treść art. 532 k.c., w którym zostały określone skutki uwzględnienia roszczenia pauliańskiego. W ich wyniku wierzyciel otrzymuje uprawnienie do prowadzenia egzekucji z majątku osoby trzeciej, bez konieczności uzyskania dodatkowego tytułu wykonawczego przeciwko tej osobie.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Paweł Borszowski sędzia del. WSA Paweł Dąbek