Uzasadnienie
Wnioskiem z 16 września 2021 r. Państwowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w S., poprzez wskazanie tego organu jako właściwego do załatwienia sprawy.
Ze stanu faktycznego sprawy wynikało, że pismem z 11 czerwca 2021 r. R.C. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z wnioskiem o "rozratowanie grzywny w kwocie 6000 tysięcy złotych". Podanie to dotyczyło nałożonej na Wnioskodawcę grzywny w celu przymuszenia, która podlega ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych. W tym stanie rzeczy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S.przekazał wniosek o rozłożenie grzywny na raty Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S., jako organowi właściwemu do prowadzenia egzekucji z należności pieniężnych. W uzasadnieniu powołał się i w pełni podzielił stanowisko NSA zawarte w postanowieniu z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II FW 2/16, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie posiada kompetencji do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozłożenia na raty grzywny.
W odpowiedzi na powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. stwierdził, że na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", jest on organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego (w niniejszej sprawie prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w S.) jednak nie jest on wierzycielem przedmiotowej kary i nie jest właściwy do rozkładania kary grzywny na raty.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., wobec zwrotu wniosku bez podania podstawy prawnej uznał, że stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.jest błędne stwierdzając, że w sprawie doszło do sporu kompetencyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Ustawodawca w art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wprowadził regulację dotyczącą rozstrzygania przez Sądy administracyjne sporów o właściwość. Zgodnie z tym unormowaniem sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie rozstrzygania tych sporów została wskazana w art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., przy czym do rozstrzygania tych sporów stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
Spór kompetencyjny zachodzi wówczas, gdy w odniesieniu do zakresu działania danego organu administracji publicznej zachodzi różnica stanowisk w przedmiocie właściwości do rozstrzygnięcia danej sprawy, która musi być rozstrzygnięta poprzez zastosowanie środków prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd tego Sądu sformułowany w uzasadnieniu postanowienia z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt III FW 5/21 zarówno w odniesieniu do definicji sporu kompetencyjnego, jak również do wskazania że ma on,,(...)miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozstrzygnięcia tożsamej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamą sprawą, którą zajmują się lub odmawiają zajęcia się co najmniej dwa organy(...)’’.
Rozstrzygając spór kompetencyjny Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje organ administracji publicznej właściwy do rozstrzygnięcia danej sprawy w oparciu o przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu stosowanego środka przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W niniejszej sprawie zachodzi spór kompetencyjny o charakterze negatywnym, gdyż zarówno Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., jak i Naczelnik Urzędu Skarbowego w S.stwierdzają, że nie są organami właściwymi do rozłożenia na raty grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko tego Sądu zaprezentowane w uzasadnieniu postanowienia z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II FW 2/16, jak również w uzasadnieniu postanowienia z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt III FW 5/21, zgodnie z którym powiatowy inspektor nadzoru budowlanego nie jest organem właściwym w sprawie rozłożenia grzywny na raty. Kluczowe zatem staje się stwierdzenie, czy organem właściwym będzie naczelnik urzędu skarbowego?
Biorąc pod uwagę art. 124 § 1 u.p.e.a. należy zauważyć, co podkreślił także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia z 11 lipca 2017 r., sygn. akt II FW 1/17, jak również postanowieniu z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt III FW 5/21, że nałożone grzywny w celu przymuszenia,,podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych". Stąd też samo nałożenie grzywny stosownie do art. 1a pkt 12 u.p.e.a. jest zakwalifikowane jako środek egzekucyjny o charakterze niepieniężnym, jednakże jego realizacja, a zatem zapłata podlega regulacjom dotyczącym należności pieniężnych. Zgodnie zaś z art. 19 § 1 u.p.e.a. ustawodawca wskazuje naczelnika urzędu skarbowego jako organ egzekucyjny, który jest uprawniony do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz do zabezpieczania takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, z zastrzeżeniem § 2-8.
Poza wskazaniem naczelnika urzędu skarbowego jako organ właściwy w tym przypadku ustawodawca w przepisach art. 19 § 2-7 u.p.e.a. określa inne organy w zakresie wyrażonym w tych unormowaniach, przy czym nie został tam wskazany powiatowy inspektor nadzoru budowalnego jako organ egzekucyjny. Również art. 19 § 8 u.p.e.a., gdzie normodawca przy egzekucji administracyjnej należności pieniężnych posługuje się szerokim sformułowaniem odnoszącym się do innych organów w zakresie określonym odrębnymi ustawami nie daje podstaw do przypisania tej kompetencji powiatowemu inspektorowi nadzoru budowalnego skoro żadna ustawa nie przyznaje takiej kompetencji temu organowi.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględniając powyższe, na podstawie art. 19 § 1 u.p.e.a. organem właściwym do wydania decyzji w sprawie rozłożenia na raty grzywny nałożonej w celu przymuszenia będzie Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.
Anna Dalkowska Paweł Borszowski(spr.) Sławomir Presnarowicz