Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 23 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 116/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił zażalenia K. D., Z. D. i M. D. na postanowienie tego Sądu z 2 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odrzucenia zażaleń uprzednio wniesionych w sprawie. W uzasadnieniu orzeczenia jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 21 sierpnia 2023 r. Skarżący zostali wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od zażaleń w kwocie 100 zł każde w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia środków zaskarżenia. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu Strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniami z 21 września 2023 r. o sygn. I SPP/Rz 128/23, I SPP/Rz 133/23 oraz I SPP/Rz 134/23 referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 10 października 2023 r. Następnie, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 11 października 2023 r. wezwano Skarżących do wykonania prawomocnego zarządzenia z 21 sierpnia 2023 r. Korespondencja sądowa została doręczona Stronie 17 października 2023 r. Termin do uiszczenia wpisu upłynął z końcem 24 października 2023 r. Do dnia rozpatrywania sprawy wpis od skargi nie został uiszczony, co w ocenie Sądu kwalifikowało do zastosowania sankcji odrzucenia zażaleń w oparciu o wskazaną na wstępie regulację.
Nie zgadzając się z zapadłym orzeczeniem, pismem z 6 grudnia 2023 r. Skarżący złożyli zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości i zarzucając ograniczenie prawa do sądu poprzez domaganie się uiszczenia wpisu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1 są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). W myśl art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia stosownego wpisu sądowego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym na mocy § 3 przywołanego przepisu w przypadku, gdy rzeczony brak fiskalny dotyczy zażalenia, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje odrzucenie środka zaskarżenia.
Odnosząc się do poprawności rozstrzygnięcia w przedmiocie odrzucenia skargi, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z uwagi na fakt, że Skarżący wystąpili z zażaleniami na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji bez uiszczenia należnej opłaty, zasadnie zostali wezwani do jej uregulowania w trybie art. 220 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, Strona wyczerpała tok instancyjny w zakresie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, co wykazano szczegółowo w uzasadnieniu skarżonego postanowienia.
W sprawie okolicznością bezsporną pozostaje, że korespondencja sądowa zawierająca wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wzywającego do uregulowania zaległego wpisu od skargi została Skarżącym doręczona 17 października 2023 r., co oznaczało upływ ustawowego terminu do jego uiszczenia 24 października 2023 r. Brakująca opłata nie została uzupełniona w zakreślonym ustawowo terminie, co uzasadniało zastosowanie sankcji z art. 220 § 3 p.p.s.a.
Odnosząc się do zawartych w zażaleniu zarzutów natury konstytucyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny pozostaje zdania, że przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania, pełniąc funkcję ochronną dla wszystkich uczestników postępowania i zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Obowiązek dopełnienia wymagań formalnych czy fiskalnych, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu bądź pozbawienie strony możliwości poddania kontroli instancyjnej sprawy co do meritum.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.