Uzasadnienie
W dniu 4 września 2020 r. (data prezentaty) R.S. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego – za pośrednictwem WSA w Gdańsku – skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w sprawie o sygn. akt II SAB/Gd 44/20 z jego skargi na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...]w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Z akt sprawy wynika, że ww. skarga R.S. wraz z aktami sprawy wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 16 czerwca 2020 r. Zarządzeniem z dnia 19 czerwca 2020 r. sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Gd 44/20, nadano jej symbol, wskazano strony i przedmiot postępowania, wyznaczono sędziego sprawozdawcę. Jednocześnie zarejestrowano wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy przedstawiając akta referendarzowi sądowemu celem rozpoznania wniosku. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 25 czerwca 2020 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Następnie, Sąd I instancji zwrócił się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Gdańsku o wyznaczenie dla skarżącego radcy prawnego. W dniu 13 lipca 2020 r. do Sądu wpłynęło pismo z Okręgowej Izby Radców Prawnych w Gdańsku informujące o wyznaczeniu pełnomocnika dla skarżącego. Zarządzeniem z dnia 15 lipca 2020 r. wezwano również skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie nr PESEL. Po uzupełnieniu braków formalnych skargi przez pełnomocnika skarżącego, zarządzeniem z dnia 1 września 2020 r. skierowano sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym oraz przedłożono akta Przewodniczącej Wydziału celem wyznaczenia terminu posiedzenia niejawnego.
W tych okolicznościach, skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że pomimo upływu trzydziestodniowego terminu na rozpoznanie sprawy z zakresu informacji publicznej, sprawa nie została zakończona. Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania, nakazanie niezwłocznego rozpoznania sprawy i zasądzenie na jego rzecz kwoty 2000 złotych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej, jako: "ustawa").
Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Sprawa, której dotyczy rozpoznawana skarga na przewlekłość postępowania należy do spraw z zakresu dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z art. 21 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, skargę w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Przepis ten nakłada na sąd administracyjny obowiązek rozpatrzenia skargi w określonym terminie. Należy jednak to rozumieć w ten sposób, że sąd rozpatruje skargę w powyższym terminie, jeżeli nie występują okoliczności, które uniemożliwiają rozpatrzenie skargi.
Sąd nie może bowiem przystąpić do rozpoznania sprawy dopóki nie będzie ona gotowa do wyznaczenia. Bezskuteczny upływ tego terminu nie rodzi materialnych skutków prawnych. Intencją ustawodawcy było bowiem skrócenie w tych sprawach, w stosunku do innego rodzaju spraw, oczekiwania na ewentualną weryfikację rozstrzygnięcia podmiotu zobowiązanego. Przekroczenie terminu 30-dniowego, o którym mowa w art. 21 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie oznacza, że tym samym doszło do bezpośredniego naruszenia prawa strony do rozpoznania jej skargi bez nieuzasadnionej zwłoki, w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy nie można mówić o przewlekłości postępowania w rozumieniu art. 2 ustawy. Jak wynika z akt sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podjął niezwłocznie niezbędne czynności mające na celu rozpoznanie sprawy. Przed przystąpieniem do rozpoznania sprawy rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi, a następnie skierował sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w toku tego postępowania czynności były prawidłowe oraz dokonano ich w rozsądnych terminach, czym nie naruszono prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki w rozumieniu ustawy. W rozpoznawanej sprawie, od dnia wpływu skargi do Sądu (16 czerwca 2020 r.) do dnia wniesienia przez skarżącego skargi na przewlekłość postępowania (4 września 2020 r.) upłynęło niewiele ponad 2 miesiące.
Wyznaczenie terminu rozpoznania sprawy nie było zaś możliwe z uwagi na konieczność uzupełnienia braków formalnych skargi oraz rozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do momentu uzupełnienia braków formalnych skargi nie było natomiast możliwe jej merytoryczne rozpoznanie. Podkreślić należy, że sprawa może zostać skierowana na termin rozprawy dopiero wtedy, gdy nadaje się do wyznaczenia tj. gdy skarga spełnia wszelkie wymogi formalne, a ponadto zgromadzone są wszystkie niezbędne dokumenty i zostały rozstrzygnięte wszystkie sprawy wpadkowe, a wszystkie wnioski strony załatwione.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.