Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 776/21, po rozpoznaniu skargi W. S. (dalej: skarżący) na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia 12 lipca 2021 r., nr 16/2021 w przedmiocie uznania winnym popełnienia zarzucanego czynu i wymierzenia kary nagany, uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji Radomsku z dnia 21 maja 2021 r., nr 2/2021.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że postanowieniem z dnia 9 marca 2021 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] wszczął przeciwko skarżącemu postępowanie dyscyplinarne obwinionemu o to, że w dniu 1 lutego 2021 r. naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że pełniąc służbę w godzinach 8:00 - 20:00 jako dyżurny Komendy Powiatowej Policji w [...] wykonał czynność służbową w sposób nieprawidłowy, tj. nie zapewnił właściwego obiegu informacji o zaistniałym zdarzeniu w sprawie zaginięcia D. K. Nie podał sporządzającemu zawiadomienie o zaginięciu osoby K. D. oraz pełniącemu dyżur A. A. informacji o treści otrzymanego zgłoszenia oraz zawartej w Rejestrze Interwencji Policji Systemu Wspomagania Dowodzenia głównej kwalifikacji zdarzenia - "próba samobójcza", co spowodowało przyjęcie niewłaściwego poziomu poszukiwania osoby, tj. przyjęcie poziomu III zamiast I, o którym mowa w § 2 pkt 3 Zarządzenia nr 48 Komendanta Głównego Policji z dnia 28 czerwca 2018 r. w sprawie prowadzenia przez Policję poszukiwania osoby zaginionej oraz postępowania w przypadku ujawnienia osoby o nieustalonej tożsamości lub znalezienia nieznanych zwłok oraz szczątków ludzkich, czym popełnił przewinienie dyscyplinarne określone w art. 132 ust. 1 i 2 oraz ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 9 ust. 1 pkt 6 Zarządzenia Nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji (tekst jedn. Dz. Urz. KGP z 2013 r.. poz. 73, ze zm.).
Orzeczeniem z dnia 21 maja 2021 r. Komendant Powiatowy Policji w Radomsku uznał skarżącego winnym popełnienia zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył karę dyscyplinarną nagany.
Zdaniem organu zebrany materiał dowodowy w postaci zeznań świadków oraz oględzin zapisów zabezpieczonych na płycie DVD-R rozmów telefonicznych numeru 211 zarejestrowanych w dniu 1 lutego 2021r. przez rejestrator Komendy Powiatowej Policji w [...] wskazuje, że skarżący popełnił przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej (art. 132 ust. 1 ustawy o Policji), tj. nie zapewnił właściwego obiegu informacji o zdarzeniu zaginięcia osoby. Nie podał sporządzającemu zawiadomienie o zaginięciu osoby oraz pełniącemu dyżur informacji zawartych w treści otrzymanego zgłoszenia w postaci treści SMS-a, którego D. K. wysłał do T. K., jak również informacji zawartej w Rejestrze Interwencji Policji Systemu Wspomagania Dowodzenia głównej kwalifikacji zdarzenia - "próba samobójcza", co spowodowało przyjęcie niewłaściwego poziomu poszukiwania osoby, tj. poziomu III, zamiast I o którym mowa w § 2 pkt 3 Zarządzenia nr 48 KGP z dnia 28 czerwca 2018 r. w sprawie prowadzenia przez Policję poszukiwania osoby zaginionej oraz postępowania w przypadku ujawnienia osoby o nieustalonej tożsamości lub znalezienia nieznanych zwłok oraz szczątków ludzkich.
Zeznania świadków wskazują, że zarówno K. D., jak i A. A. nie dysponowali informacjami o treści pełnej wiadomości sms, jak również kwalifikacji zdarzenia w rejestrze Systemu Wspomagania Dowodzenia jako interwencja/próba samobójcza. Poprzez nie zapewnienie właściwego obiegu informacji został naruszony przez skarżącego § 9 ust. 1 pkt 6 Zarządzenia Nr 1173 KGP z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, orzeczeniem z dnia 12 lipca 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
Komendant Wojewódzki Policji przedstawił obszerne ustalenia faktyczne w sprawie i stwierdził, że przełożony dyscyplinarny prawidłowo wskazał istotę przewinienia dyscyplinarnego polegającą na nieprzekazaniu przez obwinionego pełnej treści znajdującego się w zgłoszeniu Wojewódzkiego Centrum Powiadamiania Ratunkowego sms-a od poszukiwanego wszystkim zaangażowanym w czynności związane ze zdarzeniem funkcjonariuszom.
Nie ulega wątpliwości, że obwiniony prawidłowo, jak się później okazało przypuszczał, że należy wdrożyć poszukiwania pierwszej kategorii, na co wskazuje informacja przekazana w trakcie rozmowy telefonicznej z A. A. lecz z nieustalonych przyczyn odstąpił od tego. W ocenie wyższego przełożonego dyscyplinarnego sama tylko treść zgłoszenia uprawniała już wdrożenie czynności poszukiwawczych, co najmniej na drugim poziomie.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący błędnie założył, że pełna treść zgłoszenia, którą posiadał skierowany na miejsce patrol z KP w [...] na urządzeniu mobilnym dotrze do przyjmującego później zgłoszenie zaginięcia osoby. Przypuszczał także, że K. D. prowadzi będąc w KP w [...] nasłuch korespondencji radiowej. K. D. zaprzeczył, aby prowadził nasłuch radiowy, jak również nie był do tego zobowiązany, a funkcjonariusze patrolu nie przekazali mu informacji.
Prawidłowo, zdaniem organu odwoławczego wskazał organ I instancji, że wprawdzie to przyjmujący zgłoszenie o zaginięciu nadaje poziom poszukiwań, ale przepisy Zarządzenia nr 48 Komendanta Głównego Policji z dnia 28 czerwca 2018 r. w sprawie prowadzenia przez Policję poszukiwania osoby zaginionej oraz postępowania w przypadku ujawnienia osoby o nieustalonej tożsamości lub znalezienia nieznanych zwłok oraz szczątków ludzkich, wymagają zatwierdzenia poziomu poszukiwań przez kierownika jednostki, a w przypadku jego braku dyżurnego jednostki (§ 8 Zarządzenia nr 48). Taka konstrukcja przepisu nadaje uprawnienia kontrolne, w omawianym zakresie, tylko tym dwóm funkcjonariuszom.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w ocenie organu odwoławczego należało skarżącemu przypisać winę umyślną w rozumieniu art. 132a pkt 1 ustawy o Policji. Przemawia za tym świadomość obwinionego, co do ewentualnego wdrożenia czynności poszukiwawczych poziomu pierwszego, o czym sam mówił w rozmowie telefonicznej z A. A., a powody odstąpienia, jak wskazano powyżej są niejasne. Brak przekazania wszystkich posiadanych przez obwinionego informacji bezpośrednio wpłynął na przyjęcie niewłaściwego poziomu poszukiwań. Organ I instancji szeroko uzasadnił powody wymierzenia obwinionemu kary dyscyplinarnej nagany. Obiektywnie i szczegółowo rozpatrzył materiał dowodowy, uwzględniając wszystkie elementy zasady wymiaru kary wskazane w art. 134h ustawy o Policji.
Okoliczności popełnienia przewinienia zostały wyjaśnione w prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym, a skutkiem nieprawidłowego działania obwinionego było przyjęcie błędnego poziomu poszukiwań. Podkreślić należy na brak negatywnych następstw dla służby, gdyż jak wynika z materiału dowodowego już w momencie otrzymania zgłoszenia o godz. 16.41, samochód poszukiwanego palił się na terenie sąsiedniego powiatu [...] (woj. [...]), a w jego wnętrzu znajdowały się zwłoki ludzkie, które z dużą dozą prawdopodobieństwa, graniczącą z pewnością należą do poszukiwanego.
Zdaniem organu odwoławczego nie ulega zatem wątpliwości, że zapewnienie właściwego obiegu informacji w związku z przyjęciem zgłoszenia zdarzenia stanowi jeden z podstawowych obowiązków dyżurnego jednostki, co w konsekwencji prowadzi do uznania, że skarżący naruszył w sposób znaczny ciążące na nim obowiązki.
Zdaniem organu, orzeczona kara znajduje oparcie w materiale dowodowym i jest adekwatna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego. Kara nagany oznacza wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania. Winna ona osiągnąć zakładany efekt sankcji, prewencyjny i wychowawczy, zapobiegający powrotowi obwinionego na drogę sprzeczną z dyscypliną służbową.
Skargę na powyższe orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi wniósł skarżący, domagając się jego uchylenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu, organy administracji słusznie uznały, że skarżący nie przekazywał. informacji o treści zgłoszenia otrzymanego z WCPR oraz kwalifikacji o zdarzeniu jako "próba samobójcza" co spowodowało przyjęcie niewłaściwego poziomu poszukiwania osoby tzn. poziomu III zamiast poziomu I. Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny zebranego materiału dowodowego. Należy zaznaczyć, że w rozpoznawanej sprawie przesłuchano kilkunastu świadków w tym niektórych dwukrotnie a ponadto przeprowadzono dwie konfrontacje świadków. Do akt sprawy załączono także zapisy rozmów telefonicznych przeprowadzonych w dniu 1 lutego 2021 r. przez skarżącego z różnymi funkcjonariuszami Policji. Organy administracji oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej oceny opierając się na logicznej i przekonującej argumentacji. Z cała pewnością ocena ta nie była oceną dowolną, nieobiektywną czy też oceną zmierzającą jedynie do wykazania, że skarżący dopuścił się do przewinienia dyscyplinarnego.
Sąd zauważył, że skarżący jako dyżurny PSK w KPP w [...] był zobowiązany podjąć niezwłocznie działania w związku ze zgłoszonym zdarzenia i realizując ten obowiązek zapewnić właściwy obieg informacji o zaistniałym zdarzeniu. Skarżący niezwłocznie podjął stosowne działania lecz nie w pełnym zakresie je zrealizował. Niezwłocznie wysłał patrol funkcjonariuszy z Komisariatu Policji w [...] (P. N. i Ł. T.) do miejsca zamieszkania D. K. przekazując im treść zgłoszenia z WPCR wraz z jego kwalifikacją (tzw. formatkę). Przekazał także drogą radiową podległym patrolom dane o zaginięciu D.K. a także za pośrednictwem komunikatora DNI przekazał informację jednostkom ościennym. Nie powiadomił jednak pełniącego dyżur z ramienia kierownictwa KPP w [...] A. A. – Naczelnika Wydziału Kryminalnego oraz przyjmującego zgłoszenie o zginięciu D.K. od jego matki, K. D. o treści zawiadomienia z WCPR wraz z jego kwalifikacją "próba samobójcza".
Zdaniem Sądu, skarżący dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego określonego w art.132 ust.2 i ust.3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z § 9 ust.1 pkt 6 zarządzenia nr 1173 z 10 listopada 2004 r. a mianowicie nieprawidłowo wykonał czynność służbową polegającą na zapewnieniu właściwego obiegu informacji o zaginięciu osoby. Organy administracji trafnie również uznały, że przewinienie skarżącego wskazuje na jego umyślną winę.
Następnie Sąd wskazał, że organy administracji po stwierdzeniu, że skarżący dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego, mając na uwadze okoliczności wymienione w art.134 h ust.1 i ust.1a u.o.P., uznały, że karą współmierną do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego oraz stopnia zawinienia będzie kara nagany. Organy administracji uznały, że przyjęcie III poziomu poszukiwań mogło spowodować niepodjęcie czynności adekwatnych do zagrożenia a tym samym uniemożliwiać podjęcie skutecznych działań zmierzających do tego aby osoba deklarująca możliwości popełnienia samobójstwa nie zrealizowała takiego czynu.
W ocenie organów przyjęcie nieprawidłowego poziomu poszukiwań mogło negatywnie wpłynąć na wizerunek Policji z uwagi na możliwość nie podjęcia właściwych działań dla ratowania życia i zdrowia. Organy wzięły również pod uwagę okoliczności dotyczące osoby skarżącego (35-letni staż służby w Policji, duże doświadczenie i wysokie kwalifikacje, wysokie oceny w dotychczasowych opiniach służbowych, niekaralność) i uznały, że odpowiednią karą będzie kara nagany.
W orzecznictwie sadów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że dobór kary adekwatnej do przewinienia dyscyplinarnego policjanta należy do sfery uznania organów administracji, gdyż ustawodawca nie określił jakiemu przewinieniu odpowiada każda z sankcji wymienionych w art.134 u.o.P. Sądowa kontrola orzeczenia dyscyplinarnego w części dotyczącej kary sprowadza się wyłącznie do oceny czy organy przestrzegały reguł procedowania, w tym ustawowych dyrektyw wymiaru kar. Sąd nie może natomiast ingerować w uprawnienia zastrzeżone wyłącznie dla organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne i oceniać celowości czy słuszności zastosowanych przezeń sankcji. (por. wyrok NSA w spr. I OSK 2687/12 z 31 stycznia 2014r., wyrok WSA w Poznaniu w spr. II SA/Po 659/20 z 26 maja 2021r., wyrok WSA w gdańsku w spr. III SA/Gd 150/18 z 26 kwietnia 2018r., wyrok WSA w Olsztynie w sprawie II SA/Ol 563/21 z 28 października 2021r.).
W ocenie sądu, organy nie uwzględniły w dostateczny sposób stopnia winy skarżącego oraz skutków popełnienia przez niego przewinienia dyscyplinarnego a także nie rozważyły w tym kontekście czy spełnione zostały przesłanki odstąpienia od ukarania określone w art.135j ust.5 ustawy o Policji.
Wymieniony przepis przewiduje możliwość odstąpienia od ukarania po spełnieniu kumulatywnie dwóch następujących przesłanek:
1.) stopień winy lub stopień szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego dla służby nie jest znaczny 2.) właściwości i warunki osobiste policjanta oraz dotychczasowy przebieg służby uzasadnia przypuszczenie, że pomimo odstąpienia od ukarania będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej.
Przez określenie "nie jest znaczny" należy rozumieć przypadek gdy stopnień winy lub stopień szkodliwości przewinienia jest wprawdzie wyższy niż znikomy ale nie jest duży, pokaźny.
Zdaniem Sądu, mając to na uwadze przy ocenie winy skarżącego należy uwzględnić całokształt jego zachowania w dniu 1 lutego 2021 r. Sąd podkreślił, że skarżący po otrzymaniu zawiadomienia z WCPR podjął niezwłocznie działania dotyczące zgłoszonego zdarzenia (niezwłocznie wysłał funkcjonariuszy Policji do miejsca zamieszkania D. K., niezwłocznie powiadomił o zdarzeniu drogą radiową innych funkcjonariuszy na terenie powiatu, niezwłocznie powiadomił o zdarzeniu za pośrednictwem komunikatora DNI jednostki Policji na terenie województwa, niezwłocznie powiadomił elektronicznie o zdarzeniu za pomocą komunikatora SWD jednostki Policji na terenie kraju). W rozmowie z A. A., jeszcze przed jego wyjazdem do [...], zasugerował mu, że powinien być poziom poszukiwań I ("ja to myślę, że jest to na jedynkę. Chłopaszek wyjechał z domu samochodem o 13:00 a najlepiej to się tam przejedź. Żeby tam nie wystrzeliła niepotrzebnie jedynka.
Bo moim zdaniem to takie przesłanki są" k.32). Skarżący nie przekazał wprawdzie A.A. treści zawiadomienia z WCPR wraz z jego kwalifikacją ale sam zasugerował mu, że winno się przyjąć poziom poszukiwań I. A. A. słysząc taką sugestię winien dopytać skarżącego dlaczego winna być przyjęta jedynka albo przed wyjazdem do [...] albo telefonicznie po przyjeździe do [...] gdy wspólnie z K.D. postanowili przyjąć poziom III. W sytuacji gdyby A.A. był na tyle wnikliwy i dopytał skarżącego dlaczego miałby zostać przyjęty poziom poszukiwań I, tak jak sugerował skarżący, to na pewno uzyskałby informację o treści zawiadomienia z WCPR. Pewien brak wnikliwości ze strony A.A. na pewno przyczynił się do przyjęcia nieprawidłowego poziomu poszukiwań D.K. Okoliczność ta oczywiście nie zwalnia skarżącego od odpowiedzialności za zarzucone mu przewinienie dyscyplinarne ale można uznać, że A.A. w pewnym stopniu także przyczynił się do przyjęcia nieprawidłowego poziomu poszukiwań.
Rzutuje to na stopień winy skarżącego, który winien być niższy skoro do przyjęcia niewłaściwego poziomu poszukiwań przyczynił się także A.A. Okoliczność ta winna być uwzględniona przy określeniu czy spełniona została przesłanka nieznaczności winy, o której mowa w art.135j ust.5 u.o.P.
Nadto należy wziąć pod uwagę kwestię, czy w tej konkretnej sprawie stopień szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego nie był znaczny. Sąd zaznaczył, że przyjęcie odpowiedniego poziomu poszukiwań ma niezwykle istotne znacznie. W przypadku poziomu I, np. gdy istnieje realne niebezpieczeństwo popełnienia samobójstwa, odpowiednie czynności winny zostać podjęte niezwłocznie zaś zakres tych czynności jest szeroki (czynności te dokładnie określono w § 12 ust.1 zarządzenia nr 48). Innymi słowy w przypadku poziomu I należy podjąć działania zaraz i na szeroką skalę bo może to uniemożliwić popełnienie samobójstwa przez osobę poszukiwaną. W przypadku poziomu III takich wymogów co do szybkości i zakresu podejmowanych czynności nie ma (zakres podejmowanych czynności został określony w § 14 zarządzenia nr 48). Przyjęcie prawidłowego poziomu poszukiwań ma zatem istotne znaczenie bo może uratować życie lub zdrowie człowieka.
W niniejszej sprawie okolicznością niesporną było to, że w przypadku D. K. winien być przyjęty I poziom poszukiwań. Przyjęcie poziomu III było zatem nieprawidłowe ale akurat w tym przypadku nie miało to istotnego znaczenia gdyż w momencie ustalenia poziomu poszukiwań D.K. przez K.D. w porozumieniu z A.A. D. K. już nie żył. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego skarżący otrzymał formatkę z WCPR o godz.16:41 zaś zawiadomienie o zaginięciu D. K. zostało sporządzone przez K. D. o godz.18:20. Natomiast już o godzinie 16:25 patrol Komendy Powiatowej w [...] otrzymał zgłoszenie o wypadku komunikacyjnym i palącym się samochodzie w miejscowości [...]. Okazało się, że był to samochód marki BMW należący do D. K. a wewnątrz znajdowały się nadpalone zwłoki ludzkie. Było bardzo prawdopodobne i graniczyło to z pewnością, że są to zwłoki D. K. Późniejsze badania zwłok potwierdziły zresztą, ze był to D. K. Komenda Powiatowa Policji w [...] powiadomiła skarżącego o wypadku we [...] o godzinie 18:55.
Oznacza to, że w momencie przyjmowania zgłoszenia o zaginięciu D.K. i ustaleniu poziomu poszukiwań (o godz.18:20) D. K. już nie żył. Skoro zatem D.K. w tym momencie już nie żył to przyjęcie nieprawidłowego poziomu jego poszukiwań (poziomu III zamiast I) nie miało większego znaczenia. W związku z czym także stopień szkodliwości przewinienia skarżącego można uznać za niewielki. Nawet bowiem gdyby skarżący przekazał treść zawiadomienia z WCPR A.A. i K.D. i przyjęto by poziom poszukiwań I to i tak nie miałoby to istotnego znaczenia bo D. K. już w tym czasie nie żył.
Sąd dodał również, że poziom poszukiwań D. K. nie uległ zmianie także po ujawnienie treści zawiadomienia z WCPR i jego kwalifikacji. Treść tego zawiadomienia została ujawniona jeszcze tego samego dnia a mianowicie 1 lutego 2021r. a mimo to nadal utrzymywany był III poziom poszukiwań D. K.. Podkreślić należy, że poziom poszukiwań osoby może być zmieniony w każdym czasie co określone zostało w § 9 ust.8 zarządzenia nr 48. Poziom ten jednak nie został zmieniony jeszcze przez kilkanaście dni co dowodzi, że przyjęcie III poziomu poszukiwań w dniu 1 lutego 2021r. nie miało większego znaczenia a tym samym stopień szkodliwości przewinienia
W ocenie Sądu, właściwości i warunki osobiste skarżącego i jego dotychczasowy przebieg służby dają przypuszczenie co do tego, że będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej w przyszłości. Skarżący ma ponad 35 lat służby w Policji a więc jest doświadczonym policjantem. Dotychczasowy przebieg służby był bardzo dobrze oceniany przez przełożonych. Skarżący jest osobą o dużym doświadczeniu, wysokich kwalifikacjach, cechuje się samodzielnością i inicjatywą. Jego średnia ocen z opinii służbowej z 14 września 2020r. wyniosła 4,37 a więc była wysoka. W okresie od 2020 r. do 2021 r. był on trzykrotnie nagradzany nagrodami pieniężnymi za szczególne osiągnięcia w służbie. Nigdy nie przeprowadzono z nim rozmów dyscyplinujących ani nigdy nie był karany dyscyplinarnie. Wymienione okoliczności wskazują, że istnieje pozytywna prognoza wobec skarżącego, iż będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej w przyszłości.
W ocenie Sądu, organy administracji w dostateczny sposób nie uwzględniły stopnia zawinienia skarżącego oraz stopnia szkodliwości popełnionego przewinienia dyscyplinarnego. Nie rozważyły w tym kontekście czy spełnione zostały przesłanki odstąpienia od ukarania określone w art.135j ust.5 ustawy o Policji. W zaskarżonym orzeczeniu brak jest szerszych rozważań w tym zakresie.
Reasumując sąd uznał, ze skarga jest uzasadniona, bowiem organy naruszyły przepisy art.135h i art.135j ust.5 u.o.P. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał przy tym, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy ponownie dokonać analizy zebranego materiału dowodowego i ocenić czy spełnione są przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary określone w art.135j ust.5 ustawy o Policji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi, zaskarżając go w całości, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie następujących przepisów postępowania, które miało istotny wpływa na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 145 pkt 1 lit. c) i art. 151, oraz art. 133 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 135h i art. 135j ust. 5 ustawy o Policji oraz w zw. z art. 134ha i art. 135g ust. 1 i ust. 2, art. 135j ust. 2 pkt 1 - pkt 8, ust. 1 pkt 2 art. 135e ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4, art. 134h ust. 1, ust. 1a, ust. 2, art. 135l ust. 1 oraz art. 134 pkt 2 i art. 134a ustawy o Policji, poprzez uchylenie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w Radomsku, w sytuacji gdy nie ulega wątpliwości, że organy nie naruszyły żadnych przepisów postępowania, w tym w szczególności nie naruszyły art. 135h i art. 135j ust. 5 ustawy o Policji, a materiał dowodowy został zgromadzony w sposób zupełny w zakresie, w jakim ma wpływ wynik sprawy i w oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy organy dyscyplinarne dokonały ustaleń faktycznych, które były podstawą orzekania, zgodnie z dyspozycją i zasadami wynikającymi z art. 134ha ustawy o Policji, a nie miało miejsca również naruszenie przez żaden z organów przepisów prawa materialnego, a wobec tego skarga winna być oddalona, a ponadto nieuwzględnienie przez Sąd pełnej treści rozważań i ustaleń zawartych w uzasadnieniu orzeczenia organu I instancji podzielonych przez organ II instancji;
- 2) art. 145 pkt 1 lit. c) i art. 151, oraz art. 133 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób niezupełny i wewnętrznie sprzeczny, co utrudnia postawienie zarzutów skargi kasacyjnej i należytą ocenę toku rozumowania Sądu i dokonanej wykładni przepisów prawa materialnego i zastosowanych przepisów, w tym w szczególności wskazania błędnie i w sposób całkowicie pominięty w treści uzasadnienia podstaw uchylenia zaskarżonych decyzji ale także z powodu innych wad uzasadnienia szczegółowo wyspecyfikowanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej oraz ponadto dokonania dowolnych, wewnętrznie sprzecznych ustaleń faktycznych przez Sąd, które nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym w postępowaniu dyscyplinarnym, a wnioski i ustalenia Sądu, zwłaszcza co do stopnia winy obwinionego są nie tylko dowolne, ale także sprzeczne z zasadami logiki;
- 3) art. 145 pkt 1 lit. c) i art. 151, oraz art. 133 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 135j ust. 5, art. 135j ust. 1 pkt 2 i pkt 3, art. 135h ust. 1, ust. 1a, oraz ust. 2 i ust. 3 oraz art. 134g ustawy o Policji, poprzez uchylenie orzeczeń obu instancji z powołaniem się na zarzut sprowadzający się w istocie do zarzutu nieuwzględnienia przez organy dyscyplinarne okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego, w sytuacji gdy w tym zakresie organy policji wskazały w obu orzeczeniach dyscyplinarnych na dowody określające stan i okoliczności sprawy, wskazano również na okoliczności wskazujące na wymiar kary, natomiast wbrew zarzutom formułowanym w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia przełożony dyscyplinarny w sytuacji, w której nie stosuje wobec policjanta dobrodziejstwa art. 135j ustawy o Policji poprzez odstąpienie od ukarania, nie musi tych okoliczności wykazywać w orzeczeniu, ponieważ fakt ukarania wskazuje, że brak było przesłanek pozwalających na odstąpienie od ukarania, zaś wskazanie w orzeczeniu dyscyplinarnym przesłanek uzasadniających wymiar kary oznacza, że przełożony dyscyplinarny nie uznał, że okoliczności sprawy pozwalają na zastosowanie art. 135j ust. 5 ustawy o Policji, a ewentualne okoliczności przemawiające na korzyść obwinionego wpłynęły na wymiar kary, uchylenie organów obu instancji z przyczyn powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oznaczałoby ingerencję przez Sąd w uprawnienia organu do wymiaru kar dyscyplinarnych, a nie ulega wątpliwości, że sąd nie może ingerować w uprawnienia zastrzeżone wyłącznie do organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne i oceniać celowości czy słuszności zastosowanych przezeń sankcji, dlatego też sądowa kontrola orzeczenia dyscyplinarnego w części dotyczącej kary sprowadza się wyłączenie do oceny, czy organ przestrzegał reguł procedowania, w tym ustawowych dyrektyw wymiaru kar.
Ponadto organ zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- 1) art. 135j ustawy o Policji poprzez błędną wykładnię i błędne wskazanie na naruszenie tego przepisu przez organy przez jego błędne niezastosowanie, mimo iż prawidłowa i utrwalona wykładnia tego przepisu wskazuje, że określone w art. 135j ust. 5 ustawy z 1990 r. o Policji uprawnienie należy do zakresu władzy dyskrecjonalnej przełożonego i sąd administracyjny kontrolujący legalność zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego nie ma możliwości, aby w te kompetencje przełożonego wkraczać, a ewentualne skorzystanie przez przełożonego z możliwości odstąpienia od ukarania opiera się na kryterium celowości, a nie legalności, a zatem wykracza poza kwestie objęte kontrolą sądu administracyjnego.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto pełnomocnik organu oświadczyła, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Trafne okazały się wszystkie zarzuty składające się na podstawy skargi kasacyjnej wniesionej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi.
Przechodząc do ich oceny, trzeba przypomnieć że powodem uwzględnienia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi było stwierdzenie, że organy w toku przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego naruszyły art. 135h i art. 135j ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023r., poz. 171 t.j.).
Zdaniem Sądu I instancji, organy nie uwzględniły w dostateczny sposób stopnia winy skarżącego oraz skutków popełnionego przewinienia dyscyplinarnego, a także nie rozważyły czy spełnione zostały przesłanki odstąpienia od ukarania, określone w art. 135j ust. 5 ustawy o Policji. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia brak jest szerszych rozważań w tym zakresie, podczas gdy w ocenie Sądu okoliczności sprawy, niski stopień szkodliwości popełnionego czynu, niski stopień winy, staż służby i pozytywna jej ocena, winny być wzięte pod uwagę przez organ, pod kątem czy nie należało skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 135j ust. 5.
Zgodnie z art. 135j ust. 5 ustawy o Policji przełożony dyscyplinarny może odstąpić od ukarania, jeżeli stopień winy lub stopień szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego dla służby nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste policjanta oraz dotychczasowy przebieg służby uzasadniają przypuszczenie, że pomimo odstąpienia od ukarania będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej.
W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok w nieuprawniony sposób wkroczył w materię zastrzeżoną dla organów Policji.
Zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem sądów administracyjnych określone w art. 135j ust. 5 ustawy o Policji uprawnienie należy do zakresu władzy dyskrecjonalnej przełożonego i sąd administracyjny kontrolujący legalność zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego nie ma możliwości, aby w te kompetencje przełożonego wkraczać. Ewentualne skorzystanie przez przełożonego z możliwości odstąpienia od ukarania opiera się na kryterium celowości, a nie legalności, a zatem wykracza poza kwestie objęte kontrolą sądu administracyjnego.
W świetle przepisów ustawy o Policji o rodzaju zastosowanej kary dyscyplinarnej decyduje przełożony dyscyplinarny. Do jego uznania pozostawiona została też możliwość odstąpienia od wszczęcia postępowania przewidziana w art. 132 ust. 4b, czy odstąpienia od wymierzenia kary, o jakiej mowa w art. 135j ust. 5 ustawy o Policji. Wymienione uprawnienia przysługują wyłącznie przełożonemu dyscyplinarnemu i sąd administracyjny w ramach swoich kompetencji nie jest władny wkraczać w tę materię. Przyznanie sądowi administracyjnemu prawa kontroli legalności orzeczeń dyscyplinarnych wynikające z art. 138 ustawy o Policji, nie uprawnia Sądu do decydowania za właściwy organ o tym, jaka kara dyscyplinarna powinna zostać zastosowana, oraz o tym, czy należało odstąpić od wszczęcia postępowania z uwagi na mały ciężar gatunkowy przewinienia lub też odstąpić od ukarania z uwagi na niski stopień zawinienia lub szkodliwości czynu.
W takiej bowiem sytuacji Sąd orzekałby niejako za właściwy organ, podczas gdy nie posiada kompetencji w tym zakresie, a tylko uprawnienia do oceny orzeczenia wydanego przez przełożonego dyscyplinarnego.
W ramach przysługujących uprawnień Sąd ma prawo do oceny, czy kara dyscyplinarna została wymierzona słusznie, czy znajduje się w katalogu kar przewidzianych ustawą, czy jest współmierna do popełnionego czynu oraz oceny, czy wymierzenie kary nastąpiło z zachowaniem reguł określonych ustawą o Policji. Dobór kary adekwatnej do przewinienia dyscyplinarnego należy do sfery uznania organów dyscyplinarnych, gdyż ustawodawca nie określił, jakiemu przewinieniu odpowiada każda z sankcji wymienionych w art. 134 ustawy. Sądowa kontrola orzeczenia dyscyplinarnego w części dotyczącej kary sprowadza się wyłącznie do oceny czy organy przestrzegały reguł procedowania, w tym ustawowych dyrektyw wymiaru kar.
Sąd nie może natomiast ingerować w uprawnienia zastrzeżone wyłącznie dla organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne i oceniać celowości, czy słuszności zastosowanych przezeń sankcji - por. wyroki NSA z 31 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 2687/12, z 12 maja 2017 r., sygn. I OSK 2048/16, z 28 lutego 2018 r., sygn. I OSK 926/16.
W świetle powyższego nieusprawiedliwione są skierowane przez Sąd I instancji pod adresem organów Policji zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, poprzez nieuwzględnienie okoliczności przemawiających za ewentualnym zastosowaniem art. 135 j ust. 5 ustawy o Policji.
Wbrew stanowisku Sądu i instancji, przełożony dyscyplinarny w sytuacji, w której nie stosuje wobec policjanta dobrodziejstwa art. 135j ust. 5 ustawy, poprzez odstąpienie od ukarania, nie musi tych okoliczności wykazywać w orzeczeniu, ponieważ fakt ukarania wskazuje, że brak było przesłanek pozwalających na odstąpienie od ukarania. Wskazanie w orzeczeniu dyscyplinarnym przesłanek uzasadniających wymiar kary oznacza, że przełożony dyscyplinarny nie uznał, że okoliczności sprawy pozwalają na zastosowanie art. 135j ust. 5 ustawy, a ewentualne okoliczności przemawiające na korzyść obwinionego wpłynęły na wymiar kary – por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r.I OSK 2875/17.
Niezrozumiale jest również zarzucane organom Policji naruszenie art. 135h ustawy o Policji.
Wymieniony przepis określa termin prowadzenia czynności dowodowych oraz reguluje instytucje zawieszenia postępowania. W oparciu o analizę uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie można ustalić, w czym Sąd I instancji upatruje naruszenia tego przepisu. Brak jest w tej mierze jakiegokolwiek uzasadnienia. Sąd nie wskazuje też jaka konkretnie norma w/wym. przepisu została naruszona (art. 135h posiada rozbudowaną strukturę i składa się z 5 punktów).
Nadto powołując się na naruszenie przez organy Policji art.135j ust. 5 i art. 135h ustawy, Sąd I instancji ogólnikowo stwierdza, że owo naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, szerzej nie odnosząc się do tej kwestii, podczas gdy wykazanie istotnego wpływu dla wyniku sprawy jest warunkiem sine qua non do zastosowania art.145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a.
Wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wytyczne, aby organy ponownie rozpoznając sprawę dokonały analizy materiału dowodowego i oceniły czy w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające odstąpienie od ukarania skarżącego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostają w sprzeczności z art. 1 § 2 P.u.s.a. W rozpoznawanej sprawie obowiązkiem Sądu I instancji w ramach sprawowanej kontroli sądowoadministracyjnej była wyłącznie ocena legalności postępowania dyscyplinarnego przeprowadzonego wobec skarżącego, a zakończonego wymierzeniem mu kary nagany. W ramach przysługujących mu kompetencji, Sąd nie był uprawniony do oceny w zakresie możliwości zastosowania innej niż wymierzona kary dyscyplinarnej, czy też sugerowania organowi innego zachowania w sprawie.
Z uwagi na to, że w toku dokonanej kontroli zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie rozpoznał istoty sprawy, a skupił się na materii wykraczającej poza jego uprawnienia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Ponownie orzekając w sprawie Sąd i instancji oceni, czy kara dyscyplinarna została wymierzona słusznie, czy znajduje się w katalogu kar przewidzianych ustawą, czy jest współmierna do popełnionego czynu oraz oceni, czy wymierzenie kary nastąpiło z zachowaniem reguł określonych ustawą o Policji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt. 2 P.p.s.a.