Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 23 września 2022 r., sygn. akt III OSK 1975/21

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 lipca 2019 r. po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.B. na bezczynność Prokuratora Generalnego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 12 marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, w punkcie pierwszym zobowiązał Prokuratora Generalnego do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w punkcie drugim stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w punkcie trzecim zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

K.B. wnioskiem z dnia 12 marca 2019 r. zwrócił się do Prokuratora Generalnego o udostępnienie następującej informacji:

1. 1) kiedy formalnie został powołany nowy międzynarodowy zespół biegłych w sprawie dotyczącej katastrofy smoleńskiej,
2. 2) czy są już podpisane umowy z członkami międzynarodowego zespołu biegłych,
3. 3) kiedy zostanie wykonana opinia międzynarodowego zespołu biegłych,
4. 4) jaki jest zakres zamówionych opinii, a także o podanie
5. 5) imion i nazwisk specjalistów wchodzących w skład tego zespołu, ich doświadczenia w zakresie badania katastrof lotniczych.

Pismem z dnia 26 marca 2019 r. organ poinformował wnioskodawcę, że dostęp do informacji i dokumentów z pozostającego w toku postępowania przygotowawczego reguluje art. 156 § 5 k.p.a., który będąc przepisem szczególnym wyłącza zastosowanie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902) - dalej: u.d.i.p.

W związku z powyższym stanowiskiem organu, wnioskodawca wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność w rozpoznaniu jego wniosku, podkreślając, że nie domaga się udostepnienia akt postępowania, lecz informacji dotyczących sposobu powołania składu zespołu oraz kosztów jego działania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zaznaczając, że informacja nie mogła być udostępniona w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, skoro skarżący we wniosku nie zawarł w ogóle stanowiska co do miejsca i sposobu udostępnienia informacji. Niezależnie od powyższego, organ podniósł, że wnioskowane informacje dotyczą będącego w toku postępowania przygotowawczego, w którym gromadzone są między innymi dokumenty wskazujące na realizację określonych czynności procesowych. Udzielenie tego typu informacji wiąże się z udostępnieniem treści dokumentów procesowych z niezakończonego postępowania przygotowawczego, co możliwe jest wyłącznie przy zastosowaniu art. 156 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 1375) - dalej: k.p.k. Przepis ten, w ocenie organu, kompleksowo reguluje dostęp do dokumentów z akt trwającego postępowania przygotowawczego i wyłącza zastosowanie przepisów u.d.i.p.

Okoliczność, że wniosek dotyczy informacji, a nie udostępnienia akt, nie wyłącza zastosowania ww. przepisu k.p.k., gdyż wniosek w dalszym ciągu odnosi się do informacji z dokumentów zawartych w aktach toczącego się postępowania karnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając wniesioną skargę na wstępie wskazał, że z treści pisma z dnia 26 marca 2019 r. nie wynika, aby postępowanie przygotowawcze faktycznie było w toku. Następnie Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie żądał udostępnienia akt sprawy postępowania przygotowawczego ani informacji z dokumentów w tych aktach zawartych, lecz informacji dotyczących okoliczności stworzenia "narzędzi" dla badania katastrofy, które mają charakter informacji publicznych. Informacje te nie podlegają ograniczeniom określonym w art. 156 § 5 k.p.k.

Dodatkowo Sąd wyjaśnił, że z samej treści tego przepisu wynika, że nie jest on normą absolutnie wyłączającą stosowanie u.d.i.p. Z tych względów Sąd stwierdził, że zaistniała bezczynność w rozpoznaniu wniosku, co skutkowało koniecznością zobowiązania organu do rozpoznania wniosku. Zdaniem Sądu bezczynność nie miała cechy rażącego naruszenia prawa, gdyż wynikała wyłącznie z błędnego zastosowania przepisów prawa, a nie była związana z brakiem jakiejkolwiek reakcji na wniosek.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Prokurator Generalny zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o przeprowadzenie rozprawy, uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zarzucając:

1. 1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
2. a) art. 141 § 4 zd. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 133 § 1 i art. 149 § 1 pkt 1 tej ustawy, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wydanie wyroku w oparciu o powołany w jego uzasadnieniu fakt nieznajdujący odzwierciedlenia w aktach sprawy, jakoby wnioskodawca nie żądał udostępnienia określonych informacji z dokumentów zawartych w aktach postępowania przygotowawczego, lecz jedynie informacji dotyczących okoliczności stworzenia "narzędzi" dla badania katastrofy, a także na błędnej ocenie podstawy prawnej rozstrzygnięcia organu w tym zakresie, podczas gdy wniosek zawierał żądanie udostępnienia informacji dotyczącej przebiegu i treści czynności procesowej, jaką jest powołanie biegłego lub biegłych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym, a więc informacji z dokumentów zawartych w aktach toczącego się postępowania przygotowawczego, co skutkowało niezasadnym stwierdzeniem przez Sąd bezczynności organu i zobowiązaniem go do rozpatrzenia wniosku na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej;
3. b) art. 141 § 4 zd. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 133 § 1, art. 106 § 4 i art. 149 § 1 pkt 1 tej ustawy, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wydanie wyroku w oparciu o powołany w jego uzasadnieniu fakt nieznajdujący odzwierciedlenia w aktach sprawy, jakoby w swej odpowiedzi organ nie wskazał, czy informacje objęte wnioskiem o dostęp do informacji publicznej w sprawie dotyczącej katastrofy smoleńskiej odnoszą się do toczącego się postępowania przygotowawczego, podczas gdy akta sprawy, które ustawa nakazuje brać za podstawę wyroku, zawierają jednoznacznie brzmiącą odpowiedź organu potwierdzającą prowadzenie postępowania, a fakt trwania postępowania przygotowawczego we wskazanej sprawie jako powszechnie znany sąd powinien był wziąć pod uwagę nawet bez powoływania się na niego, co skutkowało niezasadnym stwierdzeniem bezczynności organu i zobowiązaniem go do rozpatrzenia wniosku na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej;
4. 2) naruszenie prawa materialnego, tj.:
5. a) art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez niewłaściwe zastosowanie wymienionego przepisu, polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że informacje objęte wnioskiem, dotyczące w istocie treści poszczególnych dokumentów procesowych z akt toczącego się postępowania przygotowawczego, podlegają udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w u.d.i.p., podczas gdy do tych informacji, z uwagi na treść art. 1 ust. 2 u.d.i.p., stosuje się przepis art. 156 § 5 k.p.k., co powoduje, że udostępnienie takich informacji może nastąpić jedynie w wyjątkowych wypadkach, za zgodą prokuratora wydaną w ramach postępowania karnego, a tym samym do czasu zakończenia postępowania przygotowawczego nie znajdują zastosowania przepisy u.d.i.p,
6. b) art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 156 § 5 k.p.k. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na wyrażeniu poglądu prawnego, że przepis art. 156 § 5 k.p.k. nie jest normą wyłączającą stosowanie przepisów u.d.i.p. do informacji objętych wnioskiem i reguluje jedynie jeden ze sposobów dostępu do informacji publicznej - bezpośredni wgląd do akt sprawy, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów we wzajemnym powiązaniu prowadzi do wniosku, że dostęp do informacji zawartych w dokumentach znajdujących się w aktach trwającego postępowania przygotowawczego jest uregulowany wyłącznie przez art. 156 § 5 k.p.k., stanowiący jeden z przepisów szczególnych, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., co w konsekwencji oznacza, że do wnioskowanych informacji nie ma zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji wydał wyrok w oparciu o fakty nieznajdujące odzwierciedlenia w aktach sprawy, co wynika z przedstawienia stanu sprawy w uzasadnieniu wyroku, w którym przyjęto, że wnioskodawca nie żądał informacji z dokumentów zawartych w aktach postępowania przygotowawczego oraz że z odpowiedzi organu nie wynika, że postępowanie przygotowawcze jest w toku (nie podano np. sygnatury sprawy). Przedmiotem wniosku o udostępnienie informacji publicznej są informacje z toczącego się postępowania przygotowawczego dotyczącego "katastrofy smoleńskiej", odnoszące się do przebiegu, treści i zakresu czynności procesowych w tym postępowaniu. Nie budzi wątpliwości, że wszelkie czynności procesowe podejmowane w postępowaniu karnym regulują przepisy k.p.k. Dotyczy to również powołania biegłego lub biegłych. Zgodnie z art. 194 k.p.k. o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego wydaje się postanowienie, w którym należy wskazać imię, nazwisko i specjalność biegłego lub biegłych, a w wypadku opinii instytucji, w razie potrzeby, specjalność i kwalifikacje osób, które powinny wziąć udział w przeprowadzeniu ekspertyzy, przedmiot i zakres ekspertyzy ze sformułowaniem, w miarę potrzeby, pytań szczegółowych oraz termin dostarczenia opinii.

Przepis ten określa więc treść postanowienia organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze, które stosownie do art. 318 k.p.k. doręcza się stronom postępowania i włącza do akt głównych postępowania przygotowawczego, zaś kopię do akt podręcznych. W świetle tych regulacji wnioskowane informacje dotyczą zatem określonej przez przepisy k.p.k. czynności procesowej, zmierzającej do uzyskania dowodu w postępowaniu przygotowawczym, obejmującej jej przebieg, treść i zakres. Wnioskodawca żądał więc informacji z dokumentów zawartych w aktach toczącego się postępowania przygotowawczego.

Okoliczność, że postępowanie przygotowawcze w tej sprawie pozostaje w toku, jest bezsporna i wynika zarówno z treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jak również z treści odpowiedzi organu udzielonej wnioskodawcy. Ponadto organ procesowy nie mógłby powołać biegłego lub biegłych do wyjaśnienia katastrofy lotniczej zaistniałej w dniu 10 kwietnia 2010 r. po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego w tej sprawie. Poza tym okoliczność, że to postępowanie pozostaje w toku, jest faktem powszechnie znanym, niewymagającym dowodu, uwzględnianym nawet bez powołania się na niego. Sugestia Sądu, że o pozostawaniu postępowania w toku ma świadczyć powołanie sygnatury sprawy abstrahuje od okoliczności, że zakończone postępowania też są oznaczone sygnaturami.

W związku z powyższym Sąd I instancji, formalnie dopełniając obowiązków dotyczących części składowych uzasadnienia wyroku, przedstawił stan sprawy na podstawie ustaleń, które nie znajdują oparcia w aktach sprawy, tj. przyjął, że wniosek nie dotyczy informacji z dokumentów toczącego się postępowania przygotowawczego oraz że z odpowiedzi organu nie wynika okoliczność pozostawania w toku postępowania przygotowawczego, o którym mowa we wniosku.

W ocenie organu Sąd I instancji, niewłaściwie zastosował art. 1 ust. 1 u.d.i.p. oraz dokonał błędnej wykładni art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 156 § 5 k.p.k. Zdaniem organu przepisy k.p.k. w sposób pełny regulują kwestie dostępu do dokumentów z akt trwającego postępowania przygotowawczego, a pośrednio do informacji zawartych w tych dokumentach i wyłączają w tym zakresie stosowanie trybu i formy z u.d.i.p. Zawarte w treści art. 156 § 5 k.p.k. sformułowanie, że za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom, oznacza nie tylko wgląd do akt sprawy jako zbioru materiałów toczącego się postępowania przygotowawczego i możliwość otrzymywania z akt odpisów, czy kopii, ale również możliwość uzyskiwania informacji z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Inny pogląd prowadziłby do wniosku, że osoby postronne mogłyby na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej otrzymywać informacje o treści dokumentów toczącego się postępowania przygotowawczego z pominięciem stanowiska organu procesowego, o którym mowa w art. 156 § 5 k.p.k. i w ten sposób uzyskać wiedzę na temat każdego toczącego się postępowania.

Przyjęcie zatem, że strony postępowania, których sprawa bezpośrednio dotyczy, uzyskują dostęp do informacji z dokumentów toczącego się postępowania na bardziej sformalizowanych zasadach niż osoby działające na podstawie u.d.i.p. byłoby nie tylko obejściem przepisu art. 156 § 5 k.p.k., lecz również naruszeniem konstytucyjnej zasady równości. Przepisy k.p.k. w sposób pełny regulują kwestie dostępu do dokumentów z akt trwającego postępowania przygotowawczego, a w związku z tym w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach trwającego postępowania przygotowawczego, przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., jest norma art. 156 § 5 k.p.k., co oznacza, że nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej.

W ocenie organu błędna wykładnia przepisu art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w powiązaniu z art. 156 § 5 k.p.k. skutkowała niewłaściwym zastosowaniem w przedmiotowej sprawie art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Sąd I instancji niezasadnie przyjął, że w realiach przedmiotowej sprawy do udostępnienia informacji o treści czynności procesowej o powołaniu biegłego lub biegłych w trwającym postępowaniu przygotowawczym znajdą zastosowanie przepisy u.d.i.p. i uznał, że art. 1 ust. 2 u.d.i.p. zawiera normę prawną nie mającą charakteru bezwzględnego i znajdującą zastosowanie zależnie od stanu faktycznego konkretnej sprawy.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

W związku z pismem Sądu, informującym o zmianie art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, pismami z dnia 24 maja 2022 r. oraz 14 czerwca 2022 r., strony wyraziły wolę rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2022 r. sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w trybie art. 182 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów.

Ponieważ w rozpoznawanej sprawie, na żądanie Sądu, strony postępowania zgodnie oświadczyły, że wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, sprawa została rozpoznana na takim posiedzeniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1. 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2. 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113). Zaznaczyć przy tym trzeba, że warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem sądu pierwszej instancji, który to związek przyczynowy nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 8 lipca 2021 r., II GSK 1414/18, III FSK 3748/21).

W niniejszej sprawie w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania sformułowano dwa zarzuty, w obu przypadkach Sądowi I instancji wytykając naruszenie art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zaś w drugim zarzucie dodatkowo naruszenie art. 106 § 4 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie jako istotę powołanych zarzutów wskazał oparcie się przez Sąd na faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy – w pierwszym przypadku konstatując, że Sąd wadliwie stwierdził, że wnioskodawca nie żądał udostępnienia określonych informacji z dokumentów zawartych w aktach postępowania przygotowawczego, w drugim zaś zarzucie podnosząc, że błędnie Sąd uznał, iż organ w odpowiedzi nie wskazał, czy informacje objęte wnioskiem odnoszą się do toczącego się postępowania przygotowawczego, podczas gdy wynika to wprost z udzielonej na wniosek odpowiedzi, a ponadto jest faktem powszechnie znanym.

Zarzuty powyższe należało ocenić jako nieskuteczne w realiach niniejszej sprawy. Strona skarżąca kasacyjnie twierdzenie o wydaniu wyroku w oparciu "o fakt nieznajdujący odzwierciedlenia w aktach sprawy" uzasadnia wadliwą oceną treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej (zarzut pierwszy) oraz wadliwą oceną treści odpowiedzi organu (zarzut drugi). Stanowisko to kwestionujące w istocie prawidłowość oceny istotnych elementów stanu faktycznego sprawy nie uzasadnia zarzutu naruszenia przepisów wymienionych w obydwu zarzutach podniesionych w ramach drugiej podstawy kasacyjnej.

W odniesieniu do pierwszego zarzutu skarżący kasacyjnie podniósł, że wniosek zawierał żądanie udostępnienia informacji dotyczącej przebiegu i treści czynności procesowej w toczącym się postępowaniu przygotowawczym (powołania biegłego lub biegłych), a więc informacji z dokumentów zawartych w aktach toczącego się postępowania przygotowawczego. Zdaniem skarżącego kasacyjnie wnioskowane informacje dotyczą określonej przez przepisy k.p.k. czynności procesowej, zmierzającej do uzyskania dowodu w postępowaniu przygotowawczym, określającej jej przebieg, treść i zakres.

Niezależnie od analizy treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 12 marca 2019 r. niepotwierdzającej oceny organu, powyższa argumentacja nie może być skuteczna jako uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 i w konsekwencji w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Będące przedmiotem zarzutu skarżącego kasacyjnie stwierdzenie Sądu, że wnioskodawca nie żądał udostępnienia określonych informacji z dokumentów zawartych w aktach postępowania przygotowawczego, lecz informacji dotyczących okoliczności stworzenia "narzędzi" dla badania katastrofy nie stanowi o wydaniu wyroku w oparciu o fakt nieznajdujący odzwierciedlenia w aktach sprawy. To, że wnioskodawca żądał udostępnienia informacji związanych z toczącym się postępowaniem przygotowawczym nie uzasadnia wniosku, że Sąd wydał wyrok w oparciu o fakt nieznajdujący odzwierciedlenia w aktach sprawy. W kontekście stanowiska organu odnośnie do zidentyfikowanego przez organ żądania udostępnienia informacji z dokumentów zawartych w aktach postępowania przygotowawczego, stwierdzić należy, że w treści wniosku nie pojawia się jakiekolwiek nawiązanie do kwestii udostępnienia akt postępowania przygotowawczego, w tym do udostępnienia informacji z dokumentów zawartych w aktach toczącego się postępowania przygotowawczego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowisko strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a także wynikające z podstawy rozstrzygnięcia zobowiązanie do załatwienia wniosku. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd jest odmienne od prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia powołanego przepisu. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w istocie do zakwestionowania ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego zmierza autor skargi kasacyjnej zarzucając Sądowi I instancji, że orzeczenie swoje Sąd ten oparł na ustaleniach nie mających oparcia w materiale dowodowym.

Jeśli Sąd I instancji uwzględniając skargę na bezczynność dokonał wadliwej – zdaniem strony skarżącej kasacyjnie – oceny stanu faktycznego sprawy, kwestionując tym samym ocenę organu, konieczne było podniesienie zarzutu naruszenia stosowanego przez Sąd I instancji art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w powiązaniu z tymi przepisami, które regulują sposób procedowania w sprawach dostępu do informacji publicznej. Wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia, a zwłaszcza nie może być skuteczne w realiach niniejszej sprawy skonstruowanie zarzutu naruszenia powiązanych z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przepisów art. 141 § 4 p.p.s.a. (z przyczyn wyżej wskazanych) oraz art. 133 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. "Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi". Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności działań organu bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu/czynności. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność działań organu sąd ocenia ich zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., II OSK 795/07, LEX nr 483232).

Podstawą orzekania sądu jest zatem materiał zgromadzony przez organy w toku całego postępowania przed tymi organami oraz przed sądem (uwzględniając treść art. 106 § 3 p.p.s.a.). Wskazany wyżej przepis mógłby zostać naruszony, gdyby sąd wyszedł poza ten materiał i dopuścił na przykład dowód z przesłuchania świadków. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza bowiem jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., II GSK 2374/11, LEX nr 1296049). Należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem np. odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., I OSK 1749/11, LEX nr 1145067). Nie jest naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. zaakceptowanie lub niezaakceptowanie przez sąd jako zgodnej (niezgodnej) z przepisami postępowania oceny materiału dowodowego oraz przyjęcia za prawidłowe (nieprawidłowe) ustaleń będących konsekwencją tej oceny nawet, gdyby nie uwzględniało ono całości materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2008 r., II FSK 419/07, LEX nr 488560.).

W ramach zarzutu art. 133 § 1 p.p.s.a. nie można też skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny zaskarżonego działania lub bezczynności - również z punktu widzenia poprawności uzasadnienia faktycznego i prawnego - oraz innych dokumentów, o ile dokumenty te znajdują się w materiale zgromadzonym w aktach sprawy. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanych przez sąd pierwszej instancji, z którą nie zgadza się organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., I OSK 1350/11, LEX nr 1149159; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2011 r., II OSK 1609/10, LEX nr 1132105). Do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi zatem wówczas, gdy sąd wyda orzeczenie mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a..

Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., I FSK 497/09, LEX nr 594014; wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., II OSK 1645/09, LEX nr 746707; wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., II OSK 763/12, LEX nr 1219174). Sąd I instancji poprzez dostrzeżenie lub niedostrzeżenie uchybień w postępowaniu organu nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych w oderwaniu od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy, a tylko w takim przypadku skuteczny mógłby się okazać zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2012 r., I FSK 415/11, LEX nr 1136228; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II GSK 1205/11, LEX nr 1109731).

Z tych względów nie mógł być zatem skuteczny zarzut naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. oparty na twierdzeniu o wadliwej ocenie treści wniosku skarżącego, a w konsekwencji nieskuteczny okazał się także powiązany z tymi przepisami zarzut niezasadnego stwierdzenia bezczynności organu (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Również, z analogicznych przyczyn, w przypadku drugiego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, w ramach którego skarżący kasacyjnie zarzucił powołanie w uzasadnieniu wyroku – faktu, nieznajdującego odzwierciedlenia w aktach sprawy (jakoby organ nie wskazał w odpowiedzi na wniosek, czy informacje objęte wnioskiem o dostęp do informacji publicznej w sprawie dotyczącej katastrofy smoleńskiej odnoszą się do toczącego się postępowania przygotowawczego) – zawarta na jego uzasadnienie argumentacja nie mogła stanowić podstawy uwzględnienia zarzutu. Ponownie wskazać trzeba, że warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest potencjalna możliwość odmiennego rozstrzygnięcia w przypadku, gdyby do naruszenia przepisów nie doszło. Zaistniałe naruszenie, aby mogło stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, musi mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonana przez Sąd I instancji konstatacja, że "z pisma z dnia 26 marca 2019 r. stanowiącego odpowiedź na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej nie wynika, że postępowanie przygotowawcze jest w toku" dotyczy lakonicznej i ogólnikowej odpowiedzi, w której organ wyjaśnił wyłącznie, że dostęp do informacji i dokumentów z pozostającego w toku postępowania przygotowawczego reguluje art. 156 § 5 k.p.k., a co wyłącza stosowanie u.d.i.p. Także w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób uznać, że wskazuje ona w swoim brzmieniu jednoznacznie i wprost, że objęte żądaniem wniosku informacje znajdują się w dokumentach pozostającego w toku postępowania. Stwierdzenia takiego formalnie organ bowiem nie zawarł. Oczywiście w kontekście wniosku złożonego w realiach tej sprawy nie zachodzą wątpliwości, że postępowanie przygotowawcze dotyczące tzw. "katastrofy smoleńskiej" pozostaje w toku, a organ słusznie zwrócił uwagę, że fakt powszechnie znany nie wymaga dowodu (art. 106 § 4 p.p.s.a.).

Niemniej jednak odmienna niż oczekiwana przez stronę skarżącą kasacyjnie ocena treści odpowiedzi organu na wniosek skarżącego nie daje podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 w z w. z art. 133 § 1 i art. 106 § 4 oraz art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Poza okolicznościami wskazywanymi w odniesieniu do pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej odnoszącymi się do kwestii skuteczności zarzutów art. 141 § 4 w z w. z art. 133 § 1 i art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dodatkowo wskazać należy, że Sąd I instancji nie stwierdził, aby postępowanie przygotowawcze nie było w toku, a jedynie zauważył, że nie wynika to wprost z pisma stanowiącego odpowiedź organu.

Ponadto Sąd wyraźnie wskazał, że nie podziela stanowiska organu co do tego, że informacje publiczne objęte wnioskiem o udostępnienie nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p. i "pomijając fakt" zwięzłości pisma organu uznał, że decydujący jest przedmiot pytań i brak konfrontacji treści wniosku z treścią przepisu art. 156 § 5 k.p.k. Sedno rozstrzygnięcia wskazuje, że Sąd uznał, iż przepis ten nie jest normą absolutnie wyłączającą stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej, zatem brak jest podstaw do uznania, że doszło do wydania wyroku w oparciu o powołany fakt nieznajdujący odzwierciedlenia w aktach sprawy.

Nieskuteczne okazały się również zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Skarżący kasacyjnie w pierwszym rzędzie sformułował zarzut naruszenia art. 1 ust. 1 u.d.i.p., wskazując na jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że informacje objęte wnioskiem, dotyczące w istocie poszczególnych dokumentów procesowych z akt toczącego się postępowania przygotowawczego podlegają udostępnieniu, podczas gdy do informacji tych, z uwagi na treść art. 1 ust. 2 u.d.i.p. stosuje się przepis art. 156 § 5 k.p.k., co powoduje, że do czasu zakończenia postępowania przygotowawczego nie znajdują zastosowania przepisy u.d.i.p.

W odniesieniu do tego zarzutu wskazać należy, że został on oparty na ocenie treści wniosku złożonego w niniejszej sprawie, która w przekonaniu skarżącego kasacyjnie uzasadniała zastosowanie w sprawie art. 156 § 5 k.p.k., a nie przepisów u.d.i.p.

W odniesieniu do tak skonstruowanego zarzutu należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że skarżący kasacyjnie podniósł ten zarzut w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej. Należy zatem przypomnieć, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia.

Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).

Treść zarzutu wskazuje tymczasem, że skarżący kasacyjnie kwestionuje w istocie prawidłowość kwalifikacji i oceny przez Sąd I instancji treści wniosku z punktu widzenia jej podpadania pod zakres pojęcia informacji publicznej oraz będącą następstwem tej kwalifikacji i oceny prawidłowość zastosowania w sprawie przepisów wskazanych w treści zarzutu. W istocie zatem zakwestionowano prawidłowość oceny stanu faktycznego sprawy. Kwestia prawidłowości zastosowania tych przepisów została ujęta jako konsekwencja wadliwej kwalifikacji i oceny wniosku. Skarżący kasacyjnie kwestionuje sposób zastosowania tych przepisów w świetle ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, które są w ocenie strony skarżącej kasacyjnie nieprawidłowe.

W związku z powyższym należy przypomnieć, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli skarżący kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, ponieważ wadliwie oceniono treść złożonego wniosku, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne jego zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051), a wniosek inicjujący postępowanie o udostępnienie informacji publicznej i podlegający ocenie w tym postępowaniu wchodzi właśnie w zakres stanu faktycznego sprawy.

Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych (również jako następstwo ich błędnej wykładni) zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania – jak to miało miejsce w realiach niniejszej sprawy - zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami zasadniczo bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).

Kolejny zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczył wadliwej wykładni art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 156 § 5 k.p.k. Naruszenia tego skarżący kasacyjnie upatruje w stwierdzeniu przez Sąd, że przepis art. 156 § 5 k.p.k. nie jest normą wyłączającą stosowanie przepisów u.d.i.p. do informacji objętych wnioskiem i reguluje jedynie jeden ze sposobów dostępu do informacji publicznej – bezpośredni wgląd w akta sprawy, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi w ocenie skarżącego kasacyjnie do wniosku, że dostęp do informacji zawartych w dokumentach znajdujących się w aktach trwającego postępowania przygotowawczego jest uregulowany wyłącznie przez art. 156 § 5 k.p.k.

Także w przypadku tego zarzutu, odniesienie się w jego treści bezpośrednio do "informacji objętych wnioskiem" wskazuje na jego wadliwą konstrukcję, co czyni aktualnymi również wobec tego zarzutu zaprezentowane wyżej uwagi dotyczące nieskuteczności kwestionowania ocen i ustaleń w zakresie stanu faktycznego zarzutami naruszenia prawa materialnego. Mając jednak na uwadze treść uzasadnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do dokonania rekonstrukcji zarzutu naruszenia prawa materialnego, zgodnie ze stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, skoro wadliwość zarzutu była możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. też wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2012 r., I FSK 1679/11, LEX nr 1218340). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie dostatecznie bowiem wyjaśnił, że treść art. 156 § 5 k.p.k. w jego ocenie jest normą szczególną wyłączającą całkowicie zastosowanie u.d.i.p. w przypadku informacji publicznych znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego, negując stanowisko Sądu I instancji, że przepis art. 156 § 5 k.p.k. nie jest normą absolutnie wyłączającą stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Na tle argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazać należy, że w uzasadnieniu uchwały z dnia 9 grudnia 2013 r., I OPS 7/13 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "Przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a K.p.k. oraz art. 525 K.p.c. i § 94 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 omawianej ustawy, w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Przyjęcie, że w pozostałych wypadkach strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych niż osoby działające w trybie art. 10 tej ustawy, byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP".

Powyższy fragment jest zbieżny z argumentacją skargi kasacyjnej. Niemniej jednak zwrócić należy uwagę, że uchwała ta dotyczyła jednak odpowiedzi na pytanie "Czy akta zakończonego postępowania przygotowawczego jako zbiór dokumentów stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.)?" Brak w tym kontekście podstaw do przyjęcia, że art. 156 § 5 k.p.k. wyklucza dostęp do poszczególnych informacji publicznych zawartych w aktach postępowania przygotowawczego, przy czym ww. uchwała takiego stanowiska także nie potwierdza. Pozostawałoby one w kolizji z treścią art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze, zgodnie z którym "Prokurator Generalny, Prokurator Krajowy lub inni upoważnieni przez nich prokuratorzy mogą przedstawić organom władzy publicznej, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach także innym osobom, informacje dotyczące działalności prokuratury, w tym także informacje dotyczące konkretnych spraw, jeżeli informacje takie mogą być istotne dla bezpieczeństwa państwa lub jego prawidłowego funkcjonowania.

Prokurator Generalny oraz kierownicy jednostek organizacyjnych prokuratury mogą przekazać mediom osobiście, lub upoważnić w tym celu innego prokuratora, informacje z toczącego się postępowania przygotowawczego lub dotyczące działalności prokuratury, z wyłączeniem informacji niejawnych, mając na uwadze ważny interes publiczny". Ponadto, w uzasadnieniu ww. uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że "niewątpliwie akta spraw, w tym akta postępowania przygotowawczego, zawierają nośniki, na których została utrwalona informacja publiczna, choćby dokumenty urzędowe zdefiniowane w art. 6 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej". Naczelny Sąd Administracyjny stoi tym samym na stanowisku, że wykładnia przepisu art. 1 ust. 2 u.d.i.p. dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa. Brak jest bowiem podstaw do uznania, że przepis art. 156 § 5 k.p.k. trakujący o dostępie do akt sprawy w postępowaniu przygotowawczym regulował kompleksowo kwestie dostępu do informacji publicznej.

Jak podkreśla się w orzecznictwie NSA, "przepis art. 156 k.p.k. reguluje zasady udostępniania akt sprawy sądowej oraz akt postępowania przygotowawczego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Reguluje zatem kwestię dostępu do akt sprawy, jako zbioru określonych dokumentów (...). Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k. stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możliwość sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom.

Z kolei art. 156 § 5 k.p.k. stanowi, że jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie; prawo to przysługuje stronom także po zakończeniu postępowania przygotowawczego. Oznacza to, że przepisy k.p.k., które w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w trakcie postępowania sądowego oraz postępowania przygotowawczego, wyłączają w tym zakresie uregulowania u.d.i.p. Chodzi jednak o udostępnienie określonego zbioru różnorodnych materiałów i dokumentów, które tworzą akta sprawy, a nie o dostęp do zawartej w tym zbiorze informacji publicznej, czy też konkretnie oznaczonego dokumentu" (wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2019 r., I OSK 3656/18).

Z powołanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił w oparciu o art. 184 p.p.s.a., nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.