Uzasadnienie
Postanowieniem z 17 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A. S.A. w K. (dalej: spółka) na akt Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach w przedmiocie odmowy wykreślenia z rejestru informacji o przekroczeniu dopuszczalnych poziomów pól elektroenergetycznych (pkt 1 postanowienia). Ponadto Sąd I instancji zwrócił spółce wpis sądowy od skargi (pkt 2 postanowienia).
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że spółka wniosła skargę na odmowę wykreślenia z rejestru prowadzonego na podstawie art. 124 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm.), informacji o przekroczeniu dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych.
Odrzucając skargę Sąd I instancji wskazał, że przedmiot skargi nie należy do aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2-4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Nie jest bowiem skierowany względem rozstrzygnięcia organu i w związku z tym nie może być uznany za decyzję administracyjną, postanowienie bądź inny akt lub czynność wskazany w przywołanych wyżej przepisach regulujących właściwość sądów administracyjnych.
W ocenie Sądu I instancji, pismo Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach z 16 lutego 2022 r. zawiera wskazanie organu właściwego do rozstrzygnięcia przedmiotu danej sprawy, wyjaśniając jednocześnie zmianę właściwości podyktowaną zmianą przepisów w tym zakresie. Pismo to ma więc jedynie charakter pisma informującego spółkę o organie właściwym dla rozpoznania wniosku w oparciu o aktualne brzmienie art. 124 ust. 1 p.o.ś. Zdaniem Sądu I instancji, pismo organu z 16 lutego 2022 r. nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, jak i odmowy wykreślenia wpisu. Zaskarżone pismo nie stanowi również decyzji administracyjnej. Ubocznie Sąd I instancji zauważył, że nawet jeżeli przyjąć, że pismo to stanowiło decyzję administracyjną, to skarga w tym przedmiocie również podlegała odrzuceniu z uwagi na brak wyczerpania administracyjnego toku instancji.
Pismem z 2 września 2022 r., zatytułowanym "Zażalenie", spółka zaskarżyła postanowienie z 17 sierpnia 2022 r. w zakresie punktu pierwszego. Powyższe pismo Sąd I instancji potraktował jako skargę kasacyjną.
W ramach zarzutów skargi kasacyjnej spółka zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 i art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto spółka wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Po pierwsze, wnioski skargi kasacyjnej zostały częściowo błędnie sformułowane. Spółka zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji w części obejmującej odrzucenie skargi (pkt 1), natomiast uznała, że pkt 2 tego postanowienia dotyczący zwrotu wpisu sądowego od skargi jest dla niej korzystny i nie podlega zaskarżeniu. Spółka pomija jednak, że zwrot wpisu sądowego od skargi był w tym przypadku skutkiem odrzucenia skargi i ewentualne uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie postanowienia o odrzuceniu skargi musi również skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia w zakresie w jakim dotyczy zwrotu wpisu.
Ponadto żaden z przepisów ustawy p.p.s.a., jak i żaden przepis szczególny nie przewidują możliwości zasądzenia kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi, a zatem brak jest podstaw do formułowania wniosku o zasądzenie kosztów postępowania w tego rodzaju sprawie.
Po drugie, zakres kognicji sądów administracyjnych został określony w art. 3 § 2 p.p.s.a. Nie jest w ramach skargi kasacyjnej kwestionowane, że zaskarżone pismo nie mieści się w żadnej kategorii form działania organów administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 i pkt 4a-7 p.p.s.a. Natomiast w ramach zarzutów kasacyjnych spółka zarzuciła naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że akty i czynności o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., mają następujące cechy: 1) nie są decyzją ani postanowieniem;
- 2) mają charakter zewnętrzny, tj. są skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi;
- 3) są skierowane do indywidualnego podmiotu, a więc nie mają charakteru generalnego;
- 4) mają charakter publicznoprawny (należą do materii z zakresu administracji publicznej i mają charakter władczy);
- 5) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 6) podejmowane są przez podmiot wykonujący administrację publiczną. Te elementy określa się jako konstytuujące pojęcie aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 14/13 oraz B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego z 2006 r., nr 2, str. 16). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone pismo nie rozstrzyga władczo o obowiązkach lub uprawnieniach wynikających z przepisów prawa, ponieważ stanowi wyłącznie informację dla spółki o stanie sprawy. Tak też należy rozumieć stwierdzenie przez organ w tym piśmie, że "nie ma obecnie podstaw do realizacji wniosku o wykreślenie z rejestru prowadzonego na podstawie art. 124 p.o.ś. informacji o przekroczeniu dopuszczalnych poziomów pól elektroenegetycznych". Wynika to bowiem z tego, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska nie ma kompetencji w zakresie rejestru, o którym stanowi art. 124 ust. 1 p.o.ś. Wbrew stanowisku spółki, bez znaczenia jest, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Katowicach nie wystąpił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, ponieważ organ ten nie kwestionuje braku swojej kompetencji w tej sprawie, ale wskazuje spółce właściwy organ, do którego powinien zostać złożony wniosek o wykreślenie z rejestru. Jedynie ubocznie zauważyć należy, że również stronie przysługuje prawo złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, jak i ewentualnie inne środki prawne mające zwalczać brak załatwienia sprawy w stosownym terminie.
Powyższe oznacza, że nie można zaskarżonego pisma zakwalifikować jako aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co wyklucza kognicję wojewódzkiego sądu administracyjnego na tej podstawie. Skarga podlegała zatem odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji. Zarzuty podnoszące naruszenie powołanych przepisów nie zasługiwały więc na uwzględnienie.
Powyższe oznacza, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.