Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. akt VII SAB/Wa 92/20, po rozpoznaniu skargi M. SZ. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie skierowania wniosku o wyrażenie przez Sejm zgody na pociągnięcie posła do odpowiedzialności karnej, w pkt I. stwierdził, że Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; w pkt II. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt III. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej do rozpatrzenia wniosku M. SZ. o wyrażenie zgody na pociągnięcie posła Marka Kuchcińskiego do odpowiedzialności karnej.
Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli zarówno skarżący jak i Marszałek Sejmu RP.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA, sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2022 r. oraz wyznaczono skład do rozpoznania niniejszej sprawy. W wykonaniu ww. zarządzenia poinformowano strony postępowania o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, składzie orzekającym oraz terminie posiedzenia.
Pismem z dnia 15 września 2022 r. pełnomocnik M. SZ. wystąpiła na podstawie art. 5a § 1-4 ustawy z dnia 27 lipca 2021 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego NSA Mirosława Wincenciaka, wnosząc o stwierdzenie, że w sprawie rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny pod sygn. akt III OSK 3402/21, zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 5a § 1 P.u.s.a., tj. brak spełnienia przez sędziego Mirosława Wincenciaka wymogów niezawisłości i bezstronności z uwagi na okoliczności towarzyszące jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, które w niniejszej sprawie z uwzględnieniem okoliczności dotyczących skarżącego oraz charakteru jego sprawy mogą prowadzić do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji wyłączenie od udziału w sprawie o sygn. akt III OSK 3402/21 sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Mirosława Wincenciaka.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego przedstawiła argumentację na jego poparcie. Do wniosku dołączyła także szereg załączników.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z dniem 15 lipca 2022 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259), wszedł w życie przepis art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm., dalej: P.u.s.a.). Przepis ten przewiduje możliwość zbadania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, przy uwzględnieniu dalszych wymienionych w § 1 tego przepisu okoliczności. Badania dokonuje się na wniosek strony skarżącej lub uczestnika postępowania na prawach strony (art. 5a § 3). Uwzględniając wniosek sąd wyłącza sędziego od rozpoznania sprawy (art. 5a § 13).
Przepis art. 5a P.u.s.a. wprowadza zatem szczególną podstawę wyłączenia sędziego – związaną ściśle z okolicznościami jego powołania na stanowisko – oraz reguluje postępowanie w tym przedmiocie. Postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowania o wyłączenie sędziego z art. 18-24 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: P.p.s.a.).
W myśl art. 5a § 5 P.u.s.a., wniosek powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać:
- 1) żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w § 1;
- 2) przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie.
Wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5, podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn niedopuszczalny (art. 5a § 6).
Z przywołanego przepisu art. 5a § 5 P.u.s.a. wynika zatem, że wymogiem formalnym wniosku jest m.in. przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Przez "okoliczności uzasadniające żądanie" należy rozumieć przede wszystkim okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego – a przywołanie tych okoliczności i przedstawienie dowodów jest obligatoryjne, bowiem właśnie te okoliczności stanowią o odrębności podstawy wyłączenia sędziego z art. 5a P.u.s.a. Brakiem formalnym wniosku będzie więc nieprzywołanie okoliczności związanej z powołaniem sędziego na stanowisko i nieprzedstawienie stosownych dowodów na ich poparcie.
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że w ocenie wnioskodawcy powołanie sędziego Mirosława Wincenciaka na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonane przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą o KRS z 2017 r., nie było prawidłowe, a to z uwagi na brak po stronie tego organu gwarancji niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej. Według autorki wniosku, powołanie sędziego Mirosława Wincenciaka przez KRS, której niezależność od władzy została zakwestionowana w przywołanych w uzasadnieniu wniosku orzeczeniach sądów krajowych i międzynarodowych, uzasadnia wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności sędziego, w kontekście akcentowanego politycznego charakteru sprawy. Na poparcie swoich twierdzeń autorka wniosku załączyła dokumenty z procedury nominacyjnej sędziego oraz dokumenty na okoliczność sytuacji parlamentarnej skarżącego i charakteru jego sprawy.
W tym miejscu należy podkreślić, ze stosownie do art. 5 § 1c P.u.s.a. okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Oznacza to, że wszystkie argumenty podnoszone we wniosku, a związane z powołaniem sędziego Mirosława Wincenciaka na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie stanowią okoliczności uzasadniających żądanie w rozumieniu art. 5a § 5 P.u.s.a. Jednocześnie wnioskodawca nie przytoczył we wniosku żadnych okoliczności, dowodzących o naruszeniu przez sędziego obowiązujących go standardów postępowania po jego powołaniu do pełnienia urzędu sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, podczas gdy z art. 5a § 1 P.u.s.a. wynika że dla skuteczności wniosku konieczne jest łączne powołanie się nie tylko na fakty towarzyszące powołaniu sędziego, ale także dotyczące jego postępowania po objęciu urzędu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie istnieje w okolicznościach niniejszej sprawy żadna zależność pomiędzy powołaniem sędziego do pełnienia urzędu przez KRS z 2017 r., a przewidywanym sposobem jej procedowania w przyszłości przez Sąd z udziałem sędziego Mirosława Wincenciaka.
Sędzia Mirosław Wincenciak od 2009 r. orzeka w sprawach administracyjnych, przy czym od dnia 1 stycznia 2012 r., aż do powołania go w 2019 r. na stanowisko sędziego NSA orzekał w ramach delegacji w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Wieloletnia praca orzecznicza w na podstawie delegacji sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, trwająca prawie 8 lat, dowodzi, że powołanie w/wym dokonane w 2019 r. było normalnym i oczekiwanym skutkiem jego rozwoju zawodowego, wypracowanym przez samego sędziego, na osiągnięcie którego KRS ukonstytuowana w 2017 r. nie miała żadnego wpływu.
Wymaga podkreślenia, że sugestie poczynione przez skarżącego podważające niezawisłość i bezstronność sędziego Mirosława Wincenciaka są krzywdzące, albowiem prowadzą do wniosku, że sędzia został powołany na stanowisko na wniosek KRS podjęty z innych powodów niż właściwe dla rzetelnej procedury zmierzającej do obsadzenia stanowiska sędziego, pomijając dorobek naukowy i zawodowy sędziego oraz wysoką ocenę w postępowaniu konkursowym przed NSA.
W sprawie brak jest przesłanek do zastosowania konstrukcji z art. 5a §1 P.u.s.a., prowadzącej do wyłączenia sędziego od orzekania. Zgodnie z orzecznictwem NSA "okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego, tj. być jedynie uprawdopodobniona. Wyjaśnić także należy, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego lub sędziów w danej sprawie musi być realna, a zatem nie jest wystarczająca sama podejrzliwość bądź utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z nadmiernej wrażliwości strony " (postanowienie NSA II GZ 215/19 z dnia 15 października 2019r. LEX nr 2727655).
W sprawie nie przedstawiono żadnych dowodów, że sędzia Mirosław Wincenciak nie jest sędzią bezstronnym i niezawisłym.
Pojawiający się w sprawie konflikt polityczny pomiędzy posłami w żadnej mierze nie dotyczy sędziego i nie wpływa na sposób sprawowania przez niego urzędu.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że okoliczności powoływane przez wnioskodawcę oraz rzekome dowody na okoliczność niespełniania przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, nie spełniają warunków określonych w art. 5a § 5 P.u.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 5a § 6, § 18 P.u.s.a.., postanowił jak w sentencji.