Uzasadnienie
Pismem z 2 sierpnia 2021 r. Prezydent Miasta Łodzi wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi jako organu właściwego w sprawie kontroli inwestycji na działkach [...].
W uzasadnieniu wniosku Prezydent Miasta Łodzi wskazał, że wnioskiem z 9 listopada 2020 r. W.G. i A.P. (współwłaściciele nieruchomości zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] 5, dalej: wnioskodawcy) zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi o "przeprowadzenie wizji lokalnej, dokonania kontroli, oględzin przez Nadzór Budowlany inwestycji dokonywanej przez dewelopera - na działce sąsiadującej z naszą tj. na działce o numerze ewidencyjnym: [...] oraz fragmenty działek drogowych o numerach [...] w obrębie geodezyjnym G-50 - w związku ze znacznym podwyższeniem terenu przy pracach wykonywanych przez dewelopera (...)". Wnioskodawcy wskazali również, że "Dotychczasowe wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie tj. poprowadzenie rury drenarskiej wzdłuż granicy działki – w stosunku do wielkości terenu, która zostanie pokryta w ponad 80 procentach powierzchnią utwardzoną, wykostkowaną nie przyniosło absolutnie żadnych rezultatów". Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi przekazał przedmiotowe pismo Prezydentowi Miasta Łodzi jako organowi właściwemu w sprawie.
Prezydent Miasta Łodzi zawiadomieniem z 17 grudnia 2020 r. powiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie możliwego naruszenia art. 234 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.). Następnie 12 marca 2021 r. przeprowadzono oględziny terenu, podczas których stwierdzono, że na przedmiotowych nieruchomościach trwa proces budowlany. W dniu kontroli wybudowany był jeden budynek, a trzy były w trakcie budowy. W południowej części nieruchomości (tj. pomiędzy ul. [...], a pierwszym rzędem budynków) teren był utwardzony i wyłożony kostką brukową. Znajdowały się na nim dwa wpusty służące do odwadniania terenu. Obecny na gruncie pełnomocnik inwestora wskazał, że wzdłuż całej nieruchomości przy granicy z działką wnioskodawców znajduje się odwodnienie drenażowe, które ostatecznie podłączone będzie do tworzonej sieci odwadniającej nieruchomość.
Po przeprowadzonych oględzinach Prezydent Miasta Łodzi zwrócił akta sprawy Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Łodzi, wskazując, że w trakcie trwania procesu budowlanego to nadzór budowlanych jest uprawniony do przeprowadzenia kontroli na terenie budowy. Nadzór budowlany jest właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie naruszenia § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065), a także może nakazać inwestorowi wykonanie korekty lub dodatkowych prac w trakcie realizacji inwestycji. Jednocześnie organ ten ma możliwość zweryfikowania zastosowanego (projektowanego lub wykonanego) systemu odwadniania terenu, z uwzględnieniem, czy przyjęte założenia są wystarczające do odprowadzania wód opadowych z terenu nieruchomości.
W odpowiedzi Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi zwrócił dokumentację Prezydentowi Miasta Łodzi. W związku z powyższym Prezydent Miasta Łodzi wystąpił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Prezydent Miasta Łodzi wyjaśnił, że jedyną czynnością, jaką dokonał organ nadzoru budowlanego, była analiza kserokopii mapy zasadniczej oraz kserokopii projektu zagospodarowania terenu inwestycji.
W odpowiedzi na wniosek Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Łodzi jako organu właściwego w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
W przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/96, LEX nr 47890), a tym samym i przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47 oraz postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z 18 maja 2021 r., sygn. akt III OW 39/21 i z 10 maja 2022 r., sygn. akt III OW 176/21). Organy powinny brać więc pod uwagę przede wszystkim stanowisko wnioskodawców, którzy wnieśli o "przeprowadzenie wizji lokalnej, dokonania kontroli, oględzin przez Nadzór Budowlany inwestycji dokonywanej przez dewelopera - na działce sąsiadującej z naszą tj. na działce o numerze ewidencyjnym: [...] oraz fragmenty działek drogowych o numerach [...] w obrębie geodezyjnym G-50 - w związku ze znacznym podwyższeniem terenu przy pracach wykonywanych przez dewelopera (...)" Wniosek ten został skierowany do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, który jest uprawniony do kontroli inwestycji w trakcie jej realizacji, szczególnie w zakresie przestrzegania warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Natomiast zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r., zabrania się dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości. Wbrew twierdzeniom Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, organ ten posiada uprawnienia wykraczające poza tylko analizę mapy zasadniczej, natomiast wymaga to wszczęcia stosownego postępowania i przeprowadzenia postępowania dowodowego. W szczególności organ ten posiada uprawnienia kontrolne, o których stanowi art. 81a ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), a między innymi kontroli inwestycji domagali się wnioskodawcy. Na obecnym etapie Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza oczywiście, czy doszło do naruszenia warunków technicznych lub warunków udzielonego pozwolenia na budowę, jednak kwestia ta powinna zostać rozstrzygnięta przez organ nadzoru budowlanego w ramach posiadanych kompetencji.
Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi jako organ właściwy w sprawie.