Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 605/22) oddalił wniosek skarżącej D. Z. o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędzi WSA Agnieszki Góry – Błaszczykowskiej.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Pismem z 21 listopada 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędzię WSA Agnieszkę Górę – Błaszczykowską, wyznaczoną do rozpoznania sprawy o sygn. II SA/Wa 605/22, podnosząc, że w niniejszej sprawie celowo nie pouczono jej o uprawnieniach wynikających z art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm. – zwanej dalej P.u.s.a.) oraz nie wskazano podstawy prawnej wyznaczenia składu orzekającego. Nadto skarżąca wyraziła wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości Sędzi w świetle aplikowania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego oraz wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z: protokołu rozprawy z 7 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3398/21, pisma WSA w Warszawie z 25 października 2022 r. oraz obwieszczenia o konkursie na stanowiska sędziego Sądu Najwyższego (M. P. z 2021 r., poz. 392).
W oświadczeniu z 1 grudnia 2022 r. sędzia Agnieszka Góra – Błaszczykowska stwierdziła, że nie zachodzą żadne okoliczności wskazujące na niespełnianie przez nią wymogów niezawisłości lub bezstronności w rozumieniu art. 5a P.u.s.a. Nadto poinformowała, że jej kandydatura na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego nie została zaaprobowana przez Krajową Radę Sądownictwa i nie miała żadnego wpływu na treść informacji kierowanych do wnioskodawczyni przed rozprawą.
Oddalając powyższy wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na wstępie, że wiadome jest mu, że wyrokiem z 24 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 605/22 Sąd oddalił skargę skarżącej. Wniosek o przeprowadzenie tzw. testu bezstronności i niezawisłości wpłynął natomiast do Sądu po wydaniu wyroku. Wydanie orzeczenia nie stanowi jednak przeszkody w procedowaniu wniosku o zbadanie spełnienia przez Sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, który został złożony w terminie.
Następnie Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że z art. 5a § 5 pkt 2 P.u.s.a. wynika, że wymogiem formalnym wniosku jest przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie, przez które należy rozumieć okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego lub jego postępowania po powołaniu. Przywołanie tych okoliczności i przedstawienie dowodów jest obligatoryjne, a ich nieprzywołanie jest brakiem formalnym wniosku. "Okoliczności towarzyszące powołaniu" nie mogą być przywoływane w sposób abstrakcyjny, ale muszą być przytoczone i zaadresowane do powoływania na urząd konkretnej osoby. Przepis art. 5a § 1 P.u.s.a. odwołuje się do postępowania jako osobistego zachowania sędziego po jego powołaniu.
W ocenie Sądu pierwszej instancji nie można uznać za okoliczność uzasadniającą żądanie zawarte we wniosku fakt niepodania w zawiadomieniu o składzie orzekającym podstaw prawnych z art. 5a P.u.s.a. Przepis wymaga jedynie zawiadomienia o składzie rozpoznającym sprawę, a takie zawiadomienie skarżąca otrzymała. Przepisy nie wymagają też podawania podstawy prawnej wyznaczania składu orzekającego ani pouczania o uprawnieniach wynikających z art. 5a P.u.s.a. Nie miało to przy tym znaczenia, skoro skarżąca złożyła w terminie stosowny wniosek. Nadto zarządzenia o wyznaczeniu składu i informowanie o nim skarżącej następowało przez Przewodniczącego Wydziału. Oparcie wniosku tylko na tym argumencie wymagałoby jego odrzucenia z powodu niespełnienia wymogu formalnego, wskazanego w art. 5 § 5 pkt 2 P.u.s.a.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji wniosek nadaje się jednak do rozpoznania, bo przytoczono także inną okoliczność faktyczną, tj. dotyczącą uczestniczenia Sędzi w konkursie na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego do Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Ta okoliczność mieści się katalogu potencjalnych okoliczności "postępowania sędziego po jego powołaniu". Jest to przy tym okoliczność niesporna, ale brak jest podstaw prawnych do orzekania w przedmiocie dopuszczalności dowodu z dokumentów, skoro w art. 5a P.u.s.a. nie odesłano do stosowania P.p.s.a. w pełnym zakresie, w tym do stosowania art. 106 § 3 P.p.s.a. zaś samo obwieszczenie o konkursie jest opublikowane w oficjalnym publikatorze, Monitorze Polskim. W ocenie natomiast Sądu pierwszej instancji aplikowanie Sędzi w konkursie na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego do Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie może prowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy, bez względu na wynik takiego konkursu. Nie wymaga dowodzenia, że dziedzina prawa administracyjnego oraz dziedzina prawa pracy i ubezpieczeń społecznych są dość odległe tematycznie. Sędzia sądu administracyjnego nie staje się stronniczy i nie traci wymogu niezawisłości tylko dlatego, że szuka dróg kariery zawodowej poza sądownictwem administracyjnym. Sąd w ramach procedury testu bezstronności i niezawisłości nie ma natomiast prawa wypowiadania się o kompetencjach zawodowych, merytorycznych osoby powołanej na urząd sędziego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak na wstępie, na podstawie art. 5a § 12 P.u.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jako niedopuszczalne podlega odrzuceniu.
Stosownie do art. 5a § 16 zdanie pierwsze P.u.s.a. od postanowienia wydanego na skutek rozpoznania wniosku podmiotowi, który złożył wniosek i sędziemu, którego orzeczenie dotyczy, przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak przyjmuje się przy tym w orzecznictwie, zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje jedynie w przypadku merytorycznego rozpoznania wniosku (oddalenia wniosku lub też jego uwzględnienia poprzez wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy) – por. postanowienia NSA z 20 września 2022 r. sygn. akt II GSK 1396/22 i 19 grudnia 2022 r. sygn. akt III FZ 573/22 (orzeczenie przywołane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Dodatkowo zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 5a § 16 zdanie drugie i trzecie P.u.s.a. "[t]ermin do wniesienia zażalenia wynosi tydzień i biegnie dla każdego uprawnionego do wniesienia zażalenia od dnia doręczenia postanowienia wraz z uzasadnieniem. Przepis art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stosuje się". Przywołany art. 175 P.p.s.a. wprowadza tzw. przymus adwokacko – radcowski, a więc obowiązek sporządzenia – w odniesieniu do wniosku o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego: zażalenia – przez adwokata lub radcę prawnego lub inny z podmiotów określonych w tym przepisie. Ustanowiony przez ustawodawcę wymóg sporządzenia zażalenia w tego rodzaju sprawach przez profesjonalnego pełnomocnika ma charakter materialnoprawny, dlatego uchybienie temu wymogowi nie podlega uzupełnieniu.
W okolicznościach niniejszej sprawy zażalenie na postanowienie w przedmiocie zbadania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego nie zostało sporządzone ani przez profesjonalnego pełnomocnika, ani przez żaden z podmiotów wymienionych w art. 175 P.p.s.a. Zażalenie to sporządziła skarżąca osobiście. Oznacza to, że nie został spełniony obowiązek ustawowy z art. art. 5a § 16 P.u.s.a. w związku z art. 175 § 1 P.p.s.a., a strona skarżąca nie miała wymaganej ustawowo tzw. zdolności postulacyjnej do sporządzenia zażalenia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 5a § 18 P.u.s.a. w związku z art. 197 § 1 i § 2 w związku z art. 180 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.