Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie S. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 sierpnia 2022 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia starszego referendarza sądowego z 30 czerwca 2022 r.
W uzasadnieniu przytoczył art. 194 § 1 oraz art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a."). Zdaniem tego Sądu z powyższych przepisów wynika, że na postanowienie sądu wydane po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza zażalenie nie przysługuje. Wniesienie takiego zażalenia jest niedopuszczalne i skutkuje jego odrzuceniem, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, podnosząc że "sąd pierwszej instancji nie może działać jako sąd drugiej instancji", co jego zdaniem jest niezgodne z Konstytucją RP. Nadto wskazał, że sędzia orzekający w sprawie został wybrany przez "nową KRS" i zaskarżone orzeczenie jest z tego powodu nieistniejące.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny dopuszczalności środka odwoławczego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanego w wyniku sprzeciwu złożonego od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy.
Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy, które to czynności przykładowo zostały wymienione w § 2 ww. przepisu. Z kolei zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowienia referendarza stronie przysługuje sprzeciw do właściwego sądu administracyjnego, który orzeka jako sąd drugiej instancji na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1-3 p.p.s.a.).
Powyższe oznacza, że od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydanego w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego, nie przysługuje żaden środek odwoławczy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ ani art. 194 § 1 p.p.s.a., ani żaden inny przepis szczególny ustawy nie przewiduje możliwości zaskarżenia przedmiotowego orzeczenia zażaleniem. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 sierpnia 2022 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia starszego referendarza sądowego z 30 czerwca 2022 r., z uwagi na jego niedopuszczalność.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska żalącego o konieczności zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym tego, czy brak możliwości zaskarżenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego gwarantuje bezstronny dostęp do niezawisłego sądu i w konsekwencji należyte rozpoznanie sprawy w dwóch instancjach. Sprawa przyznania prawa pomocy jest kwestią incydentalną, pośrednio tylko związaną z rozstrzygnięciem sprawy sądowoadministracyjnej skarżącego "sprawy" w rozumieniu art. 45 Konstytucji RP (por. wyrok TK z 12 maja 2011 r., P 38/08, OTK-A 2011, nr 4, poz. 33).
Tym samym do postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie jest konieczne pełne stosowanie zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego, odnoszonej do postępowania głównego (por. szerzej postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt III OZ 766/22 i orzecznictwo tam powołane).
Stanowisko skarżącego kwestionujące legitymację osoby, która wydała zaskarżone postanowienie, z uwagi na wskazanie jej przez "nową KRS", pozostaje bez znaczenia dla niniejszej sprawy wpadkowej. Skarżący nie przedstawił w zażaleniu wpływu podanej przez niego okoliczności na zapadłe rozstrzygnięcie. Jego zdaniem z samego powołanego przez niego faktu ma wynikać, że zaskarżone postanowienie nie istnieje, przy czym w żaden sposób swojej koncepcji nie rozwinął, powołując się jedynie na postanowienie Sądu Najwyższego z 26 października 2022 r., sygn. akt II CSKP 556/22. Należy zauważyć, że orzeczenie to zapadło w stanie faktycznym i prawnym zupełnie odmiennym od przedmiotowej sprawy.
W wyrokach z 4 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 3626/21 i III FSK 4104/21, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w aspekcie unijnych i konwencyjnych standardów prawa do sądu, można uznać, że jeżeli w składzie orzekającym wojewódzkiego sądu administracyjnego zasiada sędzia bądź asesor sądowy, spełniający konstytucyjne standardy niezależności, niezawisłości i bezstronności, nawet jeżeli został powołany przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018 poz. 3), to taki sąd należy uznać za sąd europejski w rozumieniu art. 2 i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 6 ust. 1-3 Traktatu o Unii Europejskiej w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
W zażaleniu nie podano żadnych przesłanek, z których wynikałoby, że sędzia orzekający przy wydaniu zaskarżonego postanowienia nie spełnia konstytucyjnych standardów niezależności, niezawisłości i bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił więc stanowiska skarżącego, zgodnie z którym zaskarżone postanowienie jest orzeczeniem nieistniejącym.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
- - ---------------------- 2