Uzasadnienie
Postanowieniem z 20 maja 2026 r., sygn. akt III SA/Gd 652/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wyłączenia sędziego NSA Jacka Hyli oraz sędziego WSA Bartłomieja Adamczaka od orzekania w sprawie skarg M. M. o (dalej: skarżący) oraz Powiatu K. na zarządzenie zastępcze Wojewody Pomorskiego z dnia 26 września 2025 r. nr PN-II.4102.1.2025.JB w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego.
Zażalenie od powyższego postanowienia złożył skarżący.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III z 2 lipca 2026 r. sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w dniu 25 września 2026 r., a jako sędziego sprawozdawcę wskazano sędziego NSA Teresę Zyglewską.
Pismem z 18 września 2026 r. skarżący, na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) dalej "p.p.s.a.", wniósł o wyłączenie sędziego NSA Teresy Zyglewskiej od orzekania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że sędzia, o której wnosi o wyłączenie, orzekała często w sprawach dotyczących wygaśnięcia mandatu radnego, a jej rozstrzygnięcia są dla radnych niekorzystne.
W dniu 22 września 2026 r. sędzia NSA Teresa Zyglewska oświadczyła, że po jej stronie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 p.p.s.a. wyłączające sędziego od rozpoznania niniejszej sprawy, jak i nie istnieją inne okoliczności, które mogłyby wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w tej sprawie (art. 19 p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jak podkreśla się w doktrynie, w związku z tym, że względne przesłanki wyłączenia nie zostały jednak w art. 19 p.p.s.a. określone w sposób wyczerpujący, to przyjmuje się, że "przepis ten odnosi się do istnienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, czyniąc go potencjalnie podejrzanym o brak obiektywizmu przy jej rozpoznawaniu (tzw. iudex suspectus). W literaturze przyjmuje się, że samo występowanie sytuacji uzasadniającej w jakimś stopniu podejrzenie sędziego o stronniczość może stanowić przyczynę jego wyłączenia ze sprawy" (J.P. Tarno, Wyłączenie sędziego w postępowaniu sądowo administracyjnym, s. 233).
Jednocześnie przyjęcie, że subiektywne przeświadczenie wnioskującego o braku obiektywizmu sędziego może skutkować wyłączeniem sędziego od rozpoznania sprawy, prowadziłoby do negacji spójności i pewności prawa oraz do nieprzewidywalnych skutków w praktyce orzeczniczej (post. NSA z 14 czerwca 2012 r., I OZ 420/12, Legalis). Celem tej regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyr. TK z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005, Nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (wyr. TK z 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A 2004, Nr 7, poz. 67)" - tak np. komentarz do art. 19 p.p.s.a. w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 6, Warszawa 2019.
W nawiązaniu do argumentacji wniosku podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie ugruntowany jest przy tym pogląd, w myśl którego przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić okoliczność, że sędzia brał udział w rozpoznawaniu innych podobnych spraw, wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych, które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. — Dz. U. z 1997 r. poz. 483, ze zm.) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych — Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji, zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach, nawet między tymi samymi stronami postępowania, byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 339/10; z 25 marca 2023 r., sygn. akt III FZ 231/23; z 23 października 2025 r., sygn. akt I FZ 150/25; z 28 stycznia 2026 r., sygn. akt I GZ 9/26).
Zauważyć również trzeba, że Sąd rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie nie jest uprawniony do oceny prawidłowości lub aktualności wydanych przez inny Sąd orzeczeń, w składzie którego znajdował się ww. sędzia.
W przedmiotowej sprawie objęta wnioskiem o wyłączenie sędzia NSA Teresa Zyglewska złożyła stosowne oświadczenia, które nie zostały skutecznie zakwestionowane, zaś wskazane we wniosku argumenty okazały się być niezasadne.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w związku z art. 19 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.