Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 531/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę kasacyjną [..] z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 531/20 w sprawie ze skargi [.] z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [..] lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 5 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 531/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi [..] z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [.] lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu, uchylił zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem Wójta Gminy T. z dnia [.]. stycznia 2020 r. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł uczestnik postępowania, [..] z siedzibą w W. Strona skarżąca kasacyjnie nie dołączyła jednak do skargi kasacyjnej jej odpisów, a jedynie niepoświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie.
W związku z powyższym, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 marca 20201 r. Sąd w piśmie z dnia 10 marca 2021 r. wezwał pełnomocnika skarżącego kasacyjnie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie jej dwóch odpisów w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie w dniu 26 marca 2021 r. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik nadesłał dwa egzemplarze nieuwierzytelnionych kserokopii skargi kasacyjnej. Pomimo upływu zakreślonego terminu strona skarżąca kasacyjnie nie złożyła natomiast wymaganych odpisów skargi kasacyjnej.
Sąd stwierdził, że w myśl art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej P.p.s.a.) strona ma obowiązek dołączenia do każdego pisma, a więc także skargi kasacyjnej, jego odpisów i odpisów załączników dla doręczenia ich pozostałym stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie lub uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (§ 2).
Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13 stwierdził, iż niedołączenie przez stronę skarżącą zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 P.p.s.a. uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może zostać usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Pogląd wyrażony w powyższej uchwale należy odnosić również do skarg kasacyjnych od wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, skoro w zakresie obowiązku załączenia do pisma odpowiedniej ilości jego odpisów skarga kasacyjna winna spełniać takie same wymogi, jak skarga.
Sąd podniósł, że w niniejszej sprawie wezwanie do usunięcia w terminie siedmiu dni braków formalnych skargi kasacyjnej przez nadesłanie jej dwóch odpisów doręczono prawidłowo profesjonalnemu pełnomocnikowi strony skarżącej kasacyjnie w dniu 26 marca 2021 r. Wprawdzie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie w wyznaczonym terminie odpowiedział na wezwanie, jednak określonego w nim obowiązku nie wykonał w sposób prawidłowy, bowiem do odpowiedzi załączył jedynie kserokopie skargi kasacyjnej w dwóch egzemplarzach niepoświadczone za zgodność z oryginałem, ani też nieopatrzone własnoręcznym podpisem tego pełnomocnika. Dołączenie do pisma procesowego, jako jego odpisu, kopii (kserokopii nie poświadczonej za zgodność podpisem strony, jej przedstawiciela lub pełnomocnika procesowego), nie stanowi prawidłowego wykonania obowiązku wynikającego z art. 47 § 1 w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a.
W konsekwencji Sąd stwierdził, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie w dniu 2 kwietnia 2021 r.
Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący kasacyjnie, zarzucając mu naruszenie:
- 1. Art. 47 § 1 i 2 w zw. z art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 P.p.s.a. przez bezzasadne przyjęcie, że złożenie w wyniku wezwania do usunięcia braków formalnych skargi jedynie kserokopii skargi kasacyjnej niepoświadczonych za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika, stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie skardze prawidłowego biegu i tym samym skutkuje odrzuceniem skargi zgodnie z art. 178 P.p.s.a., podczas gdy odpisem pisma procesowego w tym również kserokopia samego pisma, jest każdy jego dalszy egzemplarz zgodny z oryginałem. Istotą bowiem odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Może to być kopia maszynowa, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania,
- 2. art. 178 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi kasacyjnej na skutek braku prawidłowego uzupełnienia braków formalnych skargi, w sytuacji gdy przedłożenie kserokopii pisma zamiast odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem w żadnym wypadku nie stoi na przeszkodzie nadaniu skardze kasacyjnej biegu.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Kwestia dotycząca obowiązku złożenia odpisów skargi (również i skargi kasacyjnej) poświadczonych za zgodność z oryginałem jest zagadnieniem, które nie jest traktowane ani w orzecznictwie ani w doktrynie jednomyślnie. Zgodnie z jednym stanowiskiem zarówno fotokopie, jak i wydruki z poczty elektronicznej wymagają uwierzytelnienia przez stronę (zob. R. Hauser i M. Wierzbowski (red.): Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, str. 274 oraz H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011. Wydanie 4., s. 302). Zgodnie natomiast z drugim poglądem, skoro wedle art. 47 § 2 p.p.s.a. odpisami mogą być "uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej", to dopuszczalne jest traktowanie jako odpisów również innego rodzaju wydruków czy kopii, także nieuwierzytelnionych (G. Radecki (w:) R. Mikosz, G. Radecki, Ł. Strzępek.
Pisma stron w postępowaniu sądowoadministracyjnej. Komentarz, orzecznictwo, wzory, Warszawa 2008, s. 31-32; oraz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 137).
Odwołując się do argumentów zażalenia podnieść należy, że istnieje pogląd, że nadesłanie w uzupełnieniu braków formalnych kopii skargi (skargi kasacyjnej) nie poświadczonej za zgodność z oryginałem automatycznie nie wyklucza możliwości nadania jej dalszego biegu, a odrzucenie skargi byłoby nadmiernym formalizmem. W ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego pogląd ten nie może być jednak w realiach niniejszej sprawy uznany za słuszny.
Skarga kasacyjna, poza szczególnymi wymaganiami dotyczącymi jej konstrukcji, musi odpowiadać także podstawowym wymogom, jakim powinny odpowiadać pisma w postępowaniu sądowym, wskazanym w art. 46 i art. 47 P.p.s.a. Z przepisu art. 47 § 2 powołanej ustawy wynika, że fotokopia może być uznana za odpis, o ile została uwierzytelniona. A contrario uznać należy, że fotokopia/kserokopia nieuwierzytelniona nie jest odpisem w ogóle (ustawodawca zdecydował się w tym zakresie na zawężenie pojęcia "odpisu"). Przeciwny wniosek pozbawiałby art. 47 § 2 P.p.s.a. ratio legis. Gdyby odpisami mogły być fotokopie (kserokopie) nieuwierzytelnione, to wskazanie na taki wymóg w art. 47 § 2 P.p.s.a. pozbawione byłoby znaczenia prawnego, a interpretacja przepisu prowadząca do takich konkluzji byłaby niezgodna z zasadą racjonalności ustawodawcy.
Jeżeli skarga kasacyjna nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia (art. 177a P.p.s.a.). Brakiem uniemożliwiajacym nadanie dalszego biegu pismu, jakim jest skarga kasacyjna, jest niedołączenie do niej odpisów skargi kasacyjnej dla każdej ze stron.
W niniejszej sprawie prawidłowo więc strona skarżąca została wezwana do usunięcia zaistniałych braków formalnych skargi kasacyjnej. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 marca 20201 r. skierowano do pełnomocnika skarżącego kasacyjnie wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie dwóch odpisów skargi kasacyjnej pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Skoro w odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik przesłał kserokopie skargi kasacyjnej, które nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem, nie mogły być one uznane za odpisy skargi kasacyjnej.
Bez względu jednak na to, czy odpis jest egzemplarzem pisma zgodnym z układem treści z oryginałem czy też osobno sporządzonym dokumentem, zawsze niezbędne jest poświadczenie jego zgodności z oryginałem. Poświadczenie za zgodność z oryginałem oznacza, że osoba go podpisująca bierze odpowiedzialność za zgodność treści oryginału z odpisem. Brak poświadczenia za zgodność z oryginałem kserokopii skargi kasacyjnej, wywiera wpływ na sytuację procesową pozostałych stron postępowania i stanowi brak istotny uniemożliwiający nadania sprawie dalszego biegu (post. NSA z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1266/17). Nieuwierzytelniona kserokopia nie jest odpisem w rozumieniu art. 47 § 1 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt: I GZ 605/16; z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt: I FZ 327/15, z dnia 13 maja 2016 r., sygn. akt: II GZ 442/16 i z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt: II GZ 1010/15).
Podkreślenia również wymaga, że skarga kasacyjna jest pismem, które powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Od profesjonalnych podmiotów należy oczekiwać, że będą wiedziały w jaki sposób dochować wymaganych procedur w postępowaniu wszczętym skargą kasacyjną. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarżący kasacyjnie reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wezwany do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej przez nadesłanie dwóch poświadczonych odpisów skargi kasacyjnej nadesłał kserokopie, bez uwierzytelnienia. Nadesłanie przez zawodowego pełnomocnika na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie odpisu skargi kasacyjnej poświadczonego za zgodność z oryginałem kopii skargi niepoświadczonej za zgodność z oryginałem uważa się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za niewykonanie tego wezwania (por. np. postanowienie NSA z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt: II OZ 1208/17, postanowienie NSA z dnia 30 października 2017 r., sygn. akt: II OZ 1288/17).
Potwierdza to uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13, w której stwierdzono, że (1) niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Nieprzedłożenie wymaganych przez art. 47 § 1 p.p.s.a. odpisów wniesionego pisma jest brakiem istotnym, tj. takim, który uniemożliwia nadanie danemu pismu dalszego prawidłowego biegu (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt: II FZ 1988/14, postanowienie NSA z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt: II GZ 153/17).
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. zażalenie oddalił.