Uzasadnienie
Postanowieniem z 1 lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę M.K. (dalej: skarżący) na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku z [...] stycznia 2021 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że wraz ze skargą na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku z [...] stycznia 2021 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych w całości. Wniosek zarejestrowano pod sygn. akt II SPP/Gd 16/21. Zarządzeniem z 30 marca 2021 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania z uwagi na brak złożenia wymaganego formularza PPF. Zarządzenie to jest prawomocne.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 23 kwietnia 2021 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie doręczono skarżącemu 30 kwietnia 2021 r. Termin do uiszczenia wpisu upłynął 7 maja 2021 r.
W dniu 14 maja 2021 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został zarejestrowany pod sygn. akt II SPP/Gd 62/21. Postanowieniem z 19 maja 2021 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym.
Sąd I instancji wskazał, że pomimo prawidłowego pouczenia o skutkach braku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, skarżący nie uiścił wpisu sądowego w tej sprawie. Oznacza to, że skarga podlegała odrzuceniu. Jednocześnie Sąd I instancji wyjaśnił, że bez znaczenia było w tym przypadku późniejsze przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 244 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), jak i w związku z art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a., skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W tej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący, pomimo skutecznego wezwania nie uiścił wpisu sądowego od skargi.
Z przepisów ustawy p.p.s.a. wynika obowiązek poniesienia przez stronę kosztów postępowania toczącego się z jej inicjatywy. Przejawem tej zasady jest między innymi obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, w tym również wpisu od skargi. Brak wykonania obowiązku w tym zakresie powoduje, że sąd administracyjny nie może rozpoznać wnoszonych przez stronę pism.
Przedmiotowa sprawa nie jest jedną ze spraw, które podlegają ustawowemu zwolnieniu z kosztów sądowych (art. 239 p.p.s.a.). Ponadto wyjątkiem od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest instytucja prawa pomocy. W tej sprawie skarżący występował o przyznanie prawa pomocy wraz ze skargą, ale wniosek w tym przedmiocie został prawomocnie pozostawiony bez rozpoznania. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych po upływie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i przyznanie prawa pomocy odnosi skutek od momentu wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy i nie miało wpływu na obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi (nie zwalniało z tego obowiązku).
Wbrew twierdzeniom zażalenia, Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, w tym powołanych w zażaleniu art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 244 p.p.s.a., jak i w związku z art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Podstawą odrzucenia skargi był art. 220 § 3 p.p.s.a. (brak uiszczenia wpisu sądowego od skargi), a nie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (brak uzupełnienia braków formalnych skargi). Ponadto przepis art. 244 p.p.s.a. dzieli się na trzy jednostki redakcyjne (paragrafy) i reguluje zakres, w jakim może zostać przyznane prawo pomocy. Nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie skarżącemu przyznano prawo pomocy, ale jak już wyżej wskazano, nie miało to wpływu na obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Natomiast zgodnie z art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a., strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wydane w tej sprawie postanowienie referendarza sądowego z 19 maja 2021 r. wywołuje skutki od daty jego wydania. Od tego też dnia skarżący nie jest zobowiązany do ponoszenia kosztów sądowych.
Skarżący był więc zobowiązany uiścić wpis sądowy od skargi. Nieopłacona skarga podlegała odrzuceniu, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.