Postanowienie NSA z 13 stycznia 2023 r., III OZ 791/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 13 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji [...] na postanowienie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II SAB/Bd 29/22

Sprawa

w sprawie ze skargi Fundacji [...] na bezczynność Dyrektora Przedszkola [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 8 czerwca 2022 r., II SAB/Bd 29/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Fundacji [...] na bezczynność Dyrektora Przedszkola [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej stwierdził, że Dyrektor Przedszkola [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z 19 listopada 2021 r. o udzielenie informacji publicznej (pkt 1), stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), umarzył postępowanie w przedmiocie zobowiązania Dyrektora Przedszkola [...] do rozpoznania wniosku (pkt 3) oraz zasądził od Dyrektora Przedszkola [...] na rzecz skarżącej kwotę 167 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 4).

Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 4. wyroku Sąd wyjaśnił, że o zwrocie kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu od skargi (100 zł), wynagrodzenia pełnomocnika (50 zł) i opłacie skarbowej za pełnomocnictwo (17 zł) orzekł w oparciu o art. 200 i 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."). Sąd zmiarkował zwracaną kwotę wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą na podstawie art. 206 p.p.s.a., mając na uwadze to, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu analogicznych, inicjowanych przez skarżącą Fundację, zarejestrowanych przed Sądem (dotychczas zarejestrowano 33 takie sprawy). Sposób działania skarżącej jest w tych sprawach taki sam – wniosek o udostępnienie informacji publicznej wysyłany jest zbiorczą wiadomością elektroniczną do wielu adresatów, a następnie do wojewódzkiego sądu administracyjnego wywodzona jest skarga na bezczynność tych podmiotów o takiej samej treści, z uwzględnieniem niewielkich odmienności dotyczących konkretnych spraw. W ocenie Sądu powyższe uzasadnia zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego skarżącą Fundację jedynie w niewielkiej części, uwzględniając jego minimalny nakład pracy, jak i seryjność oraz nieskomplikowany charakter inicjowanych spraw.

Skarżąca zaskarżyła zażaleniem postanowienie Sądu pierwszej instancji w tej części, w jakiej odmówiono zasądzenia od organu na jej rzecz zwrotu pełnych kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, ograniczając jego wysokość z minimalnej stawki z §14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (480 zł), tj. do 50 zł.

Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj:

1. art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, poprzez zaniechanie przyznania stronie skarżącej pełnego zwrotu niezbędnych kosztów postępowania (w skład których powinno wchodzić wynagrodzenie radcy prawnego według stawki minimalnej w kwocie 480 zł), pomimo zasadności skargi w całości,
2. art. 206 p.p.s.a., poprzez bezpodstawne, rozszerzające zastosowanie "wyjątkowej" regulacji, mimo braku szczególnych przesłanek "słusznościowych", uzasadniających tak drastyczne (bo blisko 10-krotne) zmniejszenie wynagrodzenia pełnomocnika,

• przy czym naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziły do bezpodstawnego zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kwoty znacznie niższej niż należna.

Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o zmianę postanowienia w skarżonej części, poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącej, dodatkowo kwoty 430 zł (tj. różnicy pomiędzy należnymi 480 zł a zasądzonymi dotychczas 50 zł) wskutek czego, postanowienie zawarte w pkt 4 sentencji wyroku - po korekcie instancyjnej - powinno przyznać łącznie od organu kwotę 597 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten dopuszcza możliwość miarkowania kosztów postępowania na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, a ustalenie czy w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", zostało pozostawione do uznania sądu. Sąd dokonuje analizy wszelkich mających znaczenie dla tej kwestii okoliczności sprawy i ocenia, czy występuje w niej uzasadniony przypadek. W razie miarkowania kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 21 lutego 2011 r., II FZ 8/11). W związku z tym, że art. 206 p.p.s.a. dotyczy kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o których mowa w art. 205 p.p.s.a., to obejmuje swoim zakresem także miarkowanie wysokości wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (por. M. Niezgódka-Medek [w:]. B. Dauter., A. Kabat. M. Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz – komentarz do art. 206, LEX/el).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd pierwszej instancji był uprawniony do zastosowania tego przepisu, albowiem charakter i stopień zawiłości sprawy oraz związany z tym nakład pracy pełnomocnika nie uzasadniają uwzględnienia żądania co do przyznania na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w pełnej, przewidzianej przepisami rozporządzenia, wysokości. Aktywność pełnomocnika w niniejszej sprawie sprowadzała się w istocie do napisania skargi oraz pisma procesowego z 17 maja 2022 r., które nie przyczyniło się w istotny sposób do wyjaśnienia sprawy. Sprawa nie miała skomplikowanego charakteru, a nadto była bliźniaczo podobna do innych spraw zainicjowanych przez skarżącą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, co jest Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu znanemu z urzędu. Skarżąca, reprezentowana przez tego samego pełnomocnika, wywiodła wiele jednobrzmiących skarg na bezczynność organów w przedmiocie rozpoznania wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Złożone wnioski o udostępnienie informacji publicznej dotyczyły otrzymanej dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Czynności pełnomocnika skarżącej miały zatem charakter powtarzalny. W związku z tym, nakład pracy pełnomocnika związany z prowadzeniem niniejszej sprawy, Sąd pierwszej instancji zasadnie ocenił jako nieznaczny, co uzasadniało miarkowanie kosztów zastępstwa procesowego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, działanie skarżącej oraz liczba i treść złożonych wniosków o udostępnienie informacji publicznej świadczy o nadużyciu prawa do informacji publicznej, na które składają się takie okoliczności jak: seryjność i podobieństwo skarg, akcentowanie w treściach pism kwestii kosztów postępowania, model działania skarżącej i jej pełnomocnika oraz korelacja czasowa między wniesieniem skargi a zaistnieniem bezczynności w sprawie.

Okoliczności niniejszej sprawy niewątpliwie uzasadniały miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika. Stwierdzić zatem należy, że rozstrzygnięcie o odstąpieniu od zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego, zawarte w punkcie IV wyroku, w pełni znajduje oparcie w art. 206 p.p.s.a. Przepis ten bowiem daje podstawę Sądowi do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika, poprzez odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części dotyczącej jego wynagrodzenia.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.