Wyrok NSA z 26 stycznia 2005 r., OSK 1032/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 stycznia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 marca 2004r.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska, Sędziowie NSA Roman Hauser (spr.), Zygmunt Niewiadomski
Łukasz Celiński protokolant

Sprawa

w sprawie sygn. akt II SA/GD 2861/01 w sprawie ze skargi J. M. i R. M. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania 2) zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku na rzecz skarżącej J. M. kwotę 430 zł (słownie: czterysta trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego

Uzasadnienie

Wyrokiem z 4 marca 2004 r. (II SA/Gd 2861/01) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. M. i R. M. (skarżący) na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z [...] ([...]) w przedmiocie nakazu rozbiórki.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] wydaną na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414, ze zm.) i art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229) oraz art. 104 k.p.a. nakazującą rozbiórkę budynku letniskowego znajdującego się na działce nr 127 w J., gmina [...], budynku gospodarczego przylegającego do budynku letniskowego oraz ganku przy wejściu do budynku letniskowego. Podstawą prawną nakazu rozbiórki był art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 24 października 1974 r. – Prawo budowlane, zgodnie z którym, obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stwierdził, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

W planie miejscowym ogólnym zabudowania przestrzennego gminy [...] zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy [...] z 27 kwietnia 1990 r. działka 217 w J. przeznaczona jest pod uprawy polowe i w takim celu powinna być wykorzystywana. Zatem lokalizacja obiektów, powstałych bez wymaganego zezwolenia na tej działce jest niezgodna z planem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślił, że organy administracji w tej sprawie, wobec tego, że budowa obiektu, którego dotyczy postępowanie, została zakończona przed 1 stycznia 1995 r., słusznie nie stosowały art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r., lecz dotychczasowe przepisy regulujące postępowanie związane z usuwaniem samowoli budowlanej, czyli art. 37 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. Stosownie do treści art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 24 października 1974 r. – Prawo budowlane obiekt budowlany wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy podlega przymusowej rozbiórce, gdy organ stwierdzi, że znajduje się ona na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę.

Sąd podkreślił, że skarżąca nie kwestionuje istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń, a mianowicie tego, że obiekt został wybudowany samowolnie oraz że znajduje się na terenie, który nie jest przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę, lecz pod uprawy polowe.

Z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 24 października 1974 r. – Prawo budowlane wynika, że istotne dla rozstrzygnięcia o rozbiórce w oparciu o ten przepis jest przeznaczenie terenu, na którym znajduje się samowolnie postawiony obiekt budowlany, w chwili podejmowania decyzji. Zatem jakakolwiek zamierzona zmiana planu zagospodarowania przestrzennego, a tym bardziej kwestionowanie zasadności ustaleń tego planu i wnioski o jego zmianę nie mogły mieć znaczenia dla wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Dopóki plan zagospodarowania przestrzennego obowiązuje i przewiduje na danym terenie uprawy polowe, to jakakolwiek zabudowa nie jest na nim możliwa, a obiekty wybudowane samowolnie podlegają rozbiórce, bez względu na to, jakiej są konstrukcji (lekkiej czy innej) i czy są trwale związane z gruntem.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący, zarzucając naruszenie art. 3 i art. 37 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. – Prawo budowlane poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz jego zmianę oraz o uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...], albo o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wnieśli także o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślili, że wzniesienie na terenach użytkowanych rolniczo obiektu budowlanego bezpośrednio związanego z prowadzoną produkcją rolną nie narusza art. 3 Prawa budowlanego, w sytuacji, gdy plan zagospodarowania przestrzennego nie zawiera odpowiedniego zakazu wznoszenia na działce obiektów służących zapewnieniu odpowiednich warunków socjalno - bytowych osobom prowadzącym produkcję rolną. Ponadto skarżący zwrócili uwagę, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nakaz rozbiórki może zostać wydany wyłącznie wówczas, gdy budynek został wybudowany niezgodnie z obowiązującym w dacie budowy miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy w rozpatrywanej sprawie organy administracji decyzje swoje wydały na podstawie planu z 1990 r., mimo że obiekty zostały wybudowane przed 1990 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do art. 183 § 1 powołanej ustawy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Zdaniem Sądu nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku art. 3 ustawy z 24 października 1974 r. (Dz. U. Nr 89, poz. 414, ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, ponieważ przepis ten nie był podstawą wydania orzeczenia przez ten Sąd.

Natomiast zarzut błędnej wykładni i zastosowania przez Sąd Wojewódzki art. 37 ust. 1 powołanej ustawy – Prawo budowlane należy uznać za zasadny. Sąd Wojewódzki, błędnie uznał, że "z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r, Prawo budowlane wynika, że istotne dla rozstrzygnięcia o rozbiórce w oparciu o ten przepis jest przeznaczenie terenu (...) w chwili podejmowania decyzji". Należy podkreślić, że zarówno z brzmienia powołanego przepisu, jak również z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż decydujące znaczenie ma plan obowiązujący w czasie budowy (por. wyrok NSA z 20 maja 2004 r., OSK 281-282/04). W orzeczeniach organów administracji publicznej, a za nimi w zaskarżonym wyroku sądu I instancji, nie odniesiono się natomiast do tego, czy i jaki miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązywał dla danego terenu w czasie budowy.

W rozpatrywanej sprawie skarżący podkreślali, że sporne obiekty zostały wybudowane przed 1990 r., a więc przed zatwierdzeniem miejscowego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego. Twierdzenie to nie zostało zakwestionowane w trakcie postępowania administracyjnego, a mimo to Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując błędnej wykładni art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, uznał, że w rozpatrywanej sprawie ma zastosowanie plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą z 27 kwietnia 1990 r.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 i 185 (1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 tej ustawy.