Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 marca 2004 r. oddalił skargę Roberta B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, z dnia 21 stycznia 2002 r. (...), w przedmiocie wznowienia postępowania dyscyplinarnego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Komendant Główny Straży Granicznej decyzja (...) z dnia 27 sierpnia 2001 r., działając na podstawie par. 48 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 grudnia 1997 r. w sprawie udzielania wyróżnień oraz postępowania dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy Straży Granicznej /Dz.U. nr 154 poz. 1015 ze zm./, art. 145 par. 1 i art. 151 par. 1 Kpa, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania dyscyplinarnego wszczętego postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2001 r. odmówił uchylenia decyzji (...) Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 19 maja 2000 r. utrzymującej w mocy orzeczenie (...) z dnia 12 kwietnia 2000 r. o ukaraniu Roberta B. karą dyscyplinarną wydalenia ze służby.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, iż skarżący wystąpił w dniu 21 lipca 2001 r. z wnioskiem o wznowienie postępowania dyscyplinarnego z powołaniem się na nowe okoliczności, które nie były znane w toku tego postępowania, a dotyczące stanu jego zdrowia psychicznego i poczytalności w dacie zdarzenia będącego przedmiotem postępowania dyscyplinarnego.
Analiza materiałów sprawy nie wskazuje, w ocenie organu, na zaistnienie którejkolwiek przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania dyscyplinarnego. Okoliczności podniesione we wniosku o wznowienie były znane w toku postępowania dyscyplinarnego. Nie ujawniono także naruszenia przepisów, które miałoby wpływ na treść orzeczenia o ukaraniu.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją (...) Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 stycznia 2002 r., który podzielił stanowisko organu I instancji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Robert B. zarzucił powyższym decyzjom naruszenie przepisu par. 47 ust. 1 powołanej rozporządzenia z dnia 10 grudnia 1997 r., przez odmowę wznowienia postępowania, pomimo zaistnienia przesłanek wskazanych w pkt 2 i 3 tego przepisu, w szczególności ujawnienia istotnych dla sprawy okoliczności - zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego stan chorobowy w dacie zdarzenia i wątpliwości co do poczytalności oraz wykazania, że orzeczenie dyscyplinarne zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa.
Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, względnie stwierdzenie jej nieważności.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie powołując się na ustalenia faktyczne i prawne poczynione w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, za nietrafne uznał zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisu par. 47 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 grudnia 1997 r. w sprawie udzielania wyróżnień oraz postępowania dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy Straży Granicznej. Powołany przepis stanowi w pkt 2 i 3, iż postępowanie dyscyplinarne zakończone prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym wznawia się, jeżeli: ujawnione zostały istotne dla sprawy okoliczności nieznane w toku postępowania dyscyplinarnego lub orzeczenie wydano z naruszeniem obowiązujących przepisów, jeżeli mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia. W niniejszej sprawie wykazano, w sposób nie budzący wątpliwości, że wskazane przesłanki nie występują.
Przedłożone przez skarżącego zaświadczenie lekarskie, uzyskane po prawomocnym zakończeniu postępowania dyscyplinarnego, w którym przedstawiono wyniki badań skarżącego i ocenę stanu jego zdrowia, nie jest okolicznością nieznaną w toku postępowania dyscyplinarnego.
Kwestia stanu zdrowia skarżącego oraz, czy świadomie wprowadził się on w dniu 20 lipca 1999 r. w stan upojenia alkoholowego, co uniemożliwiło mu wykonywanie obowiązków służbowych, były bowiem podnoszone i wyjaśniane w toku postępowania dyscyplinarnego. Okoliczność, iż dopuszczony w tym postępowaniu dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów nie został przeprowadzony i ostatecznie o stanie zdrowia skarżącego orzekła Wojewódzka Komisja Lekarska przy (...) Oddziale Straży Granicznej, której orzeczenie zostało uznane za miarodajny dowód w sprawie, nie może jednak stanowić przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania dyscyplinarnego.
Orzeczenie o ukaraniu, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek skarżącego, zostało utrzymane w mocy decyzją (...) Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 19 maja 2000 r. i brak jest podstaw do przyjęcia, że zostało ono wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów, a zatem, że zaistniała przesłanka do wznowienie postępowania także z par. 47 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia.
Robert B. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie. Jak podstawę skargi kasacyjnej skarżący wskazał naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 141 par. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - poprzez nie ustalenie związku przyczynowego między wynikiem postępowania a orzeczeniem biegłego lekarza psychiatry, która to opinia ma dla skarżącego charakter szczególny, zwłaszcza że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ocenił ten dowód lakonicznie i nieprzekonywująco w oderwaniu od reszty materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik spraw /por. tezę wyroku SN z 3 czerwca 1974 r. II CR 273/74 - nie publ./,
- art. 114 Kpa - poprzez nieprzeprowadzenie próby ugodowej /postępowania mediacyjnego lub uproszczonego/, która w tak nabrzmiałej i skomplikowanej sprawie prowadzonej przez skarżącego bez adwokata była wskazana i uzasadniona przepisami art. 12 Kpa /zasada szybkości i prostoty postępowania/ w związku z art. 11 Kpa /zasada przekonywania o słuszności przesłanek działania/, art. 7 Kpa /zasada uwzględniania z urzędu słusznego interesu obywatela/ i inne.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Robert B. zaznaczył, iż sąd I instancji działał w oderwaniu od zasady prawdy obiektywnej i zasady swobodnej oceny dowodów, bowiem nie uwzględnił zaświadczenia lekarskiego z dnia 29 lipca 1999 r., z którego wynika, że skarżący w lipcu 1999 r. był przemęczony i po dawce leków psychotropowych, a nie wolno sądowi - stosownie do art. 223 par. 1 Kpc - oceniać poszczególnych dowodów w oderwaniu od reszty materiału dowodowego. W związku z tym zaskarżony wyrok należałoby uchylić, bowiem WSA w Warszawie winien oceniać całość dowodów.
Ponadto, zgodnie z art. 114 Kpa w związku z art. 115 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy hipotetycznym przyjęciu, że istniała możliwość zawarcia ugody w trakcie toczącego się postępowania, sąd zobowiązany był z takiej możliwości skorzystać, tzn. wyjść z urzędu z inicjatywą zawarcia ugody. Zastosowanie bowiem art. 233 Kpc wymaga takiej inicjatywy, ze strony przewodniczącego, bowiem art. 115 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym postępowanie mediacyjne przeprowadza się na żądanie strony, co jest istotnie jedną z możliwości takiego postępowania, co nie wyklucza zastosowania art. 114 Kpa w związku z art. 223 Kpc.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, w niósł o jej oddalenie z powodu braku uzasadnionych podstaw do jej wniesienia. Organ zaznaczył, iż zaświadczenie wydane przez lekarza psychiatrę co do poczytalności skarżącego w okresie od 28 czerwca 1999 r. do 16 listopada 1999 r. artykułowane po dwóch latach od zdarzenia i wydane na podstawie obserwacji pacjenta prowadzonego od maja 2000 r. nie mogą być traktowane jako okoliczność przesądzająca o stanie zdrowia pacjenta w dniu przewinienia dyscyplinarnego tj. w lipcu 1999 r.
W odpowiedzi, Robert Babula podtrzymał skargę kasacyjną, uznając iż organ nie podniósł żadnych nowych okoliczności, które mogłyby zmienić jego dotychczasowe stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego określone w par. 2 art. 183 ww. ustawy, Sąd rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
Odnosząc się do podstaw skargi należy uznać, iż nie są one usprawiedliwione.
Zarzut naruszenia przepisu art. 141 par. 4 ww. ustawy jest całkowicie chybiony. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w Warszawie w tej sprawie zawiera wszystkie te elementy i w żaden sposób powołany w skardze przepis nie został naruszony. Nie jest przy tym zrozumiałe uzasadnienie tego zarzutu z powołaniem się na przepisy Kodeksu postępowania cywilnego i orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące oceny materiału dowodowego. Przede wszystkim sąd I instancji nie przeprowadza żadnego postępowania dowodowego. Wprawdzie stosownie do art. 106 par. 3 i 5 cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i do tego postępowania stosuje się przepis Kodeksu postępowania cywilnego, ale jak to wskazano wyżej w niniejszej sprawie sąd I instancji nie przeprowadza dowodów uzupełniających i w związku z tym nie stosował tych przepisów. Zauważyć należy, że wbrew zarzutom podniesionym w uzasadnieniu skargi sąd administracyjny nie przeprowadza dowodu z opinii biegłych i w związku z tym nie można stawiać sądowi zarzutów, że takiego dowodu nie przeprowadził. Sąd I instancji zgodnie ze swoimi kompetencjami - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ - oceniał zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pod kątem zgodności z prawem, a uznając iż nie narusza ona prawa oddalił skargę i swoje stanowisko co do legalności decyzji przedstawił w uzasadnieniu wyroku. Również całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia przez sąd I instancji art. 114 Kpa dotyczący nie przeprowadzenia próby ugodowego załatwienia sprawy. Przede wszystkim sąd administracyjny nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i w związku z tym nie może naruszać tych przepisów. Do postępowania przed sądami administracyjnymi mają bowiem zastosowanie przepisy powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powoływanie się więc w uzasadnieniu skargi kasacyjnej tak na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, które również nie mają tutaj zastosowania jest całkowicie bezpodstawne.
Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.