Uzasadnienie
OSK 1343/04
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1.07.2004 r. II SA/Bk 247/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstosku oddalił skargę Elżbiety i Jana S. na decyzję Wojewody P. z dnia 15.03.2004 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przesunięcia magistrali wodnej poza granice nieruchomości i nabycia zajętej pod magistralę nieruchomości oraz odmowy przyznania odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości.
Dnia 11.06.2003 r. Jan S. złożył wniosek o wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./, tj. nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości w Białymstoku, oznaczonej nr 735/2 i 735/3 /wraz z żoną Elżbietą nieruchomości te nabył aktem notarialnym dnia 9.12.1983 r./. Wniosek ten został następnie zmieniony dnia 12.09.2003 r. w ten sposób, że domagał się, na podstawie art. 124 ust. 4 tej ustawy, przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego poprzez przesunięcie magistrali wodnej poza jej granice, bądź przyznanie odszkodowania na podstawie art. 128 ust. 4 ustawy. Magistrala wodna została zrealizowana w 1977 r., a o jej istnieniu była poczyniona stosowna wzmianka w akcie notarialnym. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, do którego została przywołana Elżbieta S., umorzono postępowanie w sprawie przesunięcia magistrali wodnej poza granice działki nr 735/3 i w przedmiocie nabycia tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa oraz odmówiono przyznania odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości tej nieruchomości.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10, po. 64 ze zm./, obowiązującym w dacie realizacji inwestycji, jak i, obowiązującym od 1.01.1998 r., art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami istnieje możliwość obciążenia nieruchomości w postaci ograniczenia sposobu korzystania z tej nieruchomości przez jej właściciela, za zezwoleniem właściwego organu administracji publicznej, w przypadku zakładania i przeprowadzania na nieruchomościach, zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń technicznych. Zarówno przepisy obowiązujące w dacie takiej inwestycji, jak i obecnie umożliwiają wypłatę odszkodowania za straty wynikłe z tych działań, wówczas, gdy wejście na nieruchomość odbyło się za zezwoleniem administracyjnym, a ze zgromadzonych przez organy materiałów dowodowych nie wynika, aby taka decyzja była w sprawie wydana i wobec tego zasadnie uznały one, że naprawienie szkody może być rozpoznane tylko przez sąd powszechny - podkreślił Sąd. Sąd wyjaśnił również, że przez przywrócenie do stanu poprzedniego należy rozumieć przywrócenie do stanu umożliwiającego właścicielowi dalsze korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy, a nie przeniesienie inwestycji poza granice nieruchomości. Sąd stwierdził też, że w akcie notarialnym znajdują się zapisy co do magistrali wodnej i przeznaczenia działek w planie zagospodarowania, zatem nieruchomość została nabyta za cenę uwzględniającą jej aktualną wartość w związku z istniejącą siecią wodną.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli Elżbieta i Jan S., zastąpieni przez adwokata, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędną ich wykładnię polegającą na upatrywaniu obowiązku właścicielka nieruchomości wykazania, iż zajęcie jego gruntu nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej celem spełnienia warunku otrzymania odszkodowania za zmniejszenie jego wartości oraz naruszenie przepisu postępowania - art. 113 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ przez uznanie sprawy za dostatecznie wyjaśnioną gdy niepełna dokumentacja z przedsiębiorstwa "W." z przeprowadzenia inwestycji na nieruchomości skarżących wyjaśnieniu sprawy przeczy. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że materiał sprawy nie prowadzi do wniosku, że ułożenie ciągu nie nastąpiło na drodze postępowania administracyjnego, zwłaszcza w świetle pisma "W." z dnia 11.07.2003 r. o posiadaniu dokumentacji inwentaryzacyjnej z przekazania inwestycji do eksploatacji. Zasadnym jest uznanie tej dokumentacji za początek dowodu wymagającego rozważenia w całokształcie sprawy i zamknięcie sprawy w tych okolicznościach stanowi istotne uchybienie art. 113 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - stwierdzono, dodając, iż nietrafna jest uwaga, że nabycie nieruchomości nastąpiło za cenę uwzględniającą aktualną wartość przy istniejącym ciągu wodnym. Podniesiono też, że niezasadności żądania wnioskodawców sąd upatrywał w tym, że istnienie ciągu wodnego nie może prowadzić do jego przeniesienia, ale intencja art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wynikająca możliwość pokrycia szkody wyrażają się w pomniejszeniu wartości nieruchomości świadczy o wadliwości stanowiska Sądu.
Odpowiadając na skargę kasacyjną Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie, wskazując na niezasadność zarzutów i właściwość rozstrzygnięcia Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuję:
Nie można uznać za słuszny zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./. Stosownie do art. 124 ust. 4 na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie /dotyczące wykonania inwestycji, o których mowa w ust. 1/ ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, a jeżeli przywrócenie to nie jest możliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio art. 128 ust. 4, zgodnie z którym przysługuje odszkodowanie, odpowiadające wartości szkód powstałych wskutek dokonania inwestycji, ew. powiększone o koszty odpowiadające zmniejszeniu wartości nieruchomości. Wojewódzki Sąd stwierdził, że zastosowanie art. 128 ust. 4 jest możliwe wówczas, jeżeli odpowiedni organ wydał zezwolenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1-3, zezwalające na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, natomiast nie uznał, że z przepisu tego wynika dla właściciela nieruchomości obowiązek wykazania, że zajęcie jego gruntu nastąpiło w drodze decyzji, jak podnosi się w skardze. Nie można zatem postawić Wojewódzkiemu Sądowi zarzutu błędnej interpretacji art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 ust. 4, po pierwsze z tego względu, że nie twierdził, iż przepisy te nakładają na właściciela nieruchomości obowiązek wykazania istnienia decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, a po drugie, że reprezentowane stanowisko, że zastosowanie art. 128 ust. 4 jest wadliwe wówczas, gdy została wydana decyzja, o czym mowa w art. 124 ust. 4, nie stanowi błędnej interpretacji tych przepisów, a wprost przeciwnie.
Jeżeli idzie o zarzut naruszenia przepisów postępowania to został on postawiony w sposób uniemożliwiający osiągnięcie celu jaki założyli skarżący. Zarzut ten dotyczy art. 113 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Przepis ten składa się z dwóch paragrafów, z których pierwszy stanowi, że przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, zaś drugi - że można zamknąć rozprawę także wówczas, gdy ma być przeprowadzony uzupełniający dowód z dokumentów znanych stronom, a przeprowadzenie rozprawy co do tego dowodu sąd uzna za zbyteczne. Prawidłowo, zgodnie z przepisami art. 174 pkt 2 w zw. z art. 176 cyt. ustawy postawienie takiego zarzutu powinno wskazywać precyzyjnie, czy chodzi o naruszenie całego tego przepisu, czy też któregoś z jego paragrafów. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że w sytuacji, gdy sąd powinien był rozważyć dokumentację, o której mowa w piśmie "W.", zakończenie rozprawy stanowi istotne uchybienie art. 113. Zdawałoby się to sugerować, że chodzi o naruszenie par. 1 art. 113, mówiącego o tym, że zakończenie rozprawy jest możliwe po uznaniu, że stan sprawy został wyjaśniony, par. 2 bowiem dotyczy sytuacji gdy stan sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony i zachodzi potrzeba przeprowadzenia dowodu, ale ponieważ znany jest on stronom nie musi się to odbywać na rozprawie i można ją zamknąć. Wobec tego, że art. 113 reguluje jednak różne sytuacje w tym znaczeniu, że par. 1 pozwala na orzekanie, a par. 2 dopiero po przeprowadzeniu dowodu, wskazanie w podstawach skargi kasacyjnej o który konkretnie przepis chodzi jest niezbędne. Naczelny Sąd Administracyjny jest bowiem związany granicami tej skargi, co wynika z art. 183 par. 1 cyt. ustawy i wobec tego nie jest uprawniony do jakiejkolwiek interpretacji skargi lub domyślania się o co w istocie skarżącemu chodzi. Z niniejszej skargi zdaje się wynikać, że to organy nie dotarły do dokumentacji "W.", choć wiedziały o jej istnieniu, także jak i Wojewódzki Sąd, wobec tego Sąd powinien ustosunkować się do tej okoliczności, ale aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł ocenić zaskarżone rozstrzygnięcie pod tym kątem, podstawa skargi kasacyjnej musi mu to umożliwić, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 cyt. ustawy.