Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 maja 2004 r. Sygn. akt II SA/Lu 93/03 oddalił skargę Zarządu Województwa Lubelskiego na decyzję Wojewody Lubelskiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz R. S., H. H., A. H., J. H., K. H., T. J. stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] m 2 położonej w Białej Podlaskiej przy ul. [...].
Sąd pierwszej instancji przyjął, że na gruncie rozpatrywanej sprawy zastosowanie ma przepisy art. 136 ust.3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.).
Stwierdził nadto, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona Nr [...] jest częścią nieruchomości nr [...] nabytej aktem notarialnym Nr [...] z dnia [...] września 1973 r., mocą którego L. H. sprzedała ją w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Nabywcą był Skarb Państwa - Zarząd Inwestycji Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie. Cel wywłaszczenia oznaczono jako budowę Szpitala Powiatowego w Białej Podlaskiej, która to budowa została zrealizowana. Sąd podkreślił, że nieruchomość, posiadająca obecny nr [...] i będąca przedmiotem wniosku o zwrot, przeznaczona była, zgodnie z załącznikiem do decyzji Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Białej Podlaskiej z dnia [...] kwietnia 1972 r. nr [...] zatwierdzającej plan realizacji budowy szpitala na budowę lądowiska helikopterów, co powoduje, zdaniem Sadu, że przeznaczenie tej nieruchomości zostało precyzyjnie określone w tej decyzji, która stanowiła podstawę do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.
Przeprowadzone zaś w toku postępowania oględziny wykazały, że planowane lądowisko nigdy nie zostało wykonane. W ocenie Sądu wskazać należy, biorąc pod uwagę upływ czasu, iż zostały wyczerpane przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 1 świadczące o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.
Podnosi się w uzasadnieniu wyroku, że tę nieruchomość wydzierżawiono a fakt zdecydowania się na wydzierżawienie tejże nieruchomości świadczy, w ocenie Sądu, o zaniechaniu realizacji budowy lądowiska helikopterów, co ma istotne znaczenie ze względu na wskazywany wyżej termin, jak i pojmowanie celu wywłaszczenia i niezbędności danej nieruchomości
Sąd pierwszej instancji nadto zauważa, że w aktach sprawy znajduje się pismo Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Białej Podlaskiej z dnia [...] marca 1998 r. Znak: [...] skierowane do Urzędu Rejonowego w Białej Podlaskiej o zrzeczeniu się zarządu m.in. spornej nieruchomości i zawierające wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia zarządu, co dodatkowo potwierdza ustalenie zaskarżonej decyzji o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Podnosi też, iż przedstawione na rozprawie w dniu 19 maja 2004 r. dokumenty w postaci fotokopii planu wysokościowego nie mają wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż istnienie podziemnych urządzeń sieci kanalizacyjnej i wodociągowej jeżeli one istnieją - nie sprzeciwia się zwrotowi nieruchomości.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 maja 2004 r. sporządzoną przez radcę prawnego złożył Zarząd Województwa Lubelskiego, w której zarzuca powyższemu wyrokowi rażące naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na:
- błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. l pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, iż na zwracanej działce nie został zrealizowany cel w jakim nieruchomość ta została nabyta, co uzasadniałoby decyzję o jej zwrocie oraz przyjęcie, iż cel nabycia nieruchomości był inny niż wskazany w umowie na mocy której Skarb Państwa - Zarząd Inwestycji Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie nabył nieruchomość obejmującą działkę mającą być przedmiotem zwrotu;
- błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 65 kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, iż przy wykładni oświadczenia woli zbywcy nieruchomości należy uwzględnić także okoliczności nie znane stronie w chwili składania oświadczenia woli co sprowadza się do uznania, iż celem zbycia przedmiotowej nieruchomości była budowa na niej lądowiska dla helikopterów, a nie, jak wskazano w umowie zbycia "budowa Szpitala Powiatowego w Białej Podlaskiej".
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnosi o: zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia [...] grudnia 2002 r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Biała Podlaska z dnia [...] września 2002 r. w sprawie zwrotu na rzecz R. S., A. H., H. H., J. H., K. H. i T. J. działki nr [...] o powierzchni [...]m2 oraz uchylenie decyzji Prezydenta Miasta Biała Podlaska z dnia [...] września 2002 r., znak: [...];
-zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje oraz ewentualnie o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.
W uzasadnieniu skargi podnosi się, że w ocenie skarżącego Województwa Lubelskiego najistotniejszą okolicznością w niniejszej sprawie jest właściwe określenie celu na jaki nabyto przedmiotową nieruchomość. Zdaniem skarżącego cel ten został wprost wskazany w umowie z dnia [...] września 1973 r. zawartej w formie aktu notarialnego (Rep. A [...]). Z zapisów umowy (zgodnych oświadczeń stron umowy) na zbywanej przez L. H. (oraz na działkach sąsiednich) miała być zlokalizowana budowa Szpitala Powiatowego w Białej Podlaskiej. Brak jest natomiast w umowie odniesień do jakichkolwiek innych dokumentów, które mogłyby precyzować (zawężać, rozszerzać) tak wskazany cel.
Dla skarżącego oczywiste jest, że inwestycja mająca na celu budowę szpitala nie obejmuje tylko samego budynku szpitalnego lecz także cały zespół innych budynków, obiektów budowlanych i urządzeń infrastruktury technicznej bezpośrednio bądź pośrednio umożliwiających funkcjonowanie samego szpitala, a także urządzenie pasa zieleni oddzielającego szpital od innego rodzaju zabudowy. Podkreśla się w skardze kasacyjnej, iż w obecnym stanie faktycznym na nabytych w 1973 r. od L. H. działkach znajduje się infrastruktura niezbędna dla funkcjonowania szpitala, m.in. droga dojazdowa do Izby przyjęć, sieć kanalizacyjna i wodna czego dowodem jest plan wysokościowy złożony, do akt sprawy.
Według strony wnoszącej skargę kasacyjną mapa stanowiąca załącznik do decyzji Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Białej Podlaskiej z dnia [...] kwietnia 1972 r., nr [...] zatwierdzającej plan realizacji budowy szpitala - na którą powołuje się Sąd pierwszej instancji, wskazująca na lokalizację lądowiska helikopterów na nabywanej nieruchomości mogłaby mieć znaczenie dla przedmiotowej sprawy, gdyby strony umowy powoływały się w jakikolwiek sposób na tę decyzję w treści umowy. Brak takiego odwołania sprawia, że przedmiotowa dokumentacja, jak twierdzi strona wnosząca skargę kasacyjną, nie powinna mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Skoro natomiast w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego nie wykazano w żaden sposób, że L. H. zbywała swą nieruchomość w celu usytuowania na niej lądowiska dla helikopterów, lub że znane jej były plany dotyczące realizacji budowy przedmiotowego szpitala, w tym wymieniona mapa, to tym samym Sąd pierwszej instancji dokonał wykładni oświadczenia woli strony umowy w oparciu o okoliczności nie znane stronie w chwili składania oświadczenia, a to - zdaniem skarżącego Województwa Lubelskiego - nie sposób traktować inaczej jak naruszenie art. 65 kodeksu cywilnego polegające na błędnej wykładni zawartej w nim normy prawnej. Podnosi się też w skardze kasacyjnej, iż nieruchomość ta w dalszym ciągu jest wykorzystywana na działalność statutową Szpitala, a jej czasowe wydzierżawienie nie powoduje, iż jest ona Szpitalowi zbędna.
W nadesłanej odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Lubelski wnosi o jej oddalenie i podnosi między innymi, że na nieruchomości wzniesiono pawilony handlowe znajdujące się w posiadaniu osób trzecich na podstawie umów dzierżawy zawartych z Wojewódzkim Szpitalem Zespolonym w Białej Podlaskiej (obecnie Wojewódzki Szpital Specjalistyczny).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej P.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Strona skarżąca zarzuca wyrokowi naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 pkt. 1 i ust.2 powołanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z uzasadnienia natomiast skargi kasacyjnej nie wynika na czym polega to naruszenie prawa materialnego, bowiem cała skarga kasacyjna to jedynie niedopuszczalna polemika z ustaleniami sądu pierwszej instancji. Nie ma wątpliwości (co wynika z ustawy art. 136 ust.
- i na co wskazuje zarówno zaskarżony wyrok Sądu jak i pismo Wojewody Lubelskiego (oraz decyzje), że zwrotu można zadąć także w części o ile ta część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, skoro część wywłaszczonej nieruchomości nie jest nadal- choć upłynęło więcej aniżeli siedem lat, - wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (czy jak w tym przypadku umowie). W skardze kasacyjnej nie dostrzega się tej kwestii a jedynie wyraża inne stanowisko. Nie ma w sumie znaczenia na co część działki była przeznaczona w zakresie budowy szpitala. Przeznaczona w tym przypadku była pod budowę lądowiska dla helikopterów, co nie zostało zrealizowane. Oczywiste jest, że takie niezrealizowanie części nieruchomości przeznaczonej pod budowę szpitala musi być ocenione w świetle art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i tak też to Sąd oraz wcześniej organy administracyjne dokonały. Przedstawienie mapy wysokościowej o rzekomej realizacji inwestycji dla szpitala na terenie działki pod lądowisko nie zmienia nic w sprawie. Nie tylko dlatego, że jak to słusznie podkreślił Sąd w uzasadnieniu wyroku, iż taka podziemna inwestycja by nie miała znaczenia dla ustalenia, że roszczenie o zwrot jest zasadne, to nadto i dlatego, iż w ogóle mapa wysokościowa o niczym innym nie świadczy jak o możliwości realizacji jakiegoś zamierzenia inwestycyjnego i jest przygotowana w fazie wstępnej inwestycji. W każdym razie z niej nie wynika, że jakakolwiek praca budowlana została wykonana w zakresie w jakim określona została na takiej mapie.
Zgoła dziwne jest stanowisko wnoszącego skargę kasacyjną, że nie ma znaczenia fakt wydzierżawienia spornej części nieruchomości jak i fakt, że nie realizuje się na niej żadna działalność związana z zadaniami szpitala. To bowiem dla oceny czy nieruchomość jest czy nie jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ma zasadnicze znaczenie. W tym przypadku jest to dowód, że szpital tej nieruchomości nie potrzebuje i nie użytkuje.
Odwoływanie się do rzekomego naruszenia art. 65 kodeksu cywilnego jest bezzasadne chociażby dlatego, że Sąd pierwszej instancji w ogóle tego przepisu nie stosował i nie miał, potrzeby zastosować. W materiałach sprawy dotyczących realizacji umowy wywłaszczeniowej wyraźnie wskazano na potrzebę budowy także lądowiska i to jest wykazane a zatem polemizowanie z tym jest polemiką z faktem. W istocie rzeczy w całej skardze kasacyjnej nie ma ani jednego słowa na temat tego jak ta konkretna działka jest teraz wykorzystywana pod potrzeby szpitala (nie licząc powołania się na mapę wysokościową).
Skarżący może więc wyrażać inne stanowisko aniżeli zamieszczone w wyroku ale nie stanowi ono podstawy skargi kasacyjnej. Prawo materialne zastosowane przez organ administracji publicznej a ocenione przez Sąd administracyjny pierwszej instancji jest prawidłowe a jego wykładnie nie budzi najmniejszych wątpliwości.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.