Uzasadnienie
OSK 1922/04
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 lipca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę [...] na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 14 czerwca 2002 r., którą utrzymana została w mocy decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Koszalinie z dnia 7 marca 2002 r. nakazująca skarżącym usunięcie kontenerowej stacji paliw o pojemności 5000 l znajdującej się w [...] postawionej bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Podstawę rozstrzygnięcia administracyjnego stanowi przepis art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. N r 106, poz. 1126 ze zm.), zwanego dalej Prawem budowlanym, według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu sprawa dotyczy przenośnego dystrybutora paliw ze zbiornikiem na olej o pojemności 5000 l. Fuelmaster, którego posadowienie według instrukcji producenta wymaga spełnienia wymogów zarówno w zakresie ochrony środowiska i przepisów przeciwpożarowych, jak i co do odległości od budynków, ogrodzeń, dróg publicznych, naturalnych źródeł wody i studzienek kanalizacyjnych. Ponadto producent zaleca posadowienie zbiornika na płaskiej, równej, stabilnej powierzchni wykonanej z niepalnego materiału. Prawo budowlane nie definiuje "przenośnego dystrybutora paliw ze zbiornikiem". Z tego względu należy odwołać się do terminologii przyjętej w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2000 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi dalekosiężne do transportu ropy naftowej produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 98, poz. 1067 ze zm.). Stosownie do § 2 pkt 4 tego rozporządzenia, zbiorniki i urządzenia do wydawania paliw umieszczone naziemnie o konstrukcji umożliwiającej jej przemieszczanie określone są jako tymczasowa stacja paliw, zwana "stacją kontenerową".
Obiekty kontenerowe są zaś sklasyfikowane jako tymczasowe obiekty budowlane (art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego). Tego rodzaju budowa tymczasowych obiektów budowlanych, nie połączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce, stosownie do przepisu art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Niewątpliwe jest, że skarżący nie dokonali zgłoszenia o zamiarze posadowienia zbiornika, co uzasadnia wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. W tej sytuacji, jakkolwiek organ błędnie zakwalifikował dystrybutor paliw ze zbiornikiem jako obiekt budowlany wymagający pozwolenia na budowę, to jednak decyzja jest prawidłowa, ponieważ nałożenie na skarżących takiego obowiązku było dopuszczalne. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że w dacie orzekania przez Sąd, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 179, poz. 1490), nakłada obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w przypadku budowy przydomowego zbiornika na olej o pojemności przekraczającej 3 m3.
W skardze kasacyjnej skarżący podnieśli zarzuty naruszenia art. 3 ust. 5, art. 29 ust. 1 pkt 12, art. 30 ust. 1 pkt 1 i art. 48 Prawa budowlanego oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2000 r. Zdaniem skarżących naruszenie tych przepisów polega na błędnym zakwalifikowaniu zbiornika typu Fuelmaster jako stacji kontenerowej i tymczasowego obiektu budowlanego, którego posadowienie wymaga dokonania zgłoszenia właściwemu organowi, a naruszenie tego obowiązku uzasadnia nakazanie usunięcie zbiornika, jako tożsame z nakazem rozbiórki. Przede wszystkim skarżący podnoszą, że zbiornik typu "Fuelmaster" nie może być zaliczony do kontenerowych stacji paliw, ponieważ przepisy powołanego rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2000 r. odnoszą się do obiektów budowlanych wraz z urządzeniami umożliwiającymi ich użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem, które spełniają określone wymogi instalowania i stosowania urządzeń, które nie dotyczą tego typu zbiornika. Nie jest on bowiem umieszczony na konstrukcji umożliwiającej jej przemieszczanie. Zdaniem skarżących, zbiornik ten z uwagi na jego konstrukcję i przeznaczenie nie może być zaliczony do tymczasowych obiektów budowlanych i nie mają do niego zastosowania przepisy Prawa budowlanego. Wskazują na to, Polska Klasyfikacja Obiektów Budowlanych (PKOB) oraz stosowana przez organy statystyki Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług, według której w klasie wyrobów z tworzyw sztucznych dla budownictwa przenośne zbiorniki są określone jako "zbiorniki, kadzie, cysterny i podobne pojemniki o pojemności powyżej 300 l, z tworzyw sztucznych".
Do tego typu zbiornika mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. Nr 81, poz. 351 ze zm.).
Zdaniem skarżących ustawienie przenośnego zbiornika paliwa w żadnym razie nie jest budową i wykonywaniem robót budowlanych, ani też montażem, przy czym montażu w ogóle nie dotyczy obowiązek zgłoszenia. Tak więc posadowienie zbiornika nie wymagało zgłoszenia. Nie było więc w tym stanie faktycznym podstaw do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego, tym bardziej że przepis ten nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego, podczas gdy w tej sprawie nakazano usunięcie zbiornika.
Wskazując takie podstawy kasacyjne skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Rozpatrując zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Prawa budowlanego należy w pierwszej kolejności stwierdzić, iż nie jest uzasadniony najdalej idący zarzut, który sprowadza się do tego, że przepisy Prawa budowlanego nie mają zastosowania do przenośnego zbiornika o pojemności 5000 l z dystrybutorem paliwa typu Fuelmaster, który skarżący usytuowali na swojej nieruchomości w grudniu 2001 r. Otóż według art. 1 Prawa budowlanego, ustawa ta normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowania, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych. Obiektem budowlanym jest także budowla taka jak zbiorniki i wolnostojące urządzenia techniczne (art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego), przy czym obiektami budowlanymi są także tymczasowe obiekty budowlane nie połączone trwale z gruntem (art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego). Budową jest wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu (art. 5 pkt 6 Prawa budowlanego), przy czym nie ulega wątpliwości, że wykonywanie obiektu w określonym miejscu może polegać na usytuowaniu w określonym miejscu obiektu, którego konstrukcja została wykonana poza miejscem budowy, co może dotyczyć na przykład takich obiektów budowlanych (budowli) jak zbiorniki, urządzenia techniczne, kontenery, barakowozy.
Tak więc to, że określony obiekt budowlany został wykonany w znacznej części lub nawet w całości w innym miejscu, a następnie przeniesiony i usytuowany w innym miejscu, nie może uzasadniać wniosku, że nie jest to budowa rozumiana jako wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu. W takim przypadku wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu polega na usytuowaniu obiektu w określonym miejscu z zamiarem korzystania z niego.
Określona rzecz może stać się obiektem budowlanym po usytuowaniu jej w określonym miejscu z uwagi na jej przeznaczenie i sposób użytkowania. Oznacza to, że usytuowanie zbiornika na paliwo o pojemności 5000 l w określonym miejscu stanowiło budowę obiektu budowlanego.
Tego stanowiska nie podważają argumenty odwołujące się do klasyfikacji wyrobów. To, że do wyrobów z tworzyw sztucznych dla budownictwa zaliczane są zbiorniki, nie oznacza, że zbiornik z uwagi na jego wielkość i przeznaczenie nie może być uznany za obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego.
W tym stanie rzeczy nie są trafne zarzuty skargi kasacyjnej zarówno co do tego, że zbiornik na paliwo nie jest obiektem budowlanym, jak i co do tego, że jego usytuowanie w określonym miejscu nie było wykonywaniem obiektu budowlanego, w znaczeniu budowy i wykonywania robót budowlanych. Wobec tego, nie można podzielić stanowiska skarżących, iż w tej sprawie nie było wymagane ani pozwolenie na budowę, ani zgłoszenie. Z uwagi na przeznaczenie zbiornika, jego wielkość oraz wymagania co do jego usytuowania Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, iż zbiornik taki powinien być zakwalifikowany jako tymczasowy obiekt budowlany, którego wybudowanie wymagało dokonania zgłoszenia właściwemu organowi przed rozpoczęciem robót budowlanych, na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, jeżeli obiekt ten nie został zaliczony do obiektów, które mogą pogorszyć stan środowiska.
Nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 48 Prawa budowlanego przez to, iż nakaz dotyczy usunięcia zbiornika, podczas gdy przepis ten dotyczy rozbiórki obiektu budowlanego. Wykonanie rozbiórki nie musi polegać wyłącznie na rozebraniu obiektu na poszczególne elementy i jego fizycznym unicestwieniu, jak to podnosi się w skardze kasacyjnej. To - na czym polega rozbiórka obiektu budowlanego lub jego części – w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, zależy także od rodzaju obiektu i sposobu jego wykonywania. Jeżeli samowolnie wybudowanym obiektem budowlanym jest zbiornik, barakowóz, kontener lub wolnostojące urządzenie techniczne, to ich rozbiórka może polegać na usunięciu tych obiektów z określonego miejsca, a nie na ich rozebraniu na części lub zniszczeniu. W przypadku zbiornika (kontenera), to miejsce ich usytuowania i przeznaczenie, przesądza o tym, czy obiekty te są obiektami budowlanymi i na czym polega ich rozbiórka. Tak więc nakaz usunięcia zbiornika, rozumiany jako nakaz usunięcia go z określonego miejsca i zaprzestania jego eksploatacji, może być traktowany jako nakaz jego rozbiórki, o której mowa w art. 48 Prawa budowlanego.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.