Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 30 września 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie oddalił skargę J. K. na uchwałę Rady Miejskiej w C. z [...] lutego 2003 r., stwierdzającą wygaśnięcie mandatu radnego J. K. w trybie art. 24 lit. b ust. 1 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591 ze zm.).
W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono, że uchwała rady gminy stwierdzająca wygaśnięcie mandatu radnego jest rozstrzygnięciem z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 16 ust. l pkt 6 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i art. 101 ust. l ustawy o samorządzie gminnym. Było też wezwanie rady do usunięcia naruszenia interesu prawnego. Skarga jest zatem dopuszczalna. Skarga podlega jednak oddaleniu, gdyż nie było naruszenia interesu prawnego. Ustalono, że skarżący nie został odwołany ze stanowiska dyrektora C. Domu Kultury ani nie złożył rezygnacji. W związku z wyborem go na stanowisko burmistrza Gminy C., 11 lipca 1994 r. został udzielony mu urlop bezpłatny. W 1998 r. został ponownie wybrany burmistrzem i w czasie pełnienia tej funkcji korzystał z urlopu bezpłatnego. W dniu 12 listopada 2002 r. zostały ogłoszone wyniki wyborów, w których skarżący uzyskał mandat radnego. Powinien więc w terminie do 19 listopada 2002 r. złożyć wniosek o urlop bezpłatny, czego jednak nie uczynił. Nie podzielono stanowiska skargi, że skoro skarżący przebywał na urlopie bezpłatnym z tytułu pełnienia funkcji burmistrza i urlop ten trwał do 22 listopada 2002 r., kiedy nowo wybrany burmistrz złożył ślubowanie, to zbędny był wniosek o urlop bezpłatny na czas pełnienia mandatu radnego.
Skarga kasacyjna J. K. zarzuca naruszenie:
- art. 24 lit. b ust. l ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym polegające na uznaniu, że skarżący przebywający na urlopie bezpłatnym miał obowiązek złożenia nowego wniosku o udzielenie takiego urlopu do 19 listopada 2002 r.; poza tym nie "wykonywał funkcji kierownika lub jego zastępcy w jednostce organizacyjnej gminy",
- art.190 ust. l i 2 ordynacji do rad gmin, powiatów i sejmików województw, gdyż ten przepis dotyczy pisemnego zrzeczenia się mandatu, a tego nie było,
- art.74 kodeksu pracy i złożonego na jego podstawie 12 grudnia 2003 r. oświadczenia, przez uznanie tej okoliczności jako skutkującej powrót skarżącego na dotychczas zajmowane stanowisko dyrektora
- Domu Kultury, co nie miało miejsca.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że omawiany art. 24 lit. b ust. l ustawy o samorządzie gminnym nie dotyczył skarżącego, który uzyskał mandat radnego, ale jako dyrektor Ch.D.K. pozostawał na urlopie bezpłatnym do 22 listopada 2002 r. Objęcie przez niego mandatu radnego nastąpiło również 22 listopada 2001 r. (moment złożenia ślubowania), ale przed wyborem przewodniczącego rady i przed objęciem funkcji przez nowego burmistrza. W związku z tym skarżący 12 grudnia 2002 r. zwrócił się do dyrektora Ch.D.K. z pismem, w którym "zgłosił chęć powrotu do pracy", po upływie urlopu bezpłatnego. Pismo to nie dotyczyło powrotu do pracy na stanowisko dyrektora Ch.D.K. Po złożeniu tego oświadczenia skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim. W dniu złożenia oświadczenia i podjęcia uchwały Ch.D.K. był i jest nadal kierowany przez inną osobę niż skarżący. Według art.74 Kodeksu pracy istniał obowiązek zatrudnienia skarżącego w Ch.D.K. ale nie na stanowisku dyrektora lub zastępcy. Podkreślono, że "wykonywanie" funkcji kierowniczej w rozumieniu art. 24 lit. b oznacza pełnienie tej funkcji. Dnia 4 listopada 2003 r. skarżący został odwołany z funkcji dyrektora Ch.D.K. W zaskarżonej uchwale powołano art.190 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza... (Dz.U.Nr 95, poz.602 ze zm.), a pkt 1 tej ordynacji dotyczy wygaśnięcia mandatu z powodu pisemnego zrzeczenia. Takiego zaś zrzeczenia nie było.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kategoryczne brzmienie art. 24 lit. b ust. l ustawy o samorządzie gminnym, nakłada na radnego, w sytuacji określonej w tym przepisie, obowiązek złożenia wniosku o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów. Co do skarżącego obowiązek ten powinien być wykonany do dnia 19 listopada 2002 r., skoro 12 listopada 2002 r. zostały ogłoszone wyniki wyborów, w których skarżący uzyskał mandat radnego. Skarżący we wskazanym wyżej terminie nie złożył wniosku o urlop bezpłatny, co jest okolicznością przez niego nie kwestionowaną. Rada Gminy miała więc, stosownie do art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja do rad gmin, powiatów i sejmików województw (Dz.U.Nr 95, poz.602), obowiązek podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego i to w terminie 3-ch miesięcy od ustąpienia przyczyny wygaśnięcia.
W świetle powyższych stwierdzeń, legalność zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej w C. z 19 lutego 2003 r. nie może budzić wątpliwości. W niniejszej sprawie wystąpiła jednak sytuacja nietypowa, której uregulowanie nie wynika wprost z brzmienia powołanych wyżej przepisów. Nietypowość sytuacji sprowadza się do tego, że skarżący do 22 listopada 2002 r. przebywał na urlopie bezpłatnym z racji pełnienia funkcji burmistrza. W związku z tym, trzeba rozstrzygnąć czy również w tym przypadku skarżącego obciążał obowiązek złożenia wniosku o urlop bezpłatny. W celu rozstrzygnięcia tej kwestii, należy ustalić rzeczywisty sens powoływanego już art. 24 lit. b ust. 1 i 5 ustawy o samorządzie gminnym w drodze różnych metod wykładni (gramatyczna, logiczna, systemowa i funkcjonalna). Otóż w pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że nałożony na radnego obowiązek złożenia wniosku o urlop bezpłatny przez interpretowany przepis art. 24 lit. b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie przewiduje żadnych wyjątków. Takie wyjątki nie wynikają również z innych przepisów, dotyczących samorządu terytorialnego. Celem zaś takiej regulacji jest przestrzeganie zakazu łączenia mandatu radnego z określoną funkcją kierowniczą w jednostce organizacyjnej gminy. Przepisy przewidują urlop bezpłatny w różnych sytuacjach. Choćby cytowany już art. 24 lit. b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym dotyczy urlopu bezpłatnego nie tylko osoby wykonującej funkcję kierowniczą w jednostce organizacyjnej gminy, ale również osoby pozostającej w stosunku pracy w urzędzie gminy. W każdej z tych sytuacji występuje wprawdzie tożsamość w postaci urlopu bezpłatnego, ale każda z nich zawiera, między innymi ze względu na przepisy prawa pracy, określoną odrębność, przejawiającą się w tym z jakiej przyczyny i w związku z wykonywaniem jakiej pracy lub funkcji został udzielony urlopu bezpłatny. Uruchomienie procedury nowego urlopu bezpłatnego możliwe czy obowiązkowe jest więc przez osobę pozostającą na takim urlopie z innej przyczyny. Powyższe rozważania pozwalają na sformułowanie tezy, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o urlop bezpłatny, określony w art. 24 lit. b ust. l ustawy o samorządzie gminnym dotyczy także radnych pozostających na urlopie bezpłatnym z innego tytułu niż wybór na radnego.
W takiej sytuacji przeto, choć skarżący przebywał na urlopie bezpłatnym z racji pełnienia funkcji burmistrza, miał obowiązek, w związku z wyborem go na radnego, złożyć wniosek o urlop bezpłatny. Nie złożenie tego wniosku w wymaganym terminie jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu radnego (art. 24 lit. b ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym). Zawarty przeto w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 24 lit. b ust. l ustawy o samorządzie gminnym, nie jest uzasadniony.
Nie jest również uzasadniony dalszy zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu art. 190 ust. l i 2 ustawy - Ordynacja do rad gmin, powiatów i sejmików województw. Wprawdzie zaskarżona uchwała ogranicza się tylko do powołania tego przepisu, ale jej uzasadnienie powołuje również art. 24 lit. b ust. l i 5 ustawy o samorządzie gminnym. Podstawą prawną były więc te dwa przepisy. Naruszenia art. 190 ustawy - Ordynacja... nie ma również choć przepis ten w art. l pkt 2 wygaśnięcie mandatu radnego wiąże z pisemnym zrzeczeniem się mandatu, a po stronie skarżącego takiego zrzeczenia nie było. Art. 24 lit. b ust. 5 zawiera bowiem normę będącą swego rodzaju fikcją prawną, gdyż nie złożenie przez radnego wniosku o urlop bezpłatny uważa za równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu. Inaczej mówiąc radny, który nie złożył wniosku o urlop bezpłatny jest z punktu widzenia przepisów o wygaśnięciu mandatu radnego w takiej samej sytuacji prawnej, jak radny, który zrzekł się mandatu.
Z punktu widzenia legalności zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej w C. istotne i decydujące znaczenie, jak wyżej wskazano, miało zachowanie się skarżącego w okresie 12 do 19 listopada 2002 r. Bezprzedmiotowe są więc rozważania dotyczące trzeciego zarzutu skargi kasacyjnej sprowadzającego się do twierdzenia o naruszeniu art. 74 Kodeksu pracy. Naruszenie tego przepisu skarga kasacyjna wiąże bowiem z oświadczeniem skarżącego skierowanym do zakładu pracy w okresie późniejszym, bo 12 grudnia 2003 r.
Z przytoczonych względów należało oddalić skargę kasacyjną z zasądzeniem na rzecz Rady Miejskiej w C. kosztów postępowania (art. 184 i art. 204 pkt 1 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).